Sau một lần xét nghiệm máu trong đợt khám sức khỏe, không ít người giật mình khi thấy chỉ số bất thường. Kết quả cho thấy họ được chẩn đoán tăng cholesterol máu do cholesterol tích tụ quá mức trong máu. Nếu triglycerid cũng cao, tình trạng này được xếp vào nhóm rối loạn lipid máu. Vậy cơ thể đang gặp vấn đề gì: do thói quen ăn uống, do di truyền hay vì nguyên nhân khác? Nhiều câu hỏi lập tức xuất hiện. Nếu không điều trị sớm, mạch máu ở tim và não có thể bị tắc… Dưới đây là những thông tin cần biết về tăng cholesterol máu.
Dù bị tăng cholesterol máu… tỷ lệ dùng thuốc chỉ ở mức một nửa
Báo cáo “Hiện trạng và vấn đề bệnh mạn tính năm 2025” của Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc cho thấy tỷ lệ tăng cholesterol máu (từ 19 tuổi trở lên) tăng đều trong 10 năm gần đây. Đáng lo hơn, nhiều người không biết mình mắc bệnh và không điều trị. Tỷ lệ nhận biết tăng cholesterol máu giai đoạn 2019-2021 là 63%, trong khi tỷ lệ điều trị chỉ 56%. Thuốc mang lại hiệu quả điều trị cao, nhưng tỷ lệ uống thuốc vẫn chỉ quanh mức một nửa. Trong nhóm dùng thuốc, 8/10 người kiểm soát được tổng cholesterol dưới 200mg/dL, cho thấy hiệu quả rõ rệt.
Nếu để mạch máu tắc… thậm chí đột tử?
Điều trị tăng cholesterol máu chậm trễ có thể thúc đẩy xơ vữa động mạch, khiến lòng mạch hẹp lại do cholesterol bám nhiều vào thành mạch. Xơ vữa động mạch có thể dẫn đến các bệnh tim nguy hiểm như đau thắt ngực hoặc nhồi máu cơ tim. Khi thành mạch dày lên và hẹp lại, lượng máu đến tim giảm, khiến oxy và dưỡng chất không được cung cấp đầy đủ. Nếu không kiểm tra định kỳ và điều trị chỉ số cholesterol, đây cũng có thể trở thành nguyên nhân gây đột tử.
Ăn nhiều những thực phẩm này… hàng loạt nguyên nhân
Chỉ số cholesterol chịu tác động của nhiều yếu tố, trong đó có thực phẩm. Các yếu tố khác gồm di truyền, cân nặng, thiếu vận động, uống rượu, căng thẳng, bệnh tật hoặc thuốc men. Đặc biệt, chất béo bão hòa và cholesterol trong thịt, nội tạng động vật, thịt chế biến (giăm bông-xúc xích…) là nguyên nhân lớn nhất. Đồ chiên rán, bánh kẹo hoặc đồ uống chứa nhiều fructose dạng lỏng cũng thuộc nhóm này. Chỉ số cũng khác nhau giữa nam và nữ. Trước mãn kinh, tổng cholesterol ở nữ thấp hơn nam, nhưng cho đến 60~65 tuổi, cholesterol có xu hướng tăng dần theo tuổi.
Những thực phẩm giúp phòng ngừa tăng cholesterol máu?
Nên duy trì các loại rau giàu chất xơ như bông cải xanh, bắp cải; ngũ cốc nguyên hạt (gạo lứt, lúa mạch, yến mạch…); đồng thời bổ sung cá biển giàu chất béo tốt (axit béo không bão hòa) như cá thu, cá hồi, cá ngừ, cá cam… và các loại hạt. Lượng khuyến nghị với các loại hạt là mỗi ngày khoảng một nắm tay. Thay vì đồ uống có chứa fructose dạng lỏng, uống nước, trà lúa mạch, sữa ít béo sẽ có lợi cho mạch máu. Cũng cần duy trì vận động để tiêu hao năng lượng. Kiểm tra định kỳ cholesterol máu là an toàn. Xét nghiệm máu sẽ chính xác hơn nếu thực hiện sau khi nhịn ăn 9~12 giờ.
