Cộng hòa Dân chủ Congo, đội tuyển lần đầu trở lại sân chơi World Cup sau nửa thế kỷ, đang đối mặt nguy cơ bị tước quyền tham dự. Nguyên nhân là cơ quan y tế của Mỹ, nước chủ nhà, yêu cầu áp dụng quy định nghiêm ngặt nhằm ngăn chặn sự lây lan của bệnh do virus Ebola bùng phát tại quốc gia này.
Ngày 01-04 vừa qua, Cộng hòa Dân chủ Congo (CHDC Congo) đánh bại Jamaica ở trận play-off liên lục địa, qua đó chính thức giành vé dự vòng chung kết World Cup 2026 khu vực Bắc Trung Mỹ. Đây là lần đầu CHDC Congo góp mặt ở vòng chung kết kể từ World Cup Tây Đức 1974. Trước thành tích này, chính phủ CHDC Congo đã chỉ định ngày 01-04, thời điểm đội tuyển xác nhận suất dự vòng chung kết, là ngày nghỉ lễ tạm thời, khiến cả nước bùng lên không khí lễ hội.
Tuy nhiên, tình hình đã thay đổi khi các ca nghi nhiễm bệnh do virus Ebola được báo cáo, chủ yếu ở khu vực miền đông CHDC Congo. Tính đến ngày 25 (giờ địa phương), theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), số người tử vong vì bệnh do virus Ebola tại khu vực này là 220 người, còn số ca nghi nhiễm đã vượt 900 trường hợp. Thống kê tử vong cũng biến động thất thường, trong khi số ca xác nhận tại Uganda, quốc gia láng giềng, tiếp tục tăng đều.
Trong bối cảnh đó, người dân địa phương phản đối các biện pháp phòng dịch đã phóng hỏa cơ sở điều trị, bệnh nhân bỏ trốn, khiến tình hình hỗn loạn kéo dài. Trước diễn biến này, cơ quan y tế Mỹ, nơi tổ chức World Cup, đã đưa ra biện pháp đặc biệt.
Theo các báo cáo gần đây của truyền thông Mỹ như ESPN, ông Andrew Giuliani, người phụ trách Lực lượng đặc nhiệm (TF) World Cup của Nhà Trắng, đã chuyển thông điệp tới chính phủ CHDC Congo, đội tuyển bóng đá quốc gia và Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) rằng “tất cả cầu thủ phải tự cách ly 21 ngày cho đến trước khi dự World Cup”.
Ông Giuliani cảnh báo: “Nếu không thực hiện tự cách ly 21 ngày, có thể sẽ không thể nhập cảnh vào Mỹ”, đồng thời nhấn mạnh “Chỉ cần một người xuất hiện triệu chứng, biện pháp tước quyền tham dự World Cup của toàn đội tuyển hoàn toàn có thể được áp dụng”.
Vấn đề nằm ở lịch thi đấu. Đội tuyển CHDC Congo dự kiến đá trận mở màn vòng bảng World Cup gặp Bồ Đào Nha vào ngày 18-06 tại Houston (Mỹ). Như vậy, muộn nhất họ phải đến Mỹ vào ngày 27-05 để bắt đầu tự cách ly. Lịch này thậm chí còn chưa tính đến thời gian tập luyện thích nghi tại địa phương.
Trong khi đó, CHDC Congo sẽ đá giao hữu với Đan Mạch ngày 04-06 tại Bỉ và gặp Chile ngày 09-06 tại Tây Ban Nha. Người phát ngôn đội tuyển CHDC Congo cũng cho biết: “Lịch giao hữu vẫn diễn ra theo kế hoạch”. Họ chỉ hủy sự kiện lễ xuất quân của đội tuyển vốn dự kiến tổ chức trong nước.
Một người liên quan đến đội tuyển nói với Reuters và một số hãng tin nước ngoài rằng “phần lớn cầu thủ đội tuyển đang thi đấu ở các giải nước ngoài và không liên quan đến biện pháp của chính phủ Mỹ”, nhưng cũng có thông tin xác nhận một số thành viên ban huấn luyện gần đây vẫn ở trong nước. Việc nhập cảnh của các nhóm cổ động viên đi theo đội cũng được dự báo là khó khả thi ở thời điểm hiện tại.
Thái độ của phía Mỹ vô cùng cứng rắn. Đối với họ, việc phòng chống dịch bệnh phải được ưu tiên hơn World Cup. Gần đây, Nhà Trắng đã từ chối đưa về nước một gia đình nhà truyền giáo y tế người Mỹ đang điều trị bệnh nhân tại khu vực miền đông CHDC Congo, đồng thời áp dụng biện pháp mạnh như cấm nhập cảnh trong 30 ngày đối với người nước ngoài có lịch sử lưu trú tại vùng nguy cơ trong vòng 3 tuần.
Trong giới bóng đá, đã xuất hiện phân tích rằng: “Nếu Congo Dân chủ lỡ hẹn, Jamaica - đối thủ của họ tại trận play-off, hoặc Nigeria - đội tuyển xếp ngay sau ở vòng loại khu vực châu Phi, có thể sẽ được chọn để thay thế”. Với Bồ Đào Nha, Colombia và Uzbekistan, những đội cùng bảng với CHDC Congo, kịch bản tệ nhất là đối thủ thay đổi chỉ 3 tuần trước ngày khai mạc, buộc họ phải tính đến, và tranh cãi về tính công bằng cũng được dự báo sẽ nổ ra.
