Эрүүл мэндийн үзлэгээр чихрийн шижингийн урьдал үе гэж оношлогдох хүний тоо нэмэгдэж байна. Энэ нь цусан дахь глюкозын хэмжээ хэвийн түвшнээс давсан ч чихрийн шижин гэж оношлох хэмжээнд хүрээгүй үе юм. Зөвхөн анхаарахад л хангалттай хэмээн үл ойшоох нь амархан. Гэвч үнэн хэрэгтээ энэ бол амьдралын хамгийн чухал үеийн нэг билээ. Учир нь хүн насан туршдаа эм ууж, тогтмол хянуулах чихрийн шижинтэй болох эсэх нь энэ үед шийдэгдэнэ. Тиймээс тайвширч болохгүй бөгөөд чихрийн шижнээс сэргийлэхийн тулд бүхий л хүчин чармайлтаа гаргах хэрэгтэй. Тодорхой хугацаанд хоол хүнсээ зөв сонгож, тогтмол дасгал хөдөлгөөн хийснээр цусан дахь глюкозын түвшнээ хэвийн болгох шаардлагатай. Чихэрлэг хүнсийг ч бага хэмжээгээр идэж болно. Гэхдээ чихэрлэг хүнсийг хөргөгчөөсөө даруй зайлуулна гэсэн хатуу шийдвэр хэрэгтэй.
Чихрийн шижин болохоос сэргийлж чадах хамгийн чухал үе
Чихрийн шижингийн урьдал үе нь өвчин болж даамжрахаас сэргийлж чадах хамгийн чухал үе юм. Урьдал үеийн цусан дахь глюкозын үзүүлэлт нь өлөн үеийн глюкоз 100~125mg/dL, гликатлаг гемоглобин 5.7~6.4% байдаг. 75g глюкоз уулгаж хийдэг сорилын 2 цагийн дараах үзүүлэлт 140~199mg/dL байвал глюкоз тэсвэрлэх чадвар алдагдсан гэж ангилна. Өлөн үеийн глюкоз 99 гарсан ч гликатлаг гемоглобин 6.1 байвал урьдал үе гэж ангилдаг.
Элсэн чихэр, фруктозын сироп агуулсан ундаа, чихэрлэг зууш, хачраас болгоомжлох хэрэгтэй
Юуны өмнө элсэн чихэр зэрэг энгийн сахар агуулсан ундаа, чихэрлэг зууш, хачирт анхаарах шаардлагатай. Энгийн сахар маш хурдан боловсорч, шимэгддэг тул цусан дахь глюкозын түвшнийг огцом нэмэгдүүлж болзошгүй. Хүнсний үйлдвэрлэлийн явцад нэмдэг фруктозын сироп, цардуулын сироп, моласс, зөгийн бал, сироп, өтгөрүүлсэн жимсний шүүс зэрэг нэмэлт сахараас ч зайлсхийх хэрэгтэй. БНСУ-ын Чихрийн шижингийн нийгэмлэгийн мэдээлснээр нэг халбага элсэн чихэр(ойролцоогоор 15 g) хэрэглэсний дараа хүний биеийн онцлогоос хамааран харилцан адилгүй ч ихэвчлэн 15 минутын дараа цусан дахь глюкозын түвшин ойролцоогоор 50 mg/dL-ээр огцом нэмэгддэг. Элсэн чихэртэй тарагны ундаа болон жимсний шүүсийг ч хязгаарлах шаардлагатай.
Чихрийн шижингийн урьдал үед жимсний шүүснээс яагаад болгоомжлох ёстой вэ?
Чихрийн шижин, таргалалттай холбоотой гол асуудал нь нэмэлт сахарын хэт их хэрэглээ юм. Жимс ч сахар агуулдаг боловч шинээр нь идвэл хүнсний эслэгийн ачаар цусан дахь глюкозын огцом өсөлтийг тодорхой хэмжээнд сааруулдаг. Харин өтгөрүүлсэн жимсний шүүс эсвэл фруктозын сироптой чихэрлэг ундаа үйлдвэрлэх явцад хүнсний эслэгийн зарим хэсэг алдагддаг тул цусан дахь глюкозын түвшин огцом нэмэгдэж болно. Мөн шингэн учраас хэтрүүлэн хэрэглэх эрсдэлтэй.
Тэг(0) болон сахаргүй ундаа, чихэрлэг зууш аюулгүй юу?
Худалдаанд буй тэг гэсэн тэмдэглэгээтэй ундаа нь үнэн хэрэгтээ илчлэг, сахар огт агуулаагүй тэг(0) бүтээгдэхүүн биш. БНСУ-ын Хүнс, эмийн аюулгүй байдлын яамны стандартаар илчлэг нь 100 mL тутамд 4 kcal-аас бага бол илчлэггүй гэж тэмдэглэж болно. Нийт сахар нь 100 mL эсвэл 100 g тутамд 0.5 g-аас бага бол сахаргүй гэсэн тэмдэглэгээ хийх боломжтой. Тэг гэсэн тэмдэглэгээтэй чихэрлэг зууш ч мөн адил. Элсэн чихэргүй нь үнэн боловч оронд нь хиймэл чихэрлэгжүүлэгч ашигладаг бөгөөд илчлэг, нүүрс ус агуулдаг тул хэтрүүлэн хэрэглэвэл цусан дахь глюкоз нэмэгдэх эсвэл жин өсөх шалтгаан болж болно.
Жимсийг хэрхэн идэх вэ?…Зохистой хэмжээ хамгийн чухал
Сайтар боловсорсон жимс болон чихрийн агууламж өндөртэй жимснээс (зөөлөн боловсорсон болон хатаасан хурма, халуун орны жимс зэрэг) зайлсхийх нь зүйтэй. Жимс нь хүнсний ногоотой харьцуулахад нүүрс ус, сахар ихтэй. Гэхдээ витамин, эрдэс бодис, хүнсний эслэг нь эрүүл мэндэд тустай. Иймээс зохистой хэмжээгээр идэх нь чухал. Чихрийн шижинтэй хүн дунд зэргийн алимны 1/3(100 g), солонгос амтат гуа эсвэл жүржийн тал(100 g), том тарвасны нэг зүсэм(250 g), лийрийн 1/4, 10 ширхэг гүзээлзгэнэ, нэг том улаан лооль(350 g) зэргээс нэгийг нь сонгон иднэ. Чихрийн шижингийн урьдал үед ч ийм хэмжээ тохиромжтой.
Цагаан будаа, гоймон, талх, ттокийг хүнсний эслэгтэй хамт идэх нь зүйтэй
Гликемийн индекс өндөртэй хүнс хоолны дараа цусан дахь глюкозын түвшнийг хурдан нэмэгдүүлдэг. Гликемийн индекс багатай хүнс сонгох нь цусан дахь глюкоз болон биеийн жингээ хянахад тустай. Тухайлбал, цагаан будаа, гоймон, талх, тток зэрэг нь гликемийн индекс өндөртэй хүнсэнд багтана. Эдгээрийг цусан дахь глюкозын өсөлтийг удаашруулдаг хүнсний эслэг ихтэй холимог үр тариа, хүнсний ногоо, буурцагт ургамал, мөөг, далайн ургамал зэрэгтэй хамт идэх нь зүйтэй. Хооллохдоо хүнсний ногоо эсвэл уураг ихтэй хачир хангалттай идвэл цусан дахь глюкозын өсөлтийг сааруулахад тустай.
Хоолны дараа алхах нь глюкозын түвшнийг зохицуулна…“Ердөө 10 минут ч болов хөдөлгөөн хийгээрэй”
Өгүүллийн гарчиг(хөргөгчөөсөө даруй зайлуулах хүнс) тодорхой хэмжээнд хэтрүүлэгтэй ч цусан дахь глюкозоо чанд хянахын чухлыг онцолсон юм. Глюкозын түвшин хэвийн хүнд дээрх зүйлсийн ихэнх нь хамаарахгүй. БНСУ-ын Чихрийн шижингийн нийгэмлэгийн мэдээлснээр чихрийн шижинтэй хүн ч хоолоо заавал хатуу хорих шаардлагагүй. Элсэн чихэр ч хэрэглэж болно. Гэхдээ дангаар нь хэрэглэхийн оронд хоол, эсвэл хүнсний ногоо, уураг агуулсан зууштай хослуулан бага хэмжээгээр идэх нь зүйтэй. Цусан дахь глюкозыг ихээр нэмэгдүүлдэг хүнс хэрэглэсэн бол хоолны дараа алхах зэрэг хөдөлгөөн хийснээр түвшнийг нь зохицуулах боломжтой. Чихрийн шижингийн үед хоолны дараах дасгал хөдөлгөөн чухал.
