Có lúc mọi thứ xung quanh bỗng quay cuồng, cơn chóng mặt ập đến dữ dội đến mức khó mở mắt. Đặc biệt vào mùa hè, khi thời tiết nóng và hoạt động ngoài trời tăng lên, tình trạng chóng mặt đột ngột xuất hiện ở nhiều người, vì vậy việc phân biệt đúng nguyên nhân là rất quan trọng.
Một nguyên nhân điển hình gây chóng mặt xoay tái diễn khi xoay đầu hoặc thay đổi tư thế là chóng mặt do sỏi tai. Bệnh xảy ra khi những “viên sỏi” nhỏ trong tai bị dịch chuyển; nếu nhận diện đúng đặc điểm, người bệnh có thể điều trị và theo dõi, quản lý phù hợp.
Mỗi lần quay đầu, thế giới lại xoay tròn: Nguyên nhân là viên sỏi nhỏ trong tai
Chóng mặt do sỏi tai xảy ra khi các tinh thể canxi nhỏ (sỏi tai) ở cơ quan thăng bằng trong tai bị bong ra và di chuyển vào ống bán khuyên. Khi sỏi tai di chuyển, tín hiệu cảm nhận chuyển động của cơ thể bị sai lệch, khiến não nhận thông tin khác với chuyển động thực tế và gây cảm giác chóng mặt mạnh như mọi thứ xung quanh đang quay.
Triệu chứng thường xuất hiện khi trở mình trên giường hoặc lúc ngồi dậy, khi cúi đầu hoặc ngước nhìn lên. Triệu chứng thường chỉ kéo dài ngắn, từ vài giây đến dưới 1 phút, nhưng nếu lặp đi lặp lại có thể gây bất tiện cho việc ra ngoài hay sinh hoạt hằng ngày.
Lý do phụ nữ trung niên dễ mắc bệnh: Cần xem xét các yếu tố nguy cơ sau mãn kinh Chóng mặt do sỏi tai có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng thường gặp nhất ở phụ nữ sau trung niên. Khi tuổi tăng, chức năng cơ quan thăng bằng trong tai thay đổi; nhiều nghiên cứu cũng cho thấy biến đổi hormone sau mãn kinh và giảm mật độ xương có liên quan đến sự hình thành sỏi tai.
Ngoài ra, một số kết quả nghiên cứu cho thấy thiếu vitamin D hoặc loãng xương có liên quan đến nguy cơ tái phát chóng mặt do sỏi tai. Nếu thường xuyên bị chóng mặt lặp đi lặp lại, việc kiểm tra đồng thời cả sức khỏe xương và tình trạng dinh dưỡng, chứ không chỉ vấn đề ở tai, có thể mang lại lợi ích.
Cần chú ý bệnh sỏi tai vào mùa hè: Nên phân biệt chóng mặt sau khi chơi nước, mất nước
Vào mùa hè, khi các hoạt động ngoài trời ra nhiều mồ hôi và vui chơi dưới nước tăng lên, nhiều người than phiền về triệu chứng chóng mặt. Đặc biệt, nếu chóng mặt xảy ra trong các hoạt động làm thay đổi đột ngột vị trí đầu như trượt máng nước, cần chú ý nguy cơ tai nạn an toàn như té ngã.
Nắng nóng và mất nước không trực tiếp gây ra chóng mặt do sỏi tai, nhưng thiếu nước và mệt mỏi có thể khiến cảm giác chóng mặt trở nên khó chịu hơn. Vào mùa hè, cần duy trì uống đủ nước và nghỉ ngơi; đồng thời, không nên xem nhẹ chóng mặt xoay tái diễn và quy cho đơn thuần là do nóng.
Phân biệt bệnh sỏi tai và đột quỵ: Phương pháp điều trị quan trọng hơn thuốc
Chóng mặt do sỏi tai có đặc điểm là chóng mặt đột ngột khi thay đổi hướng đầu, và triệu chứng giảm khi ngừng cử động. Ngược lại, nếu kèm theo liệt tay chân, nói khó, đau đầu dữ dội hoặc bất thường thị giác, cần kiểm tra khả năng mắc các bệnh khác như đột quỵ.
Điều trị điển hình không phải là thuốc chống chóng mặt mà là thủ thuật tái định vị sỏi tai (như nghiệm pháp Epley) để đưa sỏi tai bong ra trở về vị trí ban đầu. Nếu triệu chứng lặp lại hoặc tái phát, nên được chẩn đoán chính xác và đồng thời quản lý các yếu tố nguy cơ liên quan như vitamin D, mật độ xương.
