Khi nói về làn da trẻ trung, “collagen” gần như luôn được nhắc đến. Collagen là một loại protein đóng vai trò như “cốt thép” nâng đỡ cơ thể; khi được sắp xếp dày đặc ở lớp trung bì, da sẽ săn chắc hơn và ít nếp nhăn hơn.
Có người duy trì thói quen ăn chân giò để bổ sung collagen, nhưng trên thực tế, collagen trong thực phẩm không tích tụ trực tiếp lên da. Vì vậy, nhiều người chuyển sang dùng collagen dưới dạng thực phẩm bổ sung. Tuy nhiên, không ít người khó chịu với vị và mùi tanh đặc trưng của collagen, hoặc cảm thấy “không hợp” với nguyên liệu có nguồn gốc động vật. Một lựa chọn thay thế cho những bất tiện này là peptide có nguồn gốc thực vật. Peptide thực vật đang nổi lên như một lựa chọn mới trên thị trường làm đẹp từ bên trong (inner beauty), vậy hiệu quả ra sao?
Ăn collagen không có nghĩa là collagen sẽ tích tụ ngay vào da
Cách thực phẩm và thực phẩm bổ sung collagen phát huy tác dụng không giống như nhiều người tiêu dùng vẫn hình dung. Phần lớn cho rằng “ăn thực phẩm hay uống sản phẩm có collagen thì collagen ở da sẽ được bổ sung”. Nhưng trái với suy nghĩ trực quan đó, cơ chế thực tế tinh vi hơn nhiều.
Khi collagen bị phân giải nhỏ trong quá trình tiêu hóa, các mảnh nhỏ như “dipeptide”, “tripeptide” sẽ được hấp thu vào dòng máu. Những mảnh này gửi tín hiệu đến nguyên bào sợi (fibroblast) ở da, từ đó kích thích tổng hợp collagen. Nói cách khác, collagen không tự tích tụ lên da; chính các mảnh peptide sau phân giải mới là yếu tố phát tín hiệu giúp cơ thể tạo collagen.
Dĩ nhiên, không phải các món như chân giò hoàn toàn không có tác dụng. Khi được tiêu hóa, chân giò cung cấp các axit amin như glycine, proline, hydroxyproline… và đây là những “nguyên liệu” để tạo collagen. Tuy vậy, không phải cứ ăn bừa “thực phẩm giàu collagen” là collagen sẽ được hấp thu vào cơ thể.
“Collagen động vật không phải con đường duy nhất”
Nhắc đến “collagen”, nhiều người thường nghĩ ngay đến thực phẩm hoặc thực phẩm bổ sung có nguồn gốc động vật. Thế nhưng, cũng có người không thích vị tanh hay mùi đặc trưng của collagen truyền thống, hoặc cảm thấy e ngại với nguyên liệu động vật. Số người tìm collagen phù hợp cho người ăn chay cũng đang tăng lên.
Trong xu hướng này, thành phần được chú ý là “VC-H1”, một nguyên liệu peptide thực vật có nguồn gốc từ hibiscus. Peptide thực vật VC-H1 được chiết xuất bằng cách thủy phân bằng enzyme phần đài hoa của Hibiscus sabdariffa, với đặc điểm là cấu trúc peptide phân tử nhỏ có khối lượng phân tử trung bình khoảng 316Da.
Thành phần này có hai đặc điểm chính. Thứ nhất, nó chứa 85-90% dipeptide và tripeptide. Điểm khác biệt thứ hai của peptide thực vật VC-H1 là cấu trúc tác động kép vốn có của thành phần có nguồn gốc thực vật.
Các peptide hoạt tính sinh học tham gia thúc đẩy tổng hợp collagen bằng cách gửi tín hiệu đến nguyên bào sợi trong da; còn các chất như anthocyanin, polyphenol, axit hữu cơ… có trong hibiscus có thể giúp ức chế gốc tự do và phản ứng viêm, từ đó góp phần giảm phân hủy collagen sẵn có. Như vậy, VC-H1 là nguyên liệu peptide thực vật tính đến đồng thời hai hướng tiếp cận: hỗ trợ tạo collagen và giảm tổn thương đối với collagen hiện có, qua đó tạo khác biệt so với collagen động vật truyền thống.
〈Tạp chí Quốc tế về Khoa học Phân tử (IJMS)〉 đăng tải một nghiên cứu cho biết nhóm nghiên cứu của Trường Y Đại học Yonsei đã cho 98 người trưởng thành 35-60 tuổi dùng VC-H1 với liều 1.5g mỗi lần trong 12 tuần. Kết quả cho thấy từ tuần thứ 6, hàm lượng nước của da tăng có ý nghĩa và mất nước qua biểu bì (TEWL) giảm. Mức tăng độ ẩm da duy trì đến tuần thứ 12, đồng thời xác nhận cải thiện chức năng hàng rào bảo vệ da. Độ đàn hồi da cũng được cải thiện, và độ sâu nếp nhăn vùng quanh mắt mờ đi một cách có ý nghĩa.
Trong thời gian nghiên cứu, không ghi nhận tác dụng phụ ở cả nhóm dùng VC-H1 lẫn nhóm giả dược (nhóm dùng sản phẩm không chứa thành phần có tác dụng thực tế). Các xét nghiệm hóa sinh máu, huyết học và xét nghiệm nước tiểu cũng không ghi nhận bất thường có ý nghĩa lâm sàng.
Cứ phải ép dùng collagen không phù hợp với cơ địa? "Hãy chọn giải pháp thay thế"
Dù đã dùng thực phẩm bổ sung collagen, nếu cảm thấy ngại dùng liều cao hoặc không phù hợp với nguyên liệu động vật, người tiêu dùng không nhất thiết phải chỉ “cố chấp” với lựa chọn động vật. Bởi mấu chốt không nằm ở việc nguyên liệu là động vật hay thực vật, mà là có chứa “chuỗi peptide hoạt tính sinh học” có khả năng kích thích nguyên bào sợi hay không.
Các sản phẩm peptide thực vật tận dụng nguyên liệu có nguồn gốc thực vật như hibiscus cũng hoàn toàn có thể là một lựa chọn thay thế. Hiện đã có sản phẩm được phát triển theo dạng dễ dùng như thạch hoặc đồ uống, tiện lợi và không có mùi tanh. Vì vậy, khi chọn sản phẩm, nên kiểm tra tên nguyên liệu thực tế và bằng chứng lâm sàng. Cần xem đó có phải là hỗn hợp axit amin đơn thuần hay không, đồng thời xác nhận nguyên liệu có khối lượng phân tử thấp và tỷ lệ dipeptide, tripeptide cao. Ngoài ra, việc cân nhắc có thử nghiệm trên người hay không, có chứng nhận thuần chay (vegan) và hữu cơ hay không cũng giúp đưa ra lựa chọn tốt hơn. Khi lựa chọn trên thị trường thực phẩm bổ sung collagen ngày càng đa dạng, điều quan trọng nhất là người tiêu dùng cần có khả năng đọc và hiểu thành phần.
