Chẩn đoán ung thư thường là cú hích khiến nhiều người quyết tâm cai thuốc. Tuy nhiên, theo dõi thực tế cho thấy trong số 10 bệnh nhân còn hút thuốc tại thời điểm được chẩn đoán, khoảng 4 người vẫn tiếp tục hút thuốc lá điếu sau đó.
Việc cai hay tiếp tục hút thuốc cũng tạo ra khác biệt rõ rệt về nguy cơ tử vong và bệnh tim mạch về sau. Người cai thuốc có nguy cơ tử vong thấp hơn và ít gặp các biến cố tim mạch chính như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ hơn.
Bệnh viện Samsung Seoul cho biết ngày 04/09 rằng nhóm nghiên cứu gồm các giáo sư Shin Dong-wook và Choi Hye-rim (Khoa Y học Gia đình) thuộc Viện Nghiên cứu Chất lượng Cuộc sống của Bệnh nhân Ung thư, Bệnh viện Ung thư; giáo sư Kim Hong-kwan (Ngoại lồng ngực - thực quản); và giáo sư Kang Dan-bi (Trung tâm Nghiên cứu Dịch tễ học Lâm sàng) đã công bố trên tạp chí quốc tế “American Journal of Public Health” kết quả phân tích 46.834 người hút thuốc tại thời điểm được chẩn đoán ung thư, sử dụng dữ liệu của Cơ quan Bảo hiểm Y tế Quốc gia.
Sau chẩn đoán ung thư, 37,2% vẫn tiếp tục hút thuốc
Đối tượng nghiên cứu là các bệnh nhân được chẩn đoán ung thư giai đoạn 2015-2022. Nhóm nghiên cứu phân loại bệnh nhân theo mức độ thay đổi thói quen hút thuốc sau chẩn đoán, rồi so sánh tình trạng sức khỏe về sau.
Có 17.418 người (37,2%) vẫn tiếp tục hút thuốc lá điếu sau chẩn đoán. 25.909 người (55,3%) cai hoàn toàn. 3.507 người còn lại (7,5%) sử dụng thuốc lá điện tử.
Trong nhóm dùng thuốc lá điện tử, một tỷ lệ đáng kể vẫn hút kèm thuốc lá điếu. Trong 3.507 người, có 2.252 người (64,2%) dùng đồng thời cả hai loại. Điều này cho thấy số bệnh nhân khó có thể coi là đã chuyển hẳn sang thuốc lá điện tử còn nhiều hơn.
Thời gian theo dõi trung vị của bệnh nhân là 4,2 năm. Nhóm nghiên cứu cũng đồng thời tính đến các yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả như tuổi, giới, thu nhập, loại ung thư, phương pháp điều trị, lượng hút thuốc trước chẩn đoán, bệnh đồng mắc…
Bệnh nhân cai thuốc giảm 36% nguy cơ biến cố tim mạch
Sự khác biệt giữa nhóm cai thuốc và nhóm tiếp tục hút thuốc thể hiện rất rõ.
Bệnh nhân cai hoàn toàn thuốc lá có nguy cơ gặp các biến cố tim mạch chính, bao gồm nhồi máu cơ tim và đột quỵ, thấp hơn 36% so với nhóm tiếp tục hút. Nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cũng thấp hơn 8%.
Bắt đầu điều trị ung thư không đồng nghĩa tác động của hút thuốc sẽ biến mất. Thuốc lá có thể làm tổn thương lớp trong của mạch máu và khiến máu dễ đông hơn, từ đó làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ. Vì vậy, cai thuốc sau chẩn đoán ung thư không chỉ là điều chỉnh lối sống để phục vụ điều trị ung thư.
Dù đã hút thuốc trong thời gian dài, việc cai thuốc sau chẩn đoán ung thư vẫn có ích. Trong nghiên cứu này, nhóm cai thuốc có cả nguy cơ tử vong lẫn nguy cơ biến cố tim mạch thấp hơn so với nhóm tiếp tục hút.
Bệnh nhân dùng thuốc lá điện tử cũng giảm nguy cơ, nhưng bỏ hẳn vẫn là ưu tiên
Ở nhóm bệnh nhân sử dụng thuốc lá điện tử, nhóm nghiên cứu cũng ghi nhận khác biệt so với nhóm tiếp tục hút thuốc lá điếu.
Nhóm dùng thuốc lá điện tử có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn 16% và nguy cơ biến cố tim mạch chính thấp hơn 28% so với nhóm tiếp tục hút thuốc lá điếu.
Tuy vậy, khó có thể hiểu điều này theo nghĩa “bệnh nhân ung thư có thể hút thuốc lá điện tử thay cho thuốc lá điếu”.
Nghiên cứu này không phải thử nghiệm lâm sàng, trong đó bệnh nhân được chỉ định một hình thức hút thuốc cụ thể rồi so sánh kết quả. Đây là nghiên cứu quan sát, ghi nhận trong đời sống thực tế bệnh nhân sử dụng thuốc lá theo hình thức nào và tình trạng sức khỏe về sau thay đổi ra sao. Vì vậy, không thể khẳng định bản thân việc dùng thuốc lá điện tử đã làm giảm nguy cơ tử vong hay biến cố tim mạch.
Hơn nữa, 64,2% bệnh nhân dùng thuốc lá điện tử vẫn hút kèm thuốc lá điếu. Khi so với nhóm cai thuốc hoàn toàn, nguy cơ biến chứng phổi ở nhóm dùng thuốc lá điện tử cao hơn 26%.
Cuối cùng, ưu tiên hàng đầu vẫn là cai thuốc hoàn toàn. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu giải thích rằng với những bệnh nhân chưa thể cai ngay, có thể cân nhắc thận trọng phương án chuyển hoàn toàn từ thuốc lá điếu sang thuốc lá điện tử như một lựa chọn thứ hai nhằm giảm tác hại, thay vì tiếp tục hút thuốc lá điếu.
Nhóm nghiên cứu cho biết: “Trọng tâm trong quản lý người sống sót sau ung thư là cai thuốc hoàn toàn”, đồng thời nhấn mạnh: “Với những bệnh nhân chưa thể bỏ, có thể cân nhắc thận trọng việc chuyển sang thuốc lá điện tử như một biện pháp giảm tác hại”.
Vì sao mắc ung thư vẫn không cai được thuốc?
Việc được chẩn đoán ung thư không khiến thói quen hút thuốc lâu năm biến mất chỉ sau một đêm. Một trong những yếu tố lớn nhất khiến cai thuốc khó khăn là lệ thuộc nicotine.
Khi cai thuốc, người hút có thể xuất hiện triệu chứng cai như thèm hút dữ dội, bồn chồn hoặc lo âu, giảm tập trung, rối loạn giấc ngủ. Những thói quen sinh hoạt gắn với thuốc lá lâu ngày như sau bữa ăn, khi uống cà phê, hoặc trong giờ nghỉ cũng không dễ thay đổi.
Với bệnh nhân ung thư, lo âu và căng thẳng phát sinh trong quá trình chẩn đoán và điều trị có thể chồng thêm. Một số bệnh nhân cảm thấy thuốc lá giúp giảm căng thẳng hoặc cho rằng “đã mắc ung thư rồi thì bỏ bây giờ cũng muộn”. Trầm cảm, đau đớn, tác dụng phụ điều trị, cũng như việc người thân sống cùng nhà hút thuốc cũng được biết đến là những yếu tố khiến cai thuốc khó hơn.
Trong một nghiên cứu trước đây phân tích nam giới Hàn Quốc sống sót sau ung thư, những người trẻ tuổi hơn tại thời điểm chẩn đoán, hoặc hút nhiều trước chẩn đoán, hoặc có thu nhập thấp có tỷ lệ tiếp tục hút thuốc sau chẩn đoán cao hơn. Điều đó cho thấy bản thân chẩn đoán ung thư không tự động dẫn đến cai thuốc.
Đừng gồng mình chịu đựng một mình, hãy nhờ đến điều trị cai thuốc
Nếu khó bỏ thuốc, bạn không cần phải chống chọi chỉ bằng ý chí. Việc tư vấn cai thuốc và sử dụng phù hợp các liệu pháp thay thế như miếng dán nicotine, kẹo cao su, hoặc thuốc điều trị cai thuốc có thể giúp tăng khả năng thành công.
Đặc biệt, bệnh nhân đang điều trị ung thư cần cân nhắc các thuốc đang dùng và tình trạng điều trị hiện tại. An toàn hơn nếu trao đổi với nhân viên y tế phụ trách để quyết định phương án cai thuốc phù hợp.
Bệnh nhân có thể sử dụng các chương trình hỗ trợ điều trị cai thuốc tại bệnh viện/phòng khám hoặc các phòng khám cai thuốc tại trung tâm y tế cộng đồng. Nên kết hợp tư vấn và, khi cần, nhận hỗ trợ từ các chế phẩm bổ trợ nicotine hoặc thuốc điều trị cai thuốc.
Trong nghiên cứu này, nhóm bệnh nhân cai thuốc sau chẩn đoán có nguy cơ tử vong và biến cố tim mạch thấp hơn nhóm tiếp tục hút. Dù đã hút thuốc trong thời gian dài, vẫn luôn còn lý do để bắt đầu cai thuốc.
