Mùa mưa đã qua, thời tiết oi bức lại quay trở lại. Trong những ngày nắng nóng hầm hập như vậy, nguy cơ say nắng tăng cao nên cần đặc biệt thận trọng.
“Say nắng” thường được dùng để chỉ tình trạng cơ thể không điều hòa thân nhiệt đúng cách khi ở trong môi trường nóng. Triệu chứng điển hình là đau đầu và chóng mặt. Một số người còn than phiền tức ngực, khó tiêu hoặc mệt mỏi dữ dội.
Khi bị say nắng, người bệnh thường đau đầu và có cảm giác choáng váng. Tuy nhiên, chóng mặt vào mùa hè không chỉ là biểu hiện thoáng qua do nóng mà cũng có thể là tín hiệu của một tình trạng cấp cứu do mạch máu não bị tắc.
Nhồi máu não do tắc mạch máu não, mùa hè cũng xảy ra?
Nhồi máu não xảy ra khi mạch máu đưa máu lên não bị tắc, khiến não không được cung cấp oxy và dưỡng chất. Nếu tình trạng này kéo dài, mô não bị tổn thương và có thể dẫn đến liệt mặt hoặc liệt một bên tay chân.
Nhiều người cho rằng nhồi máu não chủ yếu xảy ra vào mùa đông lạnh. Nhưng thực tế, số bệnh nhân nhồi máu não lại nhiều hơn vào mùa hè.
Thống kê của Cơ quan Đánh giá và Thẩm định Bảo hiểm Y tế cho thấy, số người khám chữa nhồi máu não vào mùa hè năm 2023 (tháng 6~8) là 500.764 người. Cùng năm đó, số bệnh nhân vào mùa đông (tháng 12~2) là 479.902 người, tức mùa hè nhiều hơn trên 20.000 người. Năm 2025, số bệnh nhân mùa hè (487.750 người) cũng nhỉnh hơn nhẹ so với mùa đông (485.743 người).
Nguyên nhân là vào những ngày nóng, cơ thể ra nhiều mồ hôi khiến thiếu nước. Khi đó, máu bị cô đặc và dễ hình thành cục máu đông (huyết khối), tạo điều kiện để mạch máu bị tắc.
Ngoài ra, khi tiếp xúc với nắng nóng gay gắt, mạch máu ngoại vi giãn ra khiến huyết áp có thể giảm tạm thời. Người cao tuổi, người có sẵn yếu tố nguy cơ bệnh mạch máu não hoặc người đã bị hẹp mạch máu não dễ gặp tình trạng tắc mạch máu não hơn.
Đặc biệt, trong số bệnh nhân nhồi máu não tích lũy trong 3 năm gần đây, nhóm từ 60 tuổi trở lên chiếm 85,2%. Ở người cao tuổi, chức năng điều hòa thân nhiệt suy giảm mạnh theo tuổi tác nên nguy cơ nhồi máu não vào mùa hè càng tăng, cần hết sức lưu ý.
Nhồi máu não khác chóng mặt thông thường như thế nào?
Khi nhồi máu não xảy ra, người bệnh cần được điều trị ngay tại khoa cấp cứu. Nếu bỏ lỡ “thời gian vàng” 4 giờ 30 phút, nguy cơ tổn thương não vĩnh viễn và liệt nặng sẽ tăng cao. Tế bào não đã chết không thể hồi sinh, vì vậy xử trí nhanh là quan trọng nhất.
Ông Yoon Won-ki, Giám đốc Trung tâm Mạch máu não, Bệnh viện Guro thuộc Đại học Korea, nhấn mạnh: “Chỉ riêng chóng mặt đơn thuần thì khó nghi ngờ mạnh nhồi máu não, nhưng có những triệu chứng đi kèm có thể được hiểu là tín hiệu nguy hiểm”.
Ông Yoon cho biết, nếu chóng mặt đột ngột kèm mất vững khi đi lại, song thị (triệu chứng nhìn một vật thành hai hình chồng lên nhau), rối loạn phát âm, liệt một bên cơ thể hoặc giảm cảm giác, cần nghĩ đến khả năng nhồi máu não và không chậm trễ đến khoa cấp cứu hoặc gặp bác sĩ chuyên khoa Thần kinh hay Ngoại thần kinh.
Hãy ghi nhớ các dấu hiệu nghi ngờ điển hình của nhồi máu não bằng “quy tắc FAST”.
F (Face, liệt mặt): Khi cười, một bên khóe miệng bị xệ hoặc hai bên mặt không đối xứng.
A (Arms, liệt tay): Một bên tay chân yếu đi hoặc cảm giác bị tê, giảm nhạy.
S (Speech, rối loạn ngôn ngữ): Nói ngọng, phát âm không rõ hoặc không thể nói trôi chảy thành câu.
T (Time, đúng thời gian): Khi có triệu chứng, lập tức gọi 119 để đến khoa cấp cứu.
Ông Yoon nhấn mạnh: “Ngay cả khi các triệu chứng này chỉ xuất hiện thoáng qua rồi biến mất trong vài phút hoặc vài giờ, tuyệt đối không được chủ quan”. Bởi các triệu chứng thoáng qua cũng có nguy cơ cao tiến triển thành nhồi máu não thực sự trong vòng 48 giờ sau khi xảy ra.
Ông nói thêm: “Khi hoạt động ngoài trời vào mùa hè, cần thường xuyên uống nước ấm vừa để ngăn máu bị cô đặc. Điều quan trọng là bổ sung nước trước khi cảm thấy khát”, đồng thời lưu ý “tuy nhiên, với những bệnh nhân có bệnh nền cần hạn chế uống nước như suy tim hoặc suy thận, tốt nhất nên trao đổi với bác sĩ điều trị phụ trách”.
