Цусны даралтаа хянахын тулд эхлээд давсны хэрэглээгээ багасгах хэрэгтэйг хүн бүр мэддэг болсон. Гэвч шөлөө үлдээж, давс багатай хоол идсэн ч даралт төдийлөн буурахгүй байвал тогтмол уудаг ундаа болон сэтгэл санаагаа анзаарах хэрэгтэй. Давснаас гадна цусны даралтыг нэмэгдүүлдэг санаанд оромгүй шалтгаануудыг авч үзье.
Ганцаарддаг хүмүүсийн дөрвөн жилийн хугацаанд цусны даралт илүү нэмэгдсэн үү?
Цусны даралт ихсэхэд нөлөөлдөг санаанд оромгүй шалтгааны нэг нь ганцаардал юм. Ганцаардах мэдрэмж удаан үргэлжилбэл бие махбод үүнийг нэг төрлийн аюул гэж хүлээн авч, түгшүүртэй хэвээр байдаг.
АНУ-ын Чикагогийн их сургуулийн судалгааны баг олон улсын 《Сэтгэл судлал ба хөгшрөлт (Psychology and Aging)》 сэтгүүлд нийтэлсэн судалгаандаа 50–68 насны 229 хүнийг дагаж ажиглахад хамгийн их ганцаарддаг хүмүүсийн систолын даралт дөрвөн жилийн хугацаанд хамгийн бага ганцаарддаг хүмүүсийнхээс 14.4 мм.муб-ээр илүү өндөр байжээ. Ганцаардал нь зүрх, судасны өвчинтэй холбоотой цусан дахь уургийн хэмжээг нэмэгдүүлдэг гэсэн Их Британийн Кембрижийн их сургуулийн судалгааны үр дүн ч бий.
Найзын тооноос илүүтэй харилцааны дотно байдал чухал
Ганцаардал нь зөвхөн хувь хүний асуудал биш юм. Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага (ДЭМБ)-аас өнгөрсөн оны зургаадугаар сард гаргасан тайланд дурдсанаар ганцаардал, нийгмээс тусгаарлагдах үзэгдэл хурдацтай тархсанаар дэлхий даяар цаг тутамд ойролцоогоор 100 хүн нас барж байна. ДЭМБ ганцаардлыг дэлхийн эрүүл мэндэд учирч буй аюул гэж тодорхойлсон.
Сэтгэл хоосон санагдах үед ойр дотнын хүнээсээ түрүүлж мэндийг нь асуух, эсвэл хүмүүстэй тогтмол уулзах боломжтой бүлэгт нэгдэх нь тустай. Гэхдээ найзын тооноос илүүтэй харилцаанаас авдаг сэтгэл ханамж чухал. Эргэн тойронд олон хүн байсан ч харилцаагаа өнгөц гэж мэдэрвэл ганцаардаж болно. Сэтгэлээ уудлан ярилцах хүн олоход хэцүү, ганцаардал удаан үргэлжилж байвал мэргэжлийн хүнээс зөвлөгөө авах нь ч тус болно.
Чихэрлэг ундаан дахь фруктоз шээсний хүчлийг нэмэгдүүлж, цусны даралтад нөлөөлнө
Цусны даралтыг нэмэгдүүлдэг өөр нэг санаанд оромгүй хүчин зүйл бол чихэрлэг ундаа юм. Хийжүүлсэн ундаа, жимсний шүүсэнд агуулагддаг фруктоз гол буруутан нь. Фруктоз гол төлөв элгэнд бодисын солилцоонд ордог. Энэ явцад эсийн энергийн эх үүсвэр болох ATP хурдан зарцуулагдаж, шээсний хүчил үүсдэг.
Шээсний хүчил ихсэхэд судас тэлдэг азотын ислийн үүсэлт багасаж, харин судас агшаадаг вазопрессин хэмээх даавар ялгардаг. Үүний улмаас судас нарийсч, цусны даралт нэмэгдэхэд амархан болдог. 2006 онд олон улсын 《Хүний даралт ихсэлтийн сэтгүүл (Journal of Human Hypertension)》-д нийтэлсэн судалгаагаар АНУ-ын 2520 насанд хүрэгчийг 10 жилийн турш дагаж ажиглахад цусан дахь шээсний хүчлийн хэмжээ хамгийн өндөр бүлгийн даралт ихсэх эрсдэл хамгийн бага бүлгийнхээс 1.65 дахин өндөр байжээ.
Орцын жагсаалтаас «фруктоз» байгаа эсэхийг шалгаж⋯кали ихтэй ногоо хэрэглэх хэрэгтэй
Фруктозын хэрэглээгээ багасгахын тулд хүнсээ сагсандаа хийхээсээ өмнө орцын жагсаалтыг шалгах нь зүйтэй. Чихэр нэмсэн ундаа, өглөөний үр тарианы бүтээгдэхүүн, салатны амтлагч, сүмс сонгохдоо онцгой анхаарах хэрэгтэй. Орцод нь фруктоз ихтэй эрдэнэ шишийн сироп, агавагийн сироп, зөгийн бал зэрэг байвал фруктозын агууламж өндөр байж болно.
Хоолондоо кали ихтэй ногоо хэрэглэх нь ч чухал. Өргөст хэмх, бууцай зэрэг ихэнх ногоонд кали их агуулагддаг. Кали нь натрийг биеэс гадагшлуулахад тусалж, цусны даралтыг хянахад дэм болдог. Харин бөөрний үйл ажиллагаа муудсан хүний биед кали хуримтлагдаж болзошгүй тул болгоомжлох хэрэгтэй.
