Quản lý đường huyết, chỉ cần giảm cơm là xong?: Thời gian đi ngủ cũng là một biến số

Với người bệnh tiểu đường, kiểm soát thực phẩm đưa vào cơ thể là yếu tố then chốt.

Cơ thể cần năng lượng để duy trì sự sống và vận động. Dưỡng chất trong thức ăn cung cấp nguồn năng lượng này; trong đó glucose là thành phần thiết yếu để tế bào duy trì chức năng và tạo ra năng lượng.

Khi ăn, glucose theo máu đi vào tế bào. Tuy nhiên, nếu vì một lý do nào đó glucose không thể vào tế bào, nó sẽ tích tụ trong máu. Đây là đường huyết. Tiểu đường là bệnh lý khiến đường huyết không được kiểm soát.

Nhiều chuyên gia khuyến nghị người bệnh tiểu đường giảm carbohydrate và duy trì giờ ăn đều đặn. Lý do là carbohydrate tinh chế như cơm trắng, bột mì, đường… được tiêu hóa quá nhanh, khiến đường huyết tăng vọt.

Một cách khác là ăn rau trước, sau đó ăn protein và cuối cùng mới ăn carbohydrate. Việc thay đổi thứ tự bữa ăn như vậy có thể phần nào hạn chế đường huyết tăng nhanh.

Tuy nhiên, để đạt mục tiêu đường huyết, người bệnh tiểu đường còn cần quản lý các thói quen sinh hoạt khác, không chỉ riêng chuyện ăn uống.

Muốn đạt mục tiêu đường huyết, nhịp sinh học có quan trọng?

Gần đây, nhóm nghiên cứu phối hợp giữa Bệnh viện Ansan và Bệnh viện Anam thuộc Đại học Korea cùng Đại học Sun Moon cho biết kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân tiểu đường có liên quan chặt chẽ với nhịp sinh học.

Nhịp sinh học (nhịp ngày - đêm) là mô thức cơ thể tự điều chỉnh theo ban ngày và ban đêm. Ban ngày, cơ thể tối ưu hóa hormone và quá trình chuyển hóa năng lượng để duy trì trạng thái tỉnh táo, hoạt động. Ngược lại, vào ban đêm khi cần nghỉ ngơi, cơ thể hạ nhiệt độ và tăng tiết hormone gây buồn ngủ để đi vào giấc ngủ.

Thông thường, nhịp sinh học có thể được phân tích thông qua thời lượng ngủ, mức độ hoạt động thể chất theo từng khung giờ, mức thay đổi nhịp tim… Vì vậy, nhóm nghiên cứu tiến hành nghiên cứu trên 122 bệnh nhân tiểu đường đang điều trị tại Bệnh viện Ansan thuộc Đại học Korea.

Các người tham gia đồng thời đeo thiết bị đo đường huyết liên tục và thiết bị đeo thông minh trong 10 ngày. Nhờ đó, nhóm thu thập đồng thời dữ liệu về mức biến thiên đường huyết và dữ liệu liên quan đến nhịp sinh học.

Sau khi phân tích dữ liệu, nhóm nghiên cứu ghi nhận những bệnh nhân duy trì nhịp sinh học ổn định có khả năng đạt mục tiêu kiểm soát đường huyết cao hơn.

Nhịp sinh học ổn định nghĩa là môi trường bên ngoài và trạng thái cơ thể được duy trì tương đối giống nhau, đều đặn. Những người có hormone hoạt động tiết bình thường vào ban ngày, hormone giấc ngủ tiết bình thường vào ban đêm và đi ngủ vào khung giờ tương tự mỗi ngày thường có độ ổn định nhịp sinh học cao. Ngược lại, nếu mô thức ngủ không đều hoặc việc tiết hormone bị rối loạn, độ ổn định được xem là thấp.

Cụ thể, nhóm bệnh nhân có độ ổn định nhịp sinh học cao nhất có xác suất đạt mục tiêu kiểm soát đường huyết là 46,3%. Con số này cao hơn hơn 2 lần so với nhóm thấp nhất (20%).

Thời điểm vận động cũng tác động lớn đến đường huyết

Thời điểm vận động trong ngày cũng cho thấy mối liên hệ với kiểm soát đường huyết theo từng khung giờ. Khi so sánh số bước chân theo thời gian với chỉ số đường huyết theo thời gian thực, nhóm nghiên cứu nhận thấy bệnh nhân hoạt động nhiều hơn vào buổi chiều (12-18 giờ) có thời gian duy trì đường huyết trong phạm vi mục tiêu dài hơn.

Thời lượng ngủ cũng ảnh hưởng lớn đến kiểm soát đường huyết. Bệnh nhân ngủ đủ giấc có nguy cơ hạ đường huyết thấp hơn và biên độ dao động đường huyết cũng nhỏ hơn.

Giáo sư Lee Da-young, Khoa Nội tiết, Bệnh viện Ansan thuộc Đại học Korea, người tham gia nghiên cứu, cho biết: “Các phương pháp quản lý tiểu đường trước đây chỉ tập trung vào chế độ ăn, vận động và điều trị bằng thuốc. Cần bổ sung thêm thói quen duy trì nhịp sống đều đặn và ổn định thì mới có thể kiểm soát đường huyết hiệu quả hơn”.

Nhóm nghiên cứu dự kiến kiểm chứng liệu các phương pháp điều trị nhằm điều chỉnh nhịp sinh học ở bệnh nhân tiểu đường có thực sự dẫn tới cải thiện đường huyết hay không. Sau đó, nhóm cũng có kế hoạch làm rõ mối liên hệ giữa nhịp sinh học với nhiều biến chứng tiểu đường như bệnh thận do tiểu đường và bệnh võng mạc…