Một nghiên cứu vừa công bố cho thấy một thành phần tự nhiên trong rau bina và hạnh nhân - những thực phẩm thường được xem là tốt cho sức khỏe - có thể làm tình trạng viêm ruột nặng hơn.
Nhóm nghiên cứu thuộc Đại học North Carolina (Mỹ) công bố kết quả trên tạp chí quốc tế "Cellular and Molecular Gastroenterology and Hepatology". Theo đó, oxalic (axit oxalic) có trong rau bina, củ dền, hạnh nhân, ca cao… có thể khiến các triệu chứng của bệnh viêm ruột tăng nặng.
Axit oxalic vốn được biết đến có thể gây sỏi thận khi kết hợp với canxi trong cơ thể. Tuy nhiên, đây là lần đầu mối liên quan giữa chất này và tình trạng viêm trong ruột được gợi ý.
Bệnh nhân viêm ruột xử lý axit oxalic kém hơn
Viêm ruột là nhóm bệnh gây viêm mạn tính không rõ nguyên nhân ở ống tiêu hóa. Điển hình là “viêm loét đại tràng”, gây viêm và loét ở niêm mạc đại tràng, và “bệnh Crohn”, gây viêm trên toàn bộ ống tiêu hóa từ miệng đến hậu môn.
Dù nguyên nhân chính xác của các bệnh này vẫn chưa được làm rõ, giới chuyên môn thường cho rằng phản ứng miễn dịch bất thường đối với hệ vi sinh vật đường ruột có thể đóng vai trò quan trọng.
Nhóm nghiên cứu trước hết phân tích khoảng 440 mẫu mô của bệnh nhân viêm loét đại tràng và bệnh Crohn, đồng thời so sánh lượng axit oxalic tiêu thụ thông qua khảo sát chế độ ăn.
Kết quả cho thấy lượng axit oxalic mà bệnh nhân tiêu thụ không khác biệt lớn so với mức trung bình của dân số nói chung. Dù vậy, trong các mẫu mô của họ lại phát hiện nhiều axit oxalic hơn. Đặc biệt, các protein vận chuyển axit oxalic trong ruột đều giảm rõ rệt.
Khi nhóm nghiên cứu so sánh mẫu phân của 11 bệnh nhân Crohn với mẫu phân của 4 người khỏe mạnh trong nhóm đối chứng, axit oxalic cũng được phát hiện nhiều hơn trong phân của bệnh nhân Crohn. Từ đó, nhóm nghiên cứu kết luận rằng những bệnh nhân có viêm mạn tính trong ruột bị suy giảm đáng kể khả năng xử lý axit oxalic.
Kết quả thí nghiệm động vật: Tình trạng viêm trở nặng rõ rệt
Dựa trên kết quả phân tích mẫu mô, nhóm nghiên cứu đặt giả thuyết rằng “việc tiêu thụ axit oxalic có thể làm nặng thêm bệnh viêm ruột” và thiết kế thí nghiệm trên động vật.
Nhóm nghiên cứu chia 40 con chuột thí nghiệm thành 4 nhóm. Nhóm thứ nhất ăn khẩu phần bình thường và uống nước. Nhóm thứ hai ăn khẩu phần giàu axit oxalic và uống nước. Nhóm thứ ba ăn khẩu phần bình thường nhưng được bổ sung thêm “thuốc gây viêm cưỡng bức ở niêm mạc ruột”. Nhóm thứ tư ăn khẩu phần giàu axit oxalic và dùng thuốc gây viêm.
Kết quả cho thấy nhóm bị viêm nặng nhất là nhóm ăn khẩu phần giàu axit oxalic và dùng thuốc gây viêm. Trong khi các nhóm khác không có khác biệt lớn về tỷ lệ tử vong do viêm, nhóm “axit oxalic + gây viêm” có tỷ lệ tử vong cao hơn 40% so với ba nhóm còn lại.
Ngoài ra, ở nhóm “axit oxalic + gây viêm”, tình trạng sụt cân xuất hiện nhanh hơn từ ngày thứ 3 sau khi bắt đầu ăn, và chiều dài đại tràng ngắn hơn. Ngay cả khi bước vào giai đoạn hồi phục, các chỉ số viêm ở những con chuột này vẫn duy trì ở mức cao.
Kết quả cũng tương tự trong thí nghiệm chỉ tách riêng tế bào miễn dịch. Axit oxalic kích thích đại thực bào (tế bào miễn dịch tiêu diệt vi khuẩn hay dị vật), khiến phản ứng viêm mạnh hơn và xảy ra nhanh hơn.
Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh: “Chưa ghi nhận phản ứng độc tính khiến axit oxalic trực tiếp giết chết tế bào niêm mạc ruột. Vì vậy, người khỏe mạnh hoàn toàn không cần phải ngừng ăn rau bina hay hạnh nhân”.
Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cho biết: “Với bệnh nhân mắc bệnh Crohn hoặc viêm loét đại tràng, việc ăn gì có thể tác động trực tiếp đến tình trạng viêm trong ruột”, đồng thời nói thêm rằng họ “dự kiến tiến hành các nghiên cứu tiếp theo quy mô lớn, được thiết kế tinh vi hơn, nhằm đề xuất chế độ ăn điều trị cá thể hóa trong tương lai”.
