Nhiều người có thói quen bật TV đến khuya, thậm chí ngủ thiếp đi dưới ánh sáng từ điện thoại thông minh. Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây cho thấy việc “tiếp xúc ánh sáng ban đêm” không chỉ làm giấc ngủ bị ảnh hưởng mà còn có thể liên quan đến tăng cân. Khi tiếp xúc lâu với môi trường sáng vào ban đêm, nhịp sinh học chi phối cảm giác thèm ăn và quá trình tích trữ mỡ có thể bị xáo trộn, theo các phân tích.
Trong một nghiên cứu của Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) theo dõi hơn khoảng 43.000 phụ nữ, nhóm ngủ khi vẫn bật TV hoặc đèn có nguy cơ béo phì cao hơn so với nhóm ngủ trong môi trường tối. Các chuyên gia cho rằng, khi giảm cân, ngoài chế độ ăn và vận động, mức độ tối của phòng ngủ vào ban đêm cũng có thể là một yếu tố quan trọng.
Vì sao ánh sáng ban đêm lại liên quan đến tăng cân…then chốt là “melatonin”
Tiếp xúc với ánh sáng mạnh trong thời gian dài vào ban đêm có thể làm giảm tiết melatonin – hormone giấc ngủ. Melatonin không chỉ giúp cơ thể dễ đi vào giấc ngủ mà còn tham gia điều hòa đồng hồ sinh học và chuyển hóa. Điều này đồng nghĩa, nếu tiếp xúc với môi trường sáng đến khuya, cơ thể có thể “nhầm” vẫn là ban ngày, kéo theo nhịp ngủ bị rối loạn.
Đáng chú ý, thiếu ngủ cũng có thể làm suy giảm khả năng kiểm soát cảm giác thèm ăn. Các nghiên cứu ghi nhận xu hướng: càng thiếu ngủ, hormone ghrelin làm tăng cảm giác đói càng tăng, trong khi hormone leptin liên quan đến cảm giác no lại giảm. Nghiên cứu của Đại học Chicago (Mỹ) cũng cho thấy những người ngủ ít có mức tiêu thụ đồ ăn vặt giàu năng lượng trung bình cao hơn. Từ đó, có phân tích cho rằng sinh hoạt dưới ánh đèn sáng đến khuya có thể làm tăng khả năng ăn khuya và tiêu thụ đồ ngọt.
TV·điện thoại thông minh·đèn ngủ tạo không khí…kích thích ánh sáng ban đêm mạnh hơn tưởng
Nhiều người nghĩ “chỉ bật đèn ngủ tạo không khí thì không sao”, nhưng màn hình điện thoại thông minh và TV cũng có thể tạo kích thích ánh sáng mạnh hơn tưởng tượng. Đặc biệt, ánh sáng xanh (blue light) phát ra từ đèn LED và điện thoại thông minh được xem là một trong những yếu tố điển hình ức chế tiết melatonin. Một số nghiên cứu cũng cho thấy chỉ cần tiếp xúc trong thời gian ngắn đã có thể ảnh hưởng đến nhịp ngủ.
Trong nghiên cứu của NIH, phụ nữ ngủ khi vẫn bật TV hoặc đèn có nguy cơ tăng cân từ 5kg trở lên trong vòng 5 năm cao hơn. Nhóm nghiên cứu phân tích rằng tiếp xúc ánh sáng ban đêm có thể tác động đến việc giảm thời lượng ngủ, rối loạn nhịp sinh học và tăng ăn uống vào đêm muộn. Gần đây, hiện tượng ở giới trẻ coi “vừa ăn khuya vừa xem video” như một thói quen sinh hoạt cũng được cho là có liên quan đến xu hướng này.
Nếu đang giảm cân…hãy kiểm tra trước tiên “thói quen chiếu sáng ban đêm”
Các chuyên gia khuyến nghị giảm tiếp xúc với điện thoại thông minh và ánh sáng mạnh ít nhất 1 giờ trước khi ngủ. Nên để đèn phòng ngủ tối nhất có thể; nếu thật sự cần, dùng đèn gián tiếp có độ sáng thấp sẽ tương đối tốt hơn. Đặc biệt, thói quen ngủ khi vẫn bật TV có thể làm tăng nguy cơ giảm chất lượng giấc ngủ và rối loạn nhịp sinh học, vì vậy cần thận trọng.
Nếu tình trạng thiếu ngủ kéo dài, ngày hôm sau có thể mệt mỏi khiến mức độ hoạt động giảm, đồng thời tăng ham muốn với thực phẩm giàu năng lượng và đường. Các nghiên cứu cũng ghi nhận xu hướng: người ngủ ít thường có nguy cơ béo phì và mỡ bụng cao hơn. Cuối cùng, điều này cho thấy giảm cân không chỉ là quản lý đồ ăn ban ngày mà còn phải kiểm soát cả môi trường sinh hoạt vào ban đêm.
