Ung thư tuyến tụy là loại ung thư khó xác định chính xác nguyên nhân. Tuy nhiên, một nghiên cứu tại Hàn Quốc theo dõi hơn 930.000 phụ nữ tiền mãn kinh cho thấy nhóm phụ nữ từng sinh con có nguy cơ mắc ung thư tuyến tụy thấp hơn gần 30% so với nhóm chưa từng sinh. Dù vậy, các tác giả nhấn mạnh vẫn còn quá sớm để diễn giải kết quả này theo hướng sinh con có tác dụng ngăn ung thư.
Nhóm nghiên cứu do Giáo sư Park Joo-hyun (Khoa Y học Gia đình, Bệnh viện Ansan thuộc Đại học Korea) và Giáo sư Hong Jung-yong (Khoa Huyết học - Ung bướu, Bệnh viện Samsung Seoul) dẫn dắt ngày 5 công bố kết quả phân tích mối liên hệ giữa tiền sử sinh con và nguy cơ mắc ung thư tuyến tụy ở 935.345 phụ nữ tiền mãn kinh. Nghiên cứu được đăng trên tạp chí quốc tế 〈Mayo Clinic Proceedings〉.
Ung thư tuyến tụy tăng 3,7 lần trong hơn 20 năm
Ung thư tuyến tụy là bệnh ung thư khó điều trị, thuộc nhóm có tỷ lệ sống tương đối sau 5 năm thấp nhất trong các ung thư chính tại Hàn Quốc, ở mức 17,0% (tính theo bệnh nhân được chẩn đoán từ năm 2019 đến 2023). Giai đoạn đầu hầu như không có triệu chứng nên khó phát hiện sớm, và nhiều trường hợp khi chẩn đoán thì bệnh đã tiến triển đáng kể.
Tính chung mọi nhóm tuổi, bệnh gặp nhiều ở nam giới hơn, nhưng các báo cáo tại Anh, Mỹ và Hàn Quốc liên tiếp ghi nhận xu hướng gia tăng ở nhóm trẻ tuổi rõ rệt hơn ở nữ giới.
Theo thống kê đăng ký ung thư của Bộ Y tế và Phúc lợi, số ca ung thư tuyến tụy mới tại Hàn Quốc tăng từ 2.614 ca năm 1999 lên 9.748 ca năm 2023, tức tăng khoảng 3,7 lần. Hàn Quốc đang tiến gần mốc 10.000 ca mới mỗi năm.
Sinh con liên quan thế nào?
Hút thuốc, béo phì và đái tháo đường là những yếu tố nguy cơ ung thư tuyến tụy đã được biết rõ. Tuy nhiên, bằng chứng về việc các yếu tố liên quan sinh sản ở nữ giới như sinh con ảnh hưởng thế nào đến ung thư tuyến tụy vẫn chưa đầy đủ.
Trên thế giới, ung thư tuyến tụy xảy ra ở nam giới nhiều hơn nữ giới. Do mô tuyến tụy có thụ thể estrogen, từ lâu đã có giả thuyết rằng hormone nữ có thể là một nguyên nhân tạo ra chênh lệch này. Tuy vậy, các nghiên cứu liên quan trước đây cho kết quả không đồng nhất nên chưa hình thành được bằng chứng rõ ràng.
Nhóm nghiên cứu theo dõi trung bình 9,3 năm đối với 935.345 phụ nữ tiền mãn kinh 40~55 tuổi đã tham gia chương trình tầm soát ung thư quốc gia năm 2009. Trong thời gian này, 2.065 người được chẩn đoán ung thư tuyến tụy. Ở phụ nữ tiền mãn kinh, ung thư tuyến tụy vốn hiếm gặp nên nguy cơ phát sinh trong giai đoạn theo dõi thấp, ở mức 2~3 người trên 1.000 người.
Sau khi hiệu chỉnh các yếu tố nguy cơ khác như tuổi, chỉ số khối cơ thể, hút thuốc, uống rượu, vận động, đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, viêm tụy…, nguy cơ mắc ung thư tuyến tụy ở nhóm phụ nữ từng sinh con vẫn duy trì ở mức thấp. Lấy nhóm chưa từng sinh con làm mốc, nhóm sinh 1 con thấp hơn 28%, còn nhóm sinh từ 2 con trở lên thấp hơn 30%. Ngược lại, tuổi có kinh lần đầu, thời gian cho con bú và thời gian dùng thuốc tránh thai đường uống không có liên quan rõ rệt với nguy cơ.
Ở nước ngoài cũng có các báo cáo theo hướng tương tự. Các phân tích gộp trước đây cho rằng nguy cơ ung thư tuyến tụy ở phụ nữ từng sinh con thấp hơn khoảng 9~14% so với phụ nữ chưa từng sinh.
Mức 28~30% mà nghiên cứu tại Hàn Quốc lần này báo cáo là lớn hơn so với các con số đó.
Còn quá sớm để nói là do sinh con
Nhóm nghiên cứu nêu khả năng một phần liên quan đến tác động của hormone nữ (estrogen) tăng lên trong thai kỳ, nhưng cho rằng cần thêm nghiên cứu để làm rõ cơ chế chính xác.
Giáo sư Park Joo-hyun nói: “Nghiên cứu này sẽ là cơ sở quan trọng để hiểu nguy cơ mắc ung thư tuyến tụy ở phụ nữ không có trải nghiệm sinh con trong thời kỳ tỷ lệ sinh thấp, đồng thời xây dựng chiến lược phòng ngừa ung thư phù hợp cho nhóm này”. Ông cũng nhấn mạnh: “Tuy nhiên, vì đây là nghiên cứu quan sát xác nhận mối liên quan giữa tiền sử sinh con và nguy cơ ung thư tuyến tụy, nên vẫn còn quá sớm để diễn giải rằng sinh con trực tiếp phòng ngừa ung thư tuyến tụy”. Giáo sư Park nhấn mạnh thêm: “Để phòng ngừa ung thư tuyến tụy, điều quan trọng nhất là quản lý bền bỉ các yếu tố nguy cơ đã được biết rõ như bỏ thuốc lá, duy trì cân nặng phù hợp, tập luyện đều đặn và kiểm soát đái tháo đường”.
Bỏ thuốc lá và kiểm soát cân nặng, đường huyết đều giúp mọi người giảm nguy cơ ung thư tuyến tụy, bất kể có trải nghiệm sinh con hay không.
