Mùa hè, mùa vui chơi dưới nước đã quay trở lại.
Trước khi tận hưởng kỳ nghỉ, bạn nên kiểm tra sức khỏe mắt. Với phần tư vấn của bác sĩ Lee Seung-il, giám đốc Phòng khám Mắt Samsung Cheongdo, bài viết tổng hợp các bệnh về mắt thường gặp vào mùa hè cùng cách phòng ngừa và quản lý đúng cách.
Tia UV, không chỉ gây hại cho da mà còn nguy hiểm với mắt
Khi nói đến chống tia UV vào mùa hè, nhiều người chỉ nghĩ đến làn da. Tuy nhiên, đôi mắt cũng rất dễ bị tổn thương bởi tia UV.
Tia UV là một trong những yếu tố môi trường điển hình gây stress oxy hóa trong các mô của mắt, dẫn đến biến tính protein và tổn thương tế bào.
Tia UV không chỉ làm biến đổi thủy tinh thể, làm tăng nguy cơ đục thủy tinh thể, mà còn có thể làm tổn thương tế bào hoàng điểm ở trung tâm võng mạc, gây suy giảm thị lực và mù lòa. Đồng thời, tia UV làm tăng các gốc oxy hóa tự do (ROS) trong nhãn cầu, thúc đẩy lão hóa và viêm.
Vì vậy, khi chọn kính râm — vật dụng không thể thiếu vào mùa hè — người dùng nên ưu tiên kiểm tra khả năng chặn tia UV, màu tròng và mục đích sử dụng, thay vì chỉ nhìn vào thiết kế.
Tiêu chí cốt lõi khi chọn kính râm là trước hết phải kiểm tra chứng nhận UV400. Cần xác nhận kính có “UV400” hay không — tức mức chặn tia UV 99~100%. Ngay cả tròng trong suốt, nếu có chứng nhận UV400, tia UV vẫn được chặn hoàn toàn.
Một điều nữa cần lưu ý: tròng càng sẫm màu không đồng nghĩa khả năng chặn tia UV càng tốt. Khi chọn màu, thay vì chỉ nhìn “tối đến mức nào”, cần cân nhắc “có phù hợp với tình huống (lái xe, hoạt động ngoài trời…) hay không” để tăng tương phản tầm nhìn và giảm mỏi mắt.
Viêm kết mạc lây lan mạnh, “rửa tay” và “dùng khăn riêng” là then chốt
Các bệnh thường gặp vào mùa hè như viêm giác mạc–kết mạc dịch tễ hoặc viêm kết mạc do adenovirus cần tập trung chặn đường lây truyền của virus qua mắt, tay và đồ dùng.
Đặc biệt, adenovirus có sức sống mạnh đến mức có thể tồn tại trên bề mặt đồ vật từ vài giờ đến vài ngày, nên rất dễ lây qua tay. Chỉ cần rửa tay bằng xà phòng ít nhất 30 giây sau khi ra ngoài hoặc trước khi chạm vào mắt cũng có thể giảm đáng kể nguy cơ nhiễm bệnh.
Viêm kết mạc dịch tễ có các triệu chứng chính như đỏ kết mạc, ngứa, đau, ghèn mắt, cảm giác cộm. Bệnh thường khởi phát trước ở một mắt, rồi sau vài ngày lan sang mắt còn lại. Do tỷ lệ lây nhiễm thứ phát trong gia đình rất cao, cả người nhiễm và người chưa nhiễm đều không nên dùng chung khăn, gối, điều khiển từ xa… và không được dụi mắt bằng tay.
Khi vui chơi dưới nước nên tránh đeo kính áp tròng
Đeo kính áp tròng khi vui chơi dưới nước là một nguyên nhân chính gây bệnh về mắt.
Lý do là clo trong nước hồ bơi tuy có thể diệt vi khuẩn, nhưng lại làm tổn thương lớp bảo vệ của mắt (lớp phim nước mắt) và kích thích giác mạc, kết mạc. Nếu đã đeo kính áp tròng khi xuống nước, cần tháo kính ngay sau đó và rửa mắt bằng nước mắt nhân tạo.
Gió điều hòa gây khô mắt… cần chủ động chớp mắt thường xuyên
Việc dùng điều hòa trong thời gian dài vào mùa hè làm giảm độ ẩm trong nhà, gây khô mắt. Khi luồng gió lạnh từ điều hòa thổi trực tiếp vào mắt, phim nước mắt bay hơi càng nhanh.
Để phòng tình trạng khô mắt trong nhà, cần điều chỉnh hướng gió để không thổi trực tiếp vào mặt; trong môi trường làm mát, hãy chủ động chớp mắt thường xuyên hoặc nhỏ nước mắt nhân tạo. Không hạ nhiệt độ phòng quá thấp cũng có ích.
Bảo quản thuốc nhỏ mắt mùa hè, quá 30℃ là giảm hiệu lực
Vào mùa hè nóng ẩm, cần đặc biệt chú ý việc bảo quản thuốc.
Nếu để nước mắt nhân tạo hoặc thuốc nhỏ mắt theo đơn ở nhiệt độ cao trên 30℃, trong xe hơi hoặc ngoài trời, chất bảo quản và hoạt chất trong thuốc nhỏ mắt sẽ bị phân hủy. Điều này không chỉ làm giảm hiệu lực thuốc mà còn có thể gây tác dụng phụ như kích ứng hoặc dị ứng. Cần lưu ý vì nhiệt độ trong xe vào mùa hè có thể tăng tối đa đến 60℃.
Ngoại trừ một số thuốc nhỏ mắt điều trị glaucoma bắt buộc phải bảo quản lạnh, đa số thuốc nhỏ mắt về nguyên tắc cần được cất ở nhiệt độ phòng mát, tránh ánh nắng trực tiếp. Đặc biệt, nước mắt nhân tạo dạng ống dùng một lần không có chất bảo quản phải dùng ngay sau khi mở, phần còn lại phải bỏ đi.
Ngoài ra, nước mắt nhân tạo có thể dùng bất cứ khi nào cần, nhưng phải lưu ý cách dùng. Nếu nhỏ quá thường xuyên, lớp nhầy giúp duy trì phim nước mắt cũng có thể bị rửa trôi, khiến việc giảm triệu chứng bị cản trở.
