Trong điều trị ung thư máu bằng CAR-T, tế bào miễn dịch của bệnh nhân được lấy ra, biến đổi để tấn công tế bào ung thư rồi truyền trở lại. Một liệu pháp thế hệ mới giúp rút gọn quy trình sản xuất phức tạp này bằng cách tạo tế bào miễn dịch chống ung thư ngay trong cơ thể bệnh nhân sắp được thử nghiệm lâm sàng tại Mỹ.
Ngày 15 (giờ địa phương), công ty Legend Biotech của Mỹ cho biết Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đã chấp thuận hồ sơ đăng ký thử nghiệm lâm sàng (IND) đối với liệu pháp CAR-T mới mang tên “LB2501”, cho phép công ty tiến hành thử nghiệm giai đoạn 1 và 2 tại Mỹ. Đối tượng tham gia là bệnh nhân ung thư máu, trong đó có người mắc ung thư hạch không Hodgkin tế bào B tái phát sau điều trị trước đó hoặc không đáp ứng với điều trị.
CAR-T là liệu pháp miễn dịch điều trị ung thư, giúp tế bào T của bệnh nhân có khả năng nhận diện và tấn công tế bào ung thư. Theo phương pháp truyền thống, tế bào T phải được lấy ra khỏi cơ thể, biến đổi gen rồi mới truyền trở lại. Trong khi đó, LB2501 sử dụng một lần tiêm vật mang gen dạng lentivirus để biến đổi trực tiếp tế bào T trong cơ thể thành tế bào CAR-T. Vật mang gen dạng lentivirus tận dụng khả năng vận chuyển gen của virus nhưng được thiết kế để không thể tự nhân lên.
LB2501 nhắm đồng thời hai protein CD19 và CD20 trên bề mặt tế bào ung thư. Liệu pháp được thiết kế để vẫn có thể tấn công tế bào ung thư thông qua mục tiêu còn lại nếu tế bào mất đi một trong hai mục tiêu. Theo công ty, đây là lần đầu tiên FDA cho phép thử nghiệm lâm sàng một liệu pháp CAR-T tạo trong cơ thể nhắm đồng thời hai mục tiêu này.
Trong thử nghiệm lâm sàng giai đoạn đầu được tiến hành trước tại Trung Quốc, khối u của một số bệnh nhân đã thu nhỏ hoặc biến mất. Theo kết quả thử nghiệm giai đoạn 1 mà Legend Biotech công bố tại hội nghị của Hiệp hội Huyết học châu Âu (EHA) vào tháng 6 vừa qua, 6 trong 12 bệnh nhân (50%) mắc ung thư hạch không Hodgkin tế bào B tái phát hoặc kháng trị đạt đáp ứng khách quan. Trong số đó, 5 người (41,7%) đạt đáp ứng hoàn toàn, tức các xét nghiệm không phát hiện dấu hiệu ung thư.
Đáng chú ý, cả 6 bệnh nhân được dùng liều cao đều đáp ứng với điều trị, trong đó 5 người đạt đáp ứng hoàn toàn. Ngược lại, không ai trong nhóm 6 bệnh nhân dùng liều thấp đạt đáp ứng khách quan.
Với liệu pháp CAR-T truyền thống, bệnh nhân thường được “hóa trị làm cạn kiệt tế bào lympho” trước khi truyền thuốc. Bước điều trị chuẩn bị này làm giảm số lượng tế bào lympho của bệnh nhân, giúp tế bào CAR-T mới tăng sinh tốt trong cơ thể. Trong thử nghiệm LB2501, bệnh nhân được dùng thuốc mà không qua bước chuẩn bị đó; sự tăng sinh của tế bào CAR-T được ghi nhận ở cả 6 người thuộc nhóm liều cao.
Trong đánh giá an toàn, 11 trong 12 bệnh nhân (91,7%) gặp biến cố bất lợi từ độ 3 trở lên, chủ yếu là giảm số lượng tế bào máu. Đây là kết quả thống kê tất cả biến cố bất lợi xuất hiện trong quá trình điều trị, bất kể có liên quan đến thuốc hay không.
Hội chứng giải phóng cytokine (CRS), phản ứng viêm toàn thân xảy ra khi tế bào miễn dịch được kích hoạt, xuất hiện ở 8 người (66,7%). Tất cả các trường hợp đều ở độ 1–2, tương ứng mức nhẹ hoặc trung bình; không có trường hợp nặng từ độ 3 trở lên.
Tuy nhiên, thử nghiệm chỉ có 12 bệnh nhân tham gia. Thời gian theo dõi trung vị ở nhóm liều cao cũng ngắn, chỉ 2,3 tháng. Cần có thêm nghiên cứu để xác định đáp ứng hoàn toàn kéo dài bao lâu, cũng như liệu phương pháp này có hiệu quả và an toàn hơn CAR-T truyền thống hay không.
