Một chính trị gia được xem là nhân vật thân cận hàng đầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ qua đời, khiến dư luận chú ý đến nguyên nhân tử vong được nêu là “vỡ động mạch chủ do xơ vữa động mạch”. Người qua đời vào tối thứ Bảy, ngày 11 tháng 7 (giờ địa phương), ở tuổi 71 là Thượng nghị sĩ liên bang bang South Carolina Lindsey Graham.
NPR đưa tin Thượng nghị sĩ Graham, thành viên Đảng Cộng hòa, đã đến thủ đô Kyiv của Ukraine và lưu lại đến ngày 10, gặp Tổng thống Volodymyr Zelensky. Ngay sau khi trở về Mỹ, ông gục ngã tại nhà riêng ở Washington, được đưa lên xe cứu thương trong tình trạng ngừng tim nhưng không thể hồi sức.
Theo đài PBS, Thượng nghị sĩ Graham là nhân vật có ảnh hưởng lớn trong lĩnh vực ngoại giao - an ninh, thường xuyên tư vấn sát sao cho Tổng thống Trump (cũng thuộc Đảng Cộng hòa) về đối ngoại và quốc phòng, đặc biệt là các vấn đề Israel - Iran - Ukraine, vốn được xem là quan trọng nhất với Mỹ hiện nay. Ông Graham là một trong số ít chính trị gia có thể thường xuyên đến Nhà Trắng, trực tiếp gặp và thuyết phục ông Trump, thúc đẩy ông đưa ra quyết định. Với Tổng thống Trump, người đề cao chủ nghĩa “Nước Mỹ trên hết” trong quan hệ quốc tế, Thượng nghị sĩ Graham vừa là người ủng hộ mạnh mẽ các dự luật then chốt về đối ngoại - quốc phòng theo đường lối cứng rắn, vừa là kênh liên lạc dẫn dắt đối thoại và đàm phán với phe đối lập là Đảng Dân chủ.
AP đưa tin sau khi Thượng nghị sĩ Graham qua đời, Tổng thống Trump đã ban hành sắc lệnh yêu cầu treo cờ rủ tại các cơ quan công quyền trên toàn quốc trong một tuần, đến 6 giờ chiều ngày 18. Ông Trump ca ngợi: “Graham là người có thể hợp tác tốt với cả Đảng Dân chủ lẫn Đảng Cộng hòa”. Ông cũng đánh giá cao khả năng giao tiếp của Graham: "Khi có vấn đề nảy sinh với Đảng Dân chủ, ông ấy có thể đứng ra giải quyết, điều mà phần lớn đảng viên Cộng hòa không thể làm được".
Chính sách đối ngoại - quốc phòng của ông Trump nhiều khả năng sẽ phải điều chỉnh ở mức độ nhất định về hướng đi hoặc tốc độ. Nguyên nhân là một nhân vật trong “vòng trong” có độ tin cậy cao, người nắm rất chính xác ý đồ của ông Trump và thuyết phục hiệu quả nhất để thúc đẩy quyết định vào những thời điểm then chốt, đã đột ngột qua đời. Hơn nữa, theo nhận định, cũng hiếm có người đủ sức thúc đẩy như vậy trong việc thuyết phục cả phe đối lập Dân chủ để hậu thuẫn các quyết định đa dạng của ông Trump bằng luật pháp và ngân sách.
Đặc biệt, Đảng Cộng hòa đã mất một “cây đại thụ” và chiến lược gia chủ chốt của phe cứng rắn về quốc phòng - đối ngoại ngay trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Xuất thân là luật sư và từng phục vụ với vai trò sĩ quan pháp chế Không quân, Thượng nghị sĩ Graham đắc cử Hạ nghị sĩ năm 1994 và đắc cử Thượng nghị sĩ liên bang bang South Carolina năm 2002. Ông dự kiến tranh cử nhiệm kỳ thứ 5 trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11.
CNN và một số nguồn khác cho biết Văn phòng giám định y khoa Washington tạm kết luận nguyên nhân tử vong của ông Graham là “bóc tách động mạch chủ do bệnh tim mạch xơ vữa động mạch”. Vậy “vỡ động mạch chủ do xơ vữa động mạch”, căn bệnh đã cướp đi sinh mạng ông ở tuổi 71, thực chất là gì? Bài viết tìm hiểu dựa trên tài liệu trên website của Cleveland Clinic, bệnh viện tim mạch nổi tiếng tại bang Ohio. Cleveland Clinic đã giữ vị trí số 1 hơn 20 năm trong hạng mục “Tim mạch và phẫu thuật tim” của bảng xếp hạng cơ sở y tế do “US News & World Report” công bố.
Xơ vữa động mạch chủ là bệnh tim mạch, trong đó mảng bám tích tụ dần theo thời gian, trong nhiều năm, ở lớp thành trong của động mạch chủ - mạch máu đưa máu từ tim đi nuôi các cơ quan khắp cơ thể. Động mạch chủ là mạch máu lớn nhất trong cơ thể, đường kính khoảng 2-3㎝. Mảng bám là khối chất hình thành do cholesterol, mỡ, canxi… tích tụ và bị vôi hóa. Sự tích tụ mảng bám là nguyên nhân chính của xơ vữa động mạch, khiến mạch máu bị hẹp hoặc mất đàn hồi.
Vỡ hoặc bóc tách động mạch chủ do xơ vữa động mạch đe dọa tính mạng khi mảng bám tích tụ làm thành động mạch chủ trở nên cứng và gây tổn thương cấu trúc. Tình huống cấp cứu cần được xử trí bằng cách phẫu thuật ngay tại khoa cấp cứu hoặc trung tâm động mạch chủ, hoặc phối hợp nhiều chuyên khoa để kiểm soát huyết áp bằng phác đồ thuốc và can thiệp nghiêm ngặt.
Xơ vữa động mạch và phình động mạch chủ tiến triển chậm mà không có triệu chứng rõ rệt. Đây là lý do vì sao có những trường hợp đáng tiếc như một người vẫn khỏe mạnh cho đến hôm qua, thậm chí vừa đi công tác xa tận Ukraine, lại đột ngột qua đời.
Triệu chứng thường chỉ xuất hiện khi động mạch chủ đã vỡ hoặc sắp vỡ. Dấu hiệu điển hình là cơn đau dữ dội, đột ngột, kiểu nhói hoặc như bị xé rách ở ngực, lưng hoặc bụng. Người bệnh cũng có thể có các triệu chứng giống đột quỵ như lú lẫn, chóng mặt, yếu mệt. Ngoài ra còn có thể gặp khó thở, tụt huyết áp hoặc mạch nhanh và yếu.
Để phòng ngừa, cần kiểm soát huyết áp đều đặn và bỏ thuốc lá. Nguy cơ tăng theo tuổi tác, vì vậy người cao tuổi càng cần thận trọng. Cleveland Clinic nhấn mạnh xơ vữa động mạch chủ cần được quản lý suốt đời; sau khi mắc, người bệnh phải duy trì kiểm soát lâu dài, như điều chỉnh bằng thuốc, để phòng các biến chứng động mạch chủ về sau.
