Дуучин Ай Ю (33), жүжигчин И Жон Сок (37) нар салсныхаа дараа эрс өөрчлөгдсөн төрхөө зэрэг дэлгэснээр ярианы сэдэв болж байна.
И Жон Сок саяхан далайн эрэг дээр авахуулсан зургуудаа олон нийтийн сүлжээндээ нийтэлжээ. Цэнхэр далай, тэнгэр, цагаан үүл, солонгын өмнө далайн эрэгт амарч буй нь эдгээр зурагт буужээ. Богино өмд, ханцуйгүй болон богино ханцуйтай цамц өмссөн И Жон Сок өмнөхөөсөө илүү булчинлаг болсон байв. Урьд нь өндөр, туранхай төрхтэй байсан бол одоо мөр нь өргөсөж, бие нь томрон, эрүүний шугам нь зөөлөрчээ.
Мөн тэр өдөр Ай Ю шинэ дижитал сингл ‘Энэ одноос’-оо гаргахын өмнө концепц зургуудаа дэлгэсэн бөгөөд богино үс нь олны ярианы сэдэв болов. Урт үс нь түүнд намуухан, эмэгтэйлэг төрх өгдөг байсан бол богино үс нь цэвэрхэн, дөлгөөн атлаа нууцлаг дүр төрх бүрдүүлжээ. Мөн өмнөхөөсөө илүү турж, эцсэн мэт харагдсан байна. Ай Югийн өөрчлөлт шинэ дууных нь концепцтой холбоотой бололтой. Гэвч санаандгүй давхцлаар тэр өдөр хоёр уран бүтээлчийн өөрчлөгдсөн төрх зэрэг нийтлэгдсэн нь олны сонирхлыг төрүүлэв.
Ай Ю, И Жон Сок нар 2022 оны 12 дугаар сард үерхэж байгаагаа хүлээн зөвшөөрсөн бөгөөд өнгөрсөн долоодугаар сард “Сайн хамтран зүтгэгчид хэвээр үлдэхээр шийдсэн” хэмээн мэдэгдэж, дөрвөн жилийн харилцаагаа эцэслэснээ зарласан. Тэдний өөрчлөлт салалттай нь шууд холбоотой эсэхийг мэдэх боломжгүй. Гэхдээ хайртай хүнээсээ салсныхаа дараа үс засалт, хувцаслалтаа өөрчилж, дасгал хөдөлгөөн хийж эхэлдэг хүн цөөнгүй. Тэгвэл салсны дараа гадаад төрхөө өөрчлөх хүсэл яагаад төрдөг вэ?
Салсны дараа төрхөө өөрчлөх нь…ганхсан ‘өөрийгөө’ дахин олох үйл явц
Салсны дараа гадаад төрхөө өөрчлөхийг зөвхөн хуучин хайртай хүндээ өөрчлөгдсөнөө харуулах гэсэн үйлдэл гэж үзэж болохгүй. Сэтгэл судлалын үүднээс энэ нь үерхэл дууссанаар ганхсан өөрийн мөн чанарыг дахин бүрдүүлж, амьдралынхаа жолоог эргүүлэн авах үйл явц байж болно.
Үерхэж байх хугацаанд сонирхол, нийгмийн харилцаа, амьдралын хэвшлээс гадна ‘Би ямар хүн бэ’ гэсэн өөрийн тухай ойлголтод ч хайртай хүний нөлөө шингэдэг. АНУ-ын Нортвестерний их сургуулийн судлаачид хайртай хүнээсээ салсан хүмүүс өөрсдийнхөө талаарх ойлголт бүдгэрэх буюу ‘өөрийн тухай ойлголтын тодорхой байдал буурах’ үзэгдэлтэй тулгарч болохыг тогтоожээ. Энэ нь салалтын дараах сэтгэл зүйн шаналалтай холбоотой гэж тэд тайлбарласан байна. Өөрөөр хэлбэл, салсны дараа хүн зөвхөн хайртай хүнээ бус, түүнтэй хамт бүрдүүлсэн ‘өөрийнхөө нэг хэсгийг’ ч алдсан мэт төөрөгдөлд орж болно.
Үс засалт, хувцаслалтаа өөрчлөх нь ийм төөрөгдлийн үед шинэ дүр төрхөө нүдээр харж, өөрчлөлтөө бодитоор мэдрэх нэг арга болж болно. Ялангуяа хүн үс засалтаа харьцангуй богино хугацаанд, өөрийн шийдвэрээр мэдэгдэхүйц өөрчлөх боломжтой. Ингэснээр “Би өмнөхөөсөө өөр болсон” гэсэн бэлгэдлийн зааг тогтоож, нөхцөл байдлыг хянаж буй мэдрэмжээ сэргээхэд тустай. Дасгал хөдөлгөөнөөр булчингийн массаа нэмэх эсвэл жингээ зохицуулах нь шинэ зорилго, амьдралын шинэ хэмнэл бий болгож, амжилтын мэдрэмж авах арга ч болж чадна.
Гэхдээ үсээ тайруулах, дасгал хийж эхлэх, аялалд гарах зэрэг өөрчлөлтийн хэлбэр нь хүйсээс илүүтэй тухайн хүний зан чанар, орчин нөхцөл, ердийн сонирхлоос шалтгаалан ялгаатай байж болно. Түүнчлэн гадаад төрхөө өөрчилсөн нь салалтыг бүрэн даван туулсан гэсэн үг биш.
Байнга бодогдож байсан ч хүчээр мартах гэж оролдох хэрэггүй
Салсны дараахан уйтгар гуниг, уур хилэн, хоосрол мэдрэгдэж, нойр болон хоолны дуршил өөрчлөгдөх нь хэвийн хариу үйлдэл юм. Сэтгэл хөдлөлөө заавал дарахын оронд “Би одоо хагацал туулж байна” гэдгээ хүлээн зөвшөөрч, хангалттай гашуудах хугацааг өөртөө өгөх нь зүйтэй. Харин хуучин хайртай хүнийхээ олон нийтийн сүлжээг дахин дахин шалгах, өнгөрсөн үйл явдлыг байнга эргэн бодох нь шаналлыг удаан үргэлжлүүлж болзошгүй.
2025 онд олон улсын эрдэм шинжилгээний 《Фронтиерс ин сайкиатри (Frontiers in Psychiatry)》 сэтгүүлд нийтлэгдсэн судалгаанд, салснаа дахин дахин эргэцүүлэн бодож, хүнд сэтгэл хөдлөл эсвэл бодит байдлаас зугтахыг хичээх тусам сэтгэл санааны бэрхшээл нэмэгддэг гэжээ. Харин эерэг хандлагаа хадгалж, алдагдсан амьдралын хэмнэлээ сэргээх зэрэг өөрийн өөрчилж чадах зүйлд төвлөрсөн хүмүүс салалтын дараах өдөр тутмын амьдралдаа илүү сайн дасан зохицож байжээ.
Хоосролын мэдрэмжээ багасгахын тулд юуны өмнө унтах, хооллох цагаа аль болох тогтмол байлгах хэрэгтэй. Хөнгөн алхах, хүчний дасгал хийх зэргээр биеэ хөдөлгөж, ганцаараа тэвчихийн оронд гэр бүл, найз нөхөдтэйгөө сэтгэлээ хуваалцах нь мөн тустай. Хуучин хайртай хүний олон нийтийн сүлжээ эсвэл зураг сэтгэл хөдлөлийг байнга өдөөдөг бол тодорхой хугацаанд мэдэгдлийг нь унтраах, эсвэл харагдахгүй газар хадгалах арга хэрэглэж болно. Шинэ хоббитой болж, уулзалт товлох нь хайртай хүнтэйгээ хамт өнгөрүүлдэг байсан цагийн хоосон орон зайг өдөр тутмын шинэ хэвшлээр нөхөхөд тусална.
Салалтаас юу ойлгож авснаа, цаашид ямар харилцаа хүсэж байгаагаа бичиж тэмдэглэх нь бас нэг арга юм. Америкийн сэтгэл судлалын нийгэмлэгийн танилцуулсан судалгаагаар салалтын зөвхөн сөрөг талыг дахин бодохын оронд тухайн туршлагаас олж авсан эерэг зүйлсээ бичгээр илэрхийлсэн хүмүүст эерэг сэтгэл хөдлөл харьцангуй илүү ажиглагджээ.
