“Хорт хавдар тусахыг хүсэхгүй бол өнөөдөр хаяарай”: Мэргэжилтэн гал тогооны 5 хэрэгслийг нэрлэв

‘Гамнаж, удаан хэрэглэх нь сайн’ гэх ойлголт гал тогооны хэрэгсэлд тэр бүр тохирохгүй. Элэгдэж гэмтсэн хоолны хэрэгсэл, удаан хэрэглэсэн аяга таваг угаагч порлонгоо солихоос харамлан үргэлжлүүлэн хэрэглэвэл эрүүл мэндэд хортой нян болон хорт хавдар үүсгэгч бодисын нөлөөнд өртөх эрсдэлтэй.

Эм зүйч Чой Хён Жэ саяхан нийгмийн сүлжээндээ ‘Хорт хавдар тусах магадлалыг нэмэгдүүлдэг гал тогооны 5 хэрэгсэл’-ийг танилцуулжээ. Тэрбээр хуванцар усны сав, удаан хэрэглэсэн аяга таваг угаагч порлон, бүрхүүл нь гэмтсэн хайруулын таваг, меламин сав суулга, удаан хэрэглэсэн хөнгөн цагаан савыг нэрлэсэн байна. Эдгээр гал тогооны хэрэгсэл эрүүл мэндэд хэрхэн нөлөөлдгийг тайлбарлая.

Хуванцар усны савнаас ялгарсан микропластик биед хуримтлагдах нь сөрөг нөлөөтэй

Эм зүйч Чой “Хуванцар усны савнаас их хэмжээний микропластик ялгарч болзошгүй” гээд, “Микропластик биед хуримтлагдвал зөнөх өвчин болон төрөл бүрийн хорт хавдар үүсгэж болзошгүй” гэж хэлэв.

АНУ-ын Колумбийн их сургуулийн судалгааны баг 2024 онд гурван брэндийн савласан усыг шинжлэхэд 1L тутамд дунджаар 240 мянга орчим хуванцар тоосонцор илрүүлжээ. Ялангуяа тэдгээрийн 90 орчим хувь нь үүнээс ч жижиг хэмжээтэй нанопластик байсан гэж мэдээлсэн.

Гэхдээ микропластик биед хуримтлагдвал зөнөх өвчин болон төрөл бүрийн хорт хавдар үүсгэнэ гэж одоогоор нэг мөр дүгнэхэд эрт байна. Хүний эдээс микропластик илэрч, үрэвсэл болон исэлдэлтийн стресстэй холбоотой эсэхийг судлах ажил үргэлжилж байгаа ч өдөр тутмын амьдралд өртдөг түвшний микропластик хорт хавдар, зөнөх өвчнийг шууд үүсгэдэг гэсэн шалтгаан-үр дагаврын холбоо тогтоогдоогүй.

Тиймээс хуванцар усны савыг шууд ‘хорт бодис’ гэж үзэх шаардлагагүй. Гэхдээ савыг олон удаа дахин ашиглахад гадаргуу нь гэмтэж, микропластик ялгарч болзошгүй тул өөр төрлийн шингэн, будаа зэрэг зүйл хийж хадгалахаас зайлсхийх хэрэгтэй.

Удаан хэрэглэсэн аяга таваг угаагч порлоныг харамлалгүй хаях хэрэгтэй

Үргэлж нойтон байж, хоолны үлдэгдэл наалддаг аяга таваг угаагч порлон нь нян үржих таатай орчин болдог. Эм зүйч Чой “Нэг ширхэг дөрвөлжин ёотонгийн хэмжээтэй хэсэгт 54 тэрбум нян байдаг” гээд, “Хуучирсан порлоныг ариутгаж хэрэглэхийн оронд сольж, эсвэл нэг удаагийн порлон ашиглахыг зөвлөж байна” гэж хэлэв.

2017 онд олон улсын эрдэм шинжилгээний 《Сайентифик Репортс (Scientific Reports)》 сэтгүүлд нийтлэгдсэн судалгаагаар хэрэглэсэн аяга таваг угаагч порлоны доторх зарим хэсэгт 1㎤ тутамд хамгийн ихдээ 5.4×10¹⁰ буюу 54 тэрбум бактерийн эс илэрчээ. Судалгааны багийн төлөөлөгч “Хэрэглэгчид угааж, ариутгасан гэж хэлсэн порлонд ч зарим бүлгийн нянгийн эзлэх хувь өндөр байсан” гээд, “Удаан хэрэглэсэн порлоныг зөвхөн ариутгаад үргэлжлүүлэн ашиглах нь ч аюулгүй биш” хэмээн тайлбарлав.

Бүрхүүл нь хууларсан хайруулын тавгийг боломжтой бол солих хэрэгтэй

Эм зүйч Чой “Бүрхүүл нь хууларсан хайруулын тавгийг үргэлжлүүлэн хэрэглэвэл нөхөн үржихүйн үйл ажиллагаанд сөргөөр нөлөөлж, дааврын тогтолцоонд нөлөөлдөг хорт хавдар үүсгэгч бодис ялгарч болзошгүй” гэж тайлбарлав. Ердийн бүрхүүлтэй хайруулын тавганд хоол наалдахаас сэргийлэхийн тулд политетрафторэтилен (PTFE) ашигладаг. PTFE өөрөө тогтвортой бодис боловч өмнө нь фторт давирхай үйлдвэрлэхэд ашигладаг байсан перфтороктаны хүчил (PFOA) нь хүний эрүүл мэндэд хортой байж болзошгүй перфторт нэгдлүүдийн (PFAS) нэг төрөл юм. Олон улсын хорт хавдрын судалгааны агентлаг (IARC) 2023 онд PFOA-г ‘хүнд хорт хавдар үүсгэгч бодис’ гэж ангилсан.

Гадаргуу нь гэмтсэн меламин сав суулгыг солих хэрэгтэй

Хөнгөн зуушны газар, зоогийн газарт түгээмэл хэрэглэдэг меламин сав суулгыг ч зориулалтын дагуу ашиглах шаардлагатай. Эм зүйч Чой “Меламин сав суулгыг хэт ягаан туяаны ариутгагч, аяга таваг угаагч машин, богино долгионы зууханд хийвэл формальдегид хэмээх хорт хавдар үүсгэгч бодис ялгарч болзошгүй” гэж анхааруулав.

Меламин сав суулгыг меламин болон формальдегидээр хийдэг. Гэвч өндөр температурт ашиглавал химийн бодис хүнсэнд шилжин орох эрсдэлтэй. Германы Холбооны эрсдэлийн үнэлгээний хүрээлэн мөн меламин-формальдегидийн давирхайгаар хийсэн бүтээгдэхүүнийг халуун хоол хүнсэнд хэрэглэхгүй, богино долгионы зууханд хоол халаахад ашиглахгүй байхыг зөвлөдөг. Гадаргуу нь гэмтсэн бүтээгдэхүүнийг ч солих нь зүйтэй. Харин хүйтэн эсвэл бүлээн хоол хүнс хийж хэрэглэх зэрэг зохих нөхцөлийг мөрдвөл аюулгүй.

Их зурагдсан хөнгөн цагаан бүтээгдэхүүнийг хаях хэрэгтэй

Эм зүйч Чой “Зурагдаж гэмтсэн эсвэл удаан хэрэглэсэн хөнгөн цагаан саванд кимчи, цуу хийж хадгалбал хөнгөн цагаан уусаж гардаг” гээд, “Биед хэт их хуримтлагдвал бөөрний өвчин, яс зөөлрөх өвчин болон мэдрэлийн хордлого үүсгэж болзошгүй” хэмээн анхааруулав.

Хөнгөн цагаан нь хүчиллэг орчинд хүнсэнд илүү ихээр уусдаг. Тиймээс кимчи, цуу зэрэг хүчиллэг болон давсны агууламж өндөртэй хүнсийг хөнгөн цагаан саванд удаан хадгалахаас зайлсхийх нь зүйтэй. Хөнгөн цагаанд хэт их өртөх нь эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлөх эрсдэлтэй. Европын Хүнсний аюулгүй байдлын газрын (EFSA) мэдээлснээр бөөрний үйл ажиллагаа муудсан, диализийн эмчилгээ хийлгэдэг өвчтөн өндөр агууламжтай хөнгөн цагаанд удаан хугацаагаар өртөхөд мэдрэлийн хордлого үүсдэг нь тогтоогджээ.