Đường huyết không chỉ bị chi phối bởi thực phẩm. Giấc ngủ, căng thẳng, biến động hormone, thuốc đang dùng hay tình trạng nhiễm trùng… cũng có thể khiến chỉ số thay đổi. Nếu bạn vẫn kiểm soát chế độ ăn tốt nhưng đường huyết đo được lại cao hơn dự kiến, hãy xem lại đồng thời thói quen sinh hoạt và tình trạng sức khỏe. Dưới đây là những nguyên nhân ít ngờ tới có thể làm đường huyết biến động.
◆ Thiếu ngủ
Ngủ không đủ có thể làm suy giảm chức năng điều hòa đường huyết. Nghiên cứu cho thấy người thường xuyên thiếu thời gian ngủ có thể giảm khả năng chuyển hóa glucose và tăng nguy cơ kháng insulin.
Đặc biệt, người cao tuổi hoặc người có nguy cơ mắc đái tháo đường cao có thể gặp bất lợi hơn trong kiểm soát đường huyết khi thiếu ngủ. Vì vậy, điều quan trọng là bảo đảm ngủ đủ khoảng 7~9 giờ mỗi ngày.
◆ Thực phẩm nhiều chất béo
Khi kiểm soát đường huyết, không chỉ carbohydrate mà lượng chất béo nạp vào cũng rất quan trọng. Bữa ăn giàu chất béo bão hòa có thể làm giảm tạm thời tác dụng của insulin; sau đó, nếu tiếp tục ăn carbohydrate, đường huyết có thể tăng nhanh hơn. Vì vậy, các món nhiều chất béo như đồ chiên rán hoặc thịt chế biến sẵn không nên dùng thường xuyên; tốt nhất chỉ ăn với lượng vừa phải.
◆ Chu kỳ kinh nguyệt
Ở phụ nữ, đường huyết có thể thay đổi theo biến động hormone trong chu kỳ kinh nguyệt. Với phụ nữ mắc đái tháo đường, khi đến gần kỳ kinh, cơ thể có thể kém nhạy hơn trong việc điều chỉnh nồng độ glucose, khiến chỉ số đường tăng lên. Trong giai đoạn này, duy trì vận động đều đặn và giảm tiêu thụ carbohydrate tinh chế hoặc thực phẩm nhiều đường sẽ hỗ trợ kiểm soát đường huyết.
◆ Thuốc
Một số loại thuốc có thể làm tăng đường huyết hoặc khiến việc kiểm soát đường huyết khó khăn hơn. Chẳng hạn, các chế phẩm steroid có thể gây tăng đường huyết; một số thuốc lợi tiểu, thuốc chống trầm cảm, thuốc tránh thai… cũng có khả năng ảnh hưởng đến đường huyết. Người mắc đái tháo đường hoặc người cần kiểm soát đường huyết nên trao đổi với nhân viên y tế trước khi dùng thuốc mới để bảo đảm an toàn.
◆ Thiếu nước
Khi cơ thể thiếu nước, nồng độ glucose trong máu có thể tăng tương đối. Đường huyết tăng sẽ làm tăng lượng nước tiểu, khiến tình trạng mất nước nặng hơn; mất nước lại tiếp tục làm đường huyết tăng, tạo thành vòng luẩn quẩn. Vì vậy, ngay cả ngày thường cũng cần uống đủ nước; đặc biệt trong thời tiết nóng hoặc sau khi vận động, cần chủ động bù nước.
◆ Nhiễm trùng
Khi mắc các bệnh nhiễm trùng như cảm lạnh, cúm, nhiễm trùng đường tiết niệu…, cơ thể sẽ tiết ra nhiều chất hóa học để kích hoạt phản ứng miễn dịch. Trong quá trình này, đường huyết có thể cao hơn bình thường; người mắc đái tháo đường có thể có biên độ dao động đường huyết lớn hơn. Khi cơ thể không khỏe, nên kiểm tra đường huyết thường xuyên và nghỉ ngơi đầy đủ.
