Nếu trẻ không có lý do rõ ràng nhưng thường xuyên chớp mắt, hắng giọng, liên tục nhăn mũi hoặc khụt khịt, hay lặp đi lặp lại một số âm thanh nhất định, thì có thể nghi ngờ đó không chỉ là thói quen đơn thuần mà là chứng "Tic". Đặc biệt, các triệu chứng tic có thể xuất hiện hoặc nặng lên khi trẻ trải qua thay đổi môi trường như bắt đầu học kỳ mới, nhập học… khiến căng thẳng và mệt mỏi tích tụ. Vì vậy, nếu con có những biểu hiện như vậy, cần chú ý và quản lý kỹ lưỡng.
Tic là các biểu hiện vận động hoặc âm thanh xuất hiện đột ngột, nhanh và lặp lại. Những triệu chứng thường gặp nhất gồm chớp mắt, nhăn mặt, lắc đầu, há miệng, nhún vai, rên rỉ, hắng giọng, sụt sịt, lặp lại một âm thanh nhất định…
Ở giai đoạn đầu, tic rất dễ bị bỏ qua vì thường bị xem là thói quen hay tật xấu. Ngoài ra, một số tic có thể xuất hiện rồi tự biến mất. Tuy nhiên, nếu các triệu chứng này lặp lại nhiều lần trong ngày và kéo dài trên vài tuần, nên đi tư vấn bác sĩ chuyên khoa tâm thần.
Giáo sư Lee Ji-won, Khoa Tâm thần, Bệnh viện Bucheon thuộc Đại học Soonchunhyang, cho biết: “Rối loạn tic có thể gặp ở người lớn, nhưng thường khởi phát lần đầu ở trẻ em và thanh thiếu niên khoảng 5–10 tuổi” và “đặc biệt quanh thời điểm trước và sau khi vào tiểu học, nếu trẻ liên tục lặp lại hành vi hoặc âm thanh bất thường thì cần theo dõi cẩn thận”.
Rối loạn tic, được xếp vào nhóm rối loạn phát triển thần kinh, là kết quả của sự tác động tổng hợp giữa yếu tố di truyền, yếu tố môi trường và các yếu tố não bộ–thần kinh. Đặc biệt, nhiều nghiên cứu liên tục cho thấy sự bất thường trong điều hòa các mạch não liên quan đến kiểm soát vận động và các chất dẫn truyền thần kinh như dopamine có liên quan đến triệu chứng tic.
Căng thẳng hoặc thay đổi môi trường có thể là yếu tố làm nặng thêm triệu chứng tic. Giáo sư Lee nói: “Stress đóng vai trò như một ‘cò súng’ kích hoạt triệu chứng ở những trẻ có sẵn khuynh hướng xuất hiện tic” và “vì diễn tiến của tic rất khó dự đoán chính xác ngay từ thời điểm khởi phát, điều quan trọng là bình tĩnh quan sát sát sao sự thay đổi của triệu chứng cũng như sinh hoạt hằng ngày của trẻ”.
Phần lớn các triệu chứng tic có thể cải thiện trong vài tuần đến vài tháng, hoặc tự nhiên biến mất. Được biết, khi bước qua giai đoạn dậy thì, triệu chứng dần giảm; đến cuối tuổi vị thành niên hoặc khi vào tuổi trưởng thành, khoảng 60–80% trường hợp tic sẽ hết hẳn hoặc giảm rõ rệt.
Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài trên 1 năm, được chẩn đoán là hội chứng Tourette và mức độ nặng đến mức ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày, thì cần điều trị.
Điều trị có thể bao gồm điều chỉnh môi trường như quản lý stress cho trẻ, cải thiện giấc ngủ; đồng thời, khi cần có thể tiến hành trị liệu hành vi hoặc điều trị bằng thuốc.
Giáo sư Lee khuyên: “Nếu triệu chứng tic không nặng thì không nhất thiết phải điều trị bằng thuốc” và “điều quan trọng là trao đổi với bác sĩ chuyên khoa tâm thần để tìm phương pháp điều trị phù hợp với trẻ”.
