Ung thư tuyến tiền liệt đã vươn lên trở thành loại ung thư xảy ra nhiều nhất ở nam giới Hàn Quốc. Trước đây, bệnh từng được xem là hiếm gặp ở nam giới cao tuổi, nhưng nay đã trở thành một trong những ung thư điển hình đe dọa sức khỏe am giới.
Vấn đề là ung thư tuyến tiền liệt hầu như không có triệu chứng đặc biệt ở giai đoạn đầu. Không ít trường hợp chỉ đến bệnh viện sau khi có triệu chứng thì bệnh đã tiến triển.
Các chuyên gia chỉ ra rằng, khi số bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt tăng nhanh, cần có thảo luận về tầm soát ở cấp quốc gia để phát hiện sớm. Đặc biệt, ngày càng có ý kiến kêu gọi bắt đầu thảo luận xã hội về cách đưa xét nghiệm PSA (kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt) - một xét nghiệm máu đơn giản - vào chương trình khám sàng lọc quốc gia.
Hiệp hội Ung thư Tiết niệu Hàn Quốc ngày 16 đã tổ chức họp báo tại Trung tâm Báo chí Hàn Quốc ở Seoul và công bố “Sách thực tế về ung thư tuyến tiền liệt năm 2026”. Hiệp hội trình bày thực trạng gia tăng mắc ung thư tuyến tiền liệt và các yếu tố nguy cơ, chênh lệch về khả năng tiếp cận chẩn đoán - điều trị, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải xây dựng hệ thống tầm soát sớm dựa trên xét nghiệm PSA.
Ông Jeong Byeong-chang, Chủ tịch Hiệp hội Ung thư Tiết niệu Hàn Quốc (Khoa Tiết niệu, Bệnh viện Samsung Seoul), nói: “Ung thư tuyến tiền liệt đã trở thành một nhiệm vụ y tế - sức khỏe quan trọng đến mức hiện đứng số 1 về tỷ lệ mắc ung thư ở nam giới trong nước, nhưng hệ thống tầm soát sớm ở cấp quốc gia vẫn chưa có”. Ông cho biết thêm: “Chúng tôi kỳ vọng Sách thực tế lần này sẽ cho thấy gánh nặng bệnh tật của ung thư tuyến tiền liệt cũng như thực trạng chẩn đoán - điều trị, qua đó trở thành dịp mở rộng đồng thuận xã hội về tầm quan trọng của tầm soát sớm”.
Tăng 2,6 lần sau 10 năm: Khó có thể giải thích chỉ bằng việc già hóa dân số
Giáo sư Park Yong-hyeon, Khoa Tiết niệu Bệnh viện Seoul St. Mary, đã trình bày trong ngày về thực trạng mắc ung thư tuyến tiền liệt tại Hàn Quốc, các yếu tố nguy cơ và những thay đổi trong môi trường điều trị.
Năm 2023, số bệnh nhân mới mắc ung thư tuyến tiền liệt là 23.928 người. So với 11.095 người năm 2014, con số này tăng khoảng 2,6 lần trong 10 năm. Ung thư tuyến tiền liệt chiếm 15,0% tổng số ca ung thư ở nam giới, vượt ung thư phổi (14,5%) và ung thư dạ dày (12,8%) để đứng số 1 về tỷ lệ mắc ung thư ở nam giới.
Không chỉ đơn thuần do dân số người cao tuổi tăng. Tỷ lệ mắc chuẩn hóa theo tuổi (đã hiệu chỉnh theo thay đổi cơ cấu dân số) cũng tăng khoảng 43%, từ 21,1 người trên 100.000 dân năm 2006 lên 30,2 người năm 2023. Điều này cho thấy, tách khỏi yếu tố già hóa, gánh nặng bệnh tật của chính ung thư tuyến tiền liệt đang gia tăng.
Theo nhóm tuổi, mức tăng mắc bệnh nổi bật ở nhóm 70 tuổi và nhóm từ 80 tuổi trở lên.
Chênh lệch theo mức thu nhập cũng lớn. Tỷ lệ mắc thô ở nhóm thu nhập cao nhất (bách phân vị 20) là 191.04 người, cao hơn khoảng 7 lần so với 27.03 người ở bách phân vị 7. Hiệp hội giải thích rằng, thay vì chỉ xem đây là khác biệt về tỷ lệ mắc ung thư thực tế, có thể kết quả phản ánh sự khác nhau về cơ hội tầm soát và khả năng tiếp cận, sử dụng dịch vụ y tế.
Trong quá trình điều trị cũng xuất hiện khác biệt theo khu vực và mức thu nhập. Khoảng cách về khả năng tiếp cận phẫu thuật robot đã được ghi nhận, cho thấy có thể tồn tại vấn đề về tiếp cận y tế trong toàn bộ quá trình chẩn đoán và điều trị ung thư tuyến tiền liệt.
Nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt cũng chịu ảnh hưởng từ lối sống và các bệnh chuyển hóa. Ở nam giới mắc tiểu đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt cao hơn; béo bụng và thiếu vận động cũng cho thấy mối liên quan với sự gia tăng ung thư tuyến tiền liệt. Đặc biệt, tỷ lệ mắc ung thư tuyến tiền liệt ở người hút thuốc lâu dài từ 30 năm trở lên cao hơn 5,3 lần so với người mới hút thuốc.
Giáo sư Park nói: “Ung thư tuyến tiền liệt là bệnh được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng tại Hàn Quốc khi đất nước bước vào xã hội siêu già”. Ông nhấn mạnh: “Không chỉ số bệnh nhân tăng mà gánh nặng bệnh tật tự thân cũng đang lớn lên, vì vậy cần sự quan tâm và ứng phó ở cấp quốc gia”.
Hầu như không có triệu chứng giai đoạn đầu: Có thể phát hiện sớm bằng xét nghiệm máu
Tầm quan trọng của phát hiện sớm ung thư tuyến tiền liệt cũng được nhấn mạnh.
Trước hết, ung thư tuyến tiền liệt hầu như không có triệu chứng ở giai đoạn đầu. Khi xuất hiện các triệu chứng như tiểu khó, tiểu ra máu hoặc đau xương, bệnh có thể đã tiến triển.
Ngược lại, nếu phát hiện ở giai đoạn sớm khi ung thư còn khu trú trong tuyến tiền liệt, kết quả điều trị tốt. Theo hiệp hội, tỷ lệ sống sau 5 năm của ung thư tuyến tiền liệt khu trú được biết là trên 95%.
Xét nghiệm PSA là xét nghiệm máu tiêu biểu được sử dụng để phát hiện sớm ung thư tuyến tiền liệt. Phương pháp này lấy máu ở cánh tay để kiểm tra nồng độ kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt nên gánh nặng xét nghiệm tương đối thấp. Giới học thuật khuyến nghị nam giới từ độ tuổi 50 trở lên nên xét nghiệm PSA định kỳ. Trường hợp có tiền sử gia đình hoặc có yếu tố nguy cơ, có thể cân nhắc xét nghiệm từ sớm hơn.
Tuy nhiên, hiện tầm soát ung thư tuyến tiền liệt chưa được đưa vào chương trình tầm soát ung thư quốc gia. Cuối cùng, cá nhân phải tự nhận thức nhu cầu và tự chi trả để làm xét nghiệm. Vì vậy, có thể xuất hiện “điểm mù” khi những nam giới cần xét nghiệm không biết sự cần thiết, hoặc bỏ lỡ cơ hội tầm soát do nơi cư trú và điều kiện kinh tế.
Hiệp hội cho biết, nhiều kết quả nghiên cứu ở nước ngoài đã được tích lũy, cho thấy tầm soát định kỳ dựa trên PSA giúp giảm số bệnh nhân được chẩn đoán sau khi có triệu chứng, đồng thời góp phần hạ nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt di căn và nguy cơ tử vong. Khi ung thư tuyến tiền liệt đã vươn lên đứng số 1 trong các ung thư ở nam giới trong nước, cần thảo luận về việc đưa tầm soát sớm phù hợp với thực tế Hàn Quốc.
Giáo sư Lee Seung-hwan, Khoa Tiết niệu Bệnh viện Severance, nói: “Ung thư tuyến tiền liệt có tỷ lệ sống và chất lượng cuộc sống khác biệt rất lớn tùy việc có phát hiện sớm hay không”. Ông cho biết: “Các nghiên cứu quốc tế cũng đã xác nhận rằng tầm soát dựa trên PSA giúp giảm ung thư di căn và giảm tỷ lệ tử vong”.
Giáo sư Lee nhấn mạnh: “Dù ung thư tuyến tiền liệt đã trở thành ung thư có tỷ lệ mắc số 1 ở nam giới trong nước, bệnh vẫn bị loại khỏi hệ thống tầm soát ung thư quốc gia”. Ông nói thêm: “Cần gấp rút thảo luận ở cấp quốc gia để đưa tầm soát sớm vào chương trình, nhằm bảo đảm người dân có thể được xét nghiệm vào thời điểm phù hợp, bất kể nơi cư trú hay điều kiện kinh tế”.
Hiệp hội cho biết, nhân dịp công bố Sách thực tế lần này, họ sẽ tiếp tục các hoạt động nhằm nâng cao nhận thức về ung thư tuyến tiền liệt, cũng như thúc đẩy phát hiện sớm và điều trị phù hợp.
