Nhà thuốc sẽ không được sử dụng những cách gọi gợi liên tưởng đến “kho hàng” hoặc “nhà máy” trên biển hiệu.
Bộ Y tế và Phúc lợi ngày 26 cho biết phiên họp toàn thể Quốc hội khóa 438 (kỳ họp bất thường) đã thông qua dự luật sửa đổi một phần Luật Dược. Theo đó, người mở nhà thuốc không được sử dụng làm tên riêng của nhà thuốc những dấu hiệu có nguy cơ khuyến khích tiêu thụ quá mức và lạm dụng thuốc. Đây là biện pháp nhằm vào các “nhà thuốc dạng kho hàng” đang gia tăng gần đây.
Vì sao phải quản lý cả tên nhà thuốc?
Trong khoảng hơn một năm qua, nhiều nhà thuốc quy mô lớn đã xuất hiện ở nhiều địa phương trên toàn quốc. Các cơ sở này trưng bày số lượng lớn thuốc và thực phẩm bảo vệ sức khỏe trong những cửa hàng rộng, để người tiêu dùng so sánh giá rồi mua hàng.
Họ tạo khác biệt với các nhà thuốc khu dân cư truyền thống bằng giá thấp và hình thức mua số lượng lớn. Tuy nhiên, cách làm này cũng làm dấy lên lo ngại rằng thuốc có thể bị nhìn nhận như hàng tiêu dùng thông thường, từ đó dẫn đến lạm dụng.
Bộ Y tế và Phúc lợi cho rằng người tiêu dùng có thể ưu tiên giá cả khi chọn thuốc, thay vì tình trạng sức khỏe của bản thân hoặc hướng dẫn sử dụng thuốc từ dược sĩ; đây là một trong những lý do sửa đổi luật.
Nhắm vào “tên gọi”, không phải cách kinh doanh
Điểm được sửa đổi không phải mô hình kinh doanh mà là “tên gọi và dấu hiệu” nhà thuốc.
Khoản 5, Điều 24, Khoản 1 của Luật Dược sửa đổi đưa ra tổng cộng năm loại dấu hiệu bị cấm.
Bốn loại đầu tiên gồm: ① dấu hiệu khiến người khác nhầm tưởng đó là cơ sở kinh doanh của nhà bán buôn dược phẩm hoặc người có quyền cấp phép lưu hành sản phẩm; ② dấu hiệu gợi ý nhà thuốc chuyên kinh doanh một loại thuốc nhất định hoặc thuốc liên quan đến một bệnh cụ thể; ③ dấu hiệu dễ bị nhầm với cơ sở y tế hoặc tương tự tên bệnh; ④ dấu hiệu sử dụng tên giống cơ sở y tế trong bán kính 1 km tính từ địa điểm nhà thuốc, khiến người khác tưởng rằng nhà thuốc có mối quan hệ đặc biệt với cơ sở đó. Các quy định này vốn nằm trong Quy định thi hành Luật Dược hiện hành, Điều 44, Khoản 2, nay được nâng lên thành quy định trong luật.
Loại thứ năm vừa được bổ sung là dấu hiệu có nguy cơ bóp méo chức năng của nhà thuốc, khiến người tiêu dùng hiểu sai hoặc khuyến khích họ tiêu thụ quá mức và lạm dụng thuốc.
Tuy nhiên, luật không cấm bản thân mô hình kinh doanh nhà thuốc dạng kho hàng. Việc vận hành cửa hàng quy mô lớn hoặc trưng bày nhiều loại thuốc vẫn được phép.
Giới dược sĩ là bên đầu tiên lên tiếng
Các tổ chức dược sĩ là lực lượng đi đầu yêu cầu sửa đổi luật.
Chủ tịch Hiệp hội Dược sĩ Hàn Quốc Kwon Young-hee, khi tham dự phiên kiểm toán quốc정 với tư cách nhân chứng tham khảo hồi tháng 10 năm ngoái, đã yêu cầu “cấm các tên gọi và quảng cáo như dạng kho hàng, dạng nhà máy, dạng siêu thị, giảm giá, vốn khuyến khích lạm dụng thuốc”. Bà từng nêu quan điểm rằng “thuốc không đơn thuần là hàng tiêu dùng mà là mặt hàng thiết yếu phục vụ sức khỏe người dân”, đồng thời nhấn mạnh việc hướng dẫn sử dụng thuốc của dược sĩ phải luôn đi cùng hoạt động bán thuốc.
Lo ngại của giới dược sĩ là rõ ràng: nếu người mua chỉ nhìn bảng giá trong các cửa hàng lớn rồi tự chọn thuốc, họ có thể bỏ qua tư vấn và hướng dẫn cần thiết trước khi dùng thuốc.
Trên thực tế, các văn bản dưới luật dự kiến sẽ hạn chế không chỉ các cách gọi “dạng kho hàng” và “dạng nhà máy”, mà cả những cụm từ như “dạng siêu thị”, “thánh địa”, “giá đặc biệt” và “giảm giá”, vì chúng tạo ấn tượng rằng nhà thuốc có nhiều sản phẩm hơn hoặc mức giá tốt hơn các nhà thuốc khác. Những cách diễn đạt mang tính độc quyền như “lớn nhất”, “tốt nhất”, “đầu tiên” và “lớn số một” cũng được cho là sẽ nằm trong diện bị hạn chế.
Người mua thuốc nhìn nhận thế nào?
Trong khảo sát do công ty nghiên cứu thị trường Embrain Trend Monitor thực hiện với 1.000 người trên toàn quốc trong độ tuổi từ 19 đến 69, có 87,6% cho biết đã biết đến nhà thuốc dạng kho hàng và 58,9% đánh giá mô hình này tích cực. Những lý do tích cực lần lượt là “có vẻ giá sẽ hợp lý” (71,5%), “có vẻ quyền lựa chọn sẽ rộng hơn” (54,8%) và “có thể so sánh nhiều sản phẩm rồi lựa chọn” (52,0%). Trong số những người đánh giá tiêu cực, các câu trả lời lần lượt gồm “có vẻ tình trạng lạm dụng thuốc sẽ gia tăng” (65,4%), “có vẻ thuốc bị đối xử như hàng hóa thông thường” (44,2%) và “có vẻ hướng dẫn cách dùng hoặc tác dụng phụ sẽ không đầy đủ” (42,3%).
Điểm đáng chú ý là nhận thức về an toàn. Cũng trong khảo sát này, 8 trên 10 người tiêu dùng cho biết họ sẵn sàng sử dụng nhà thuốc dạng kho hàng nếu có các biện pháp bảo đảm an toàn.
Trong một khảo sát của Nhóm Chuẩn bị cho tương lai của dược sĩ, thực hiện với những người từng sử dụng mô hình này, 45,3% trong số 1.000 người tiêu dùng từng đến nhà thuốc dạng kho hàng trong vòng 3 tháng gần nhất cho biết đã mua thêm những mặt hàng không nằm trong kế hoạch. Có tới 62,2% nói lượng thuốc và thực phẩm bảo vệ sức khỏe tích trữ tại nhà tăng lên sau khi sử dụng mô hình này.
Có 26,3% số người được hỏi cho biết họ chưa kiểm tra liệu có thể dùng thuốc cùng với các loại thuốc khác hay không, trong khi 49,0% từng mua trùng các sản phẩm có công dụng tương tự. Tỷ lệ từng phải hỏi nhà thuốc khu dân cư vì không biết cách dùng thuốc mua tại nhà thuốc dạng kho hàng và các cơ sở tương tự lên tới 64,4%. Vì vậy, số người cho rằng mô hình này “không giúp giảm chi tiêu hộ gia đình” (39,4%) cao hơn số người cho rằng “có giúp giảm” (29,8%).
Lịch triển khai cụ thể đã được xác định. Luật Dược sửa đổi sẽ được trình và thông qua tại cuộc họp Nội các, sau đó trải qua thủ tục công bố và bắt đầu có hiệu lực sau 3 tháng kể từ ngày công bố.
Bộ Y tế và Phúc lợi sẽ hoàn thiện các văn bản dưới luật trước khi luật có hiệu lực, đồng thời thông qua thị trưởng, huyện trưởng và quận trưởng để hướng dẫn những người muốn mở nhà thuốc mới nắm rõ và tuân thủ trước các quy định về tên gọi. Bộ cũng quyết định dành thời gian chuyển tiếp 6 tháng kể từ ngày luật có hiệu lực cho các nhà thuốc đang sử dụng những tên nằm trong diện cấm.
Bộ trưởng Jeong Eun-kyung cho rằng ý nghĩa của lần sửa đổi này nằm ở việc ngăn chặn các tác dụng phụ bắt nguồn từ nhà thuốc dạng kho hàng. Bà nói: “Việc sửa đổi Luật Dược lần này có ý nghĩa ở chỗ thiết lập cơ chế ngăn ngừa những tác động tiêu cực đối với xã hội, như lo ngại lạm dụng thuốc do sự xuất hiện gần đây của các nhà thuốc dạng kho hàng. Chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực xây dựng môi trường bán thuốc lành mạnh, trong đó việc mua thuốc và lựa chọn nhà thuốc của người dân không bị chi phối quá mức bởi các yếu tố thương mại”.
Từ đây, sự quan tâm sẽ tập trung vào hai vấn đề: các cụm từ nào sẽ được quy định cụ thể trong văn bản dưới luật, và liệu những biện pháp bảo đảm an toàn thực chất như hướng dẫn sử dụng thuốc có được tăng cường sau khi tên nhà thuốc thay đổi hay không.
Như khảo sát người tiêu dùng cho thấy, điều nhiều người mong muốn không chỉ là giá thấp mà là một nhà thuốc có thể đồng thời bảo đảm giá cả và an toàn. Việc quy định tên gọi lần này có trở thành bước đi đầu tiên hay không sẽ phụ thuộc vào hiệu quả của các văn bản dưới luật và những biện pháp tiếp theo được triển khai thực chất tại cơ sở.
