Một nghiên cứu cho thấy những cuộc tranh cãi giữa các cặp đôi đôi khi có thể tác động tích cực đến việc duy trì mối quan hệ lâu dài. Điều then chốt không nằm ở bản thân xung đột, mà ở cách hai người tháo gỡ sau khi xung đột xảy ra.
Nhóm nghiên cứu do Giáo sư Zhou Wei thuộc Khoa Tâm lý học, Trường Triết học, Đại học An Huy (Trung Quốc) dẫn dắt cho biết họ đã thu được kết quả này sau khi tiến hành nghiên cứu với thiết kế thí nghiệm kết hợp quan sát hành vi và đo hoạt động não nhằm kiểm chứng một cách khách quan khả năng điều tiết cảm xúc và “đồng bộ cảm xúc” trong các tình huống xung đột giữa các cặp đôi. Kết quả gần đây được công bố trên tạp chí học thuật “Acta Psychologica”.
Nhóm nghiên cứu tuyển các cặp đôi đang trong mối quan hệ yêu đương thực tế, sau đó đưa ra một nhiệm vụ hội thoại được thiết kế để cố ý tạo ra xung đột trong môi trường phòng thí nghiệm. Người tham gia được yêu cầu trò chuyện trong một khoảng thời gian nhất định về những chủ đề có khả năng cao phát sinh bất đồng quan điểm. Trong quá trình này, một người được bố trí đóng vai trò bày tỏ sự không hài lòng hoặc khó chịu của mình, còn người kia đảm nhiệm vai trò lắng nghe.
Phép đo cốt lõi là phân tích hoạt động não theo thời gian thực. Nhóm nghiên cứu ghi đồng thời các mẫu hình hoạt động não của cả hai người trong lúc cuộc trò chuyện diễn ra, rồi phân tích mức độ hai tín hiệu não thay đổi tương đồng đến đâu. Từ đó, họ định lượng mức “đồng bộ hóa não bộ (brain-to-brain synchrony)”. Chỉ số này được sử dụng như một chỉ dấu sinh lý phản ánh mức độ hai người phản ứng ăn khớp về mặt cảm xúc.
Đồng thời, nhóm nghiên cứu yêu cầu người tham gia tự báo cáo để đánh giá mức độ lo âu, trạng thái cảm xúc, mức độ hài lòng trong mối quan hệ… trước và sau cuộc trò chuyện. Qua đó, họ so sánh và phân tích mối liên hệ giữa thay đổi hoạt động não và thay đổi cảm xúc chủ quan.
Kết quả phân tích cho thấy, trong tình huống xung đột, nếu một người bày tỏ cảm xúc còn người kia vẫn giữ được sự bình tĩnh trong quá trình tiếp nhận, thì kiểu tương tác sẽ thay đổi. Khi người lắng nghe thể hiện thái độ ổn định về mặt cảm xúc, mức lo âu của người bày tỏ cũng giảm ngay lập tức.
Nhóm nghiên cứu giải thích hiện tượng này bằng khái niệm “đồng bộ cảm xúc”. Khi cảm xúc ăn khớp, mức độ thấu hiểu lẫn nhau tăng lên; nhờ đó xung đột được làm dịu và sự gắn kết được củng cố.
Ngoài ra, thái độ tạm dừng để suy nghĩ thay vì phản ứng ngay lập tức cũng giúp hạn chế việc bất đồng quan điểm leo thang thành tranh cãi gay gắt. Ngược lại, khi né tránh xung đột, các cặp đôi khó có thể trải nghiệm cảm giác gắn kết được hình thành trong quá trình cùng nhau giải quyết vấn đề.
Càng lặp lại nhiều lần trải nghiệm giải quyết xung đột như vậy, tốc độ xử lý vấn đề càng nhanh và mức độ hài lòng trong mối quan hệ càng cao. Nếu kìm nén cảm xúc và né tránh xung đột, sự bất mãn có thể tích tụ theo thời gian.
Nghiên cứu cũng cho thấy, so với nỗ lực cố gắng hiểu lập trường của đối phương, năng lực điều tiết cảm xúc tức thời trong tình huống xung đột có ảnh hưởng lớn hơn đến mức độ hài lòng trong mối quan hệ.
Dựa trên các kết quả này, nhóm nghiên cứu diễn giải rằng cốt lõi của một mối quan hệ không phải là có hay không có xung đột, mà là năng lực điều tiết cảm xúc tức thời và phản ứng cảm xúc qua lại thể hiện trong những tình huống xung đột.
