Эрүүл мэнддээ анхаарах амаргүй. Ялангуяа идэхийг хүссэн хоолоо тэвчих хэцүү. Сүүлийн үед жин нэмсэн болон чихрийн шижинтэй хүмүүсийн тоо эрс өсөж байна. Зүрхний өвчин, цус харвалт (тархины шигдээс, тархины цус алдалт) зэрэг судасны өвчин ч эрчимтэй нэмэгдэж байна. Эдгээр өвчин амь насанд аюул учруулж, хөгжлийн бэрхшээлтэй үлдээж болзошгүй. Хооллох зуршил хамгийн чухал, дасгал хөдөлгөөн удаах байранд орно. Эрүүл мэндэд сөрөг хүнсээ бага ч гэсэн цөөрүүлбэл өвчлөхөөс сэргийлж чадна.
Өөх тостой, чихэрлэг хоолонд дуртай атлаа… хөдөлгөөн дутвал яах вэ?
Өвчний хяналтын газраас өнгөрсөн сарын 30-нд танилцуулсан 2025 оны Үндэсний эрүүл мэнд, хоол тэжээлийн судалгааны дүнгээр эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүс өөх тос ихтэй, чихэрлэг хоол идэх дуртай нь тогтоогджээ. 2024 онтой харьцуулахад өөх тосны хэрэглээний эзлэх хувь эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүсийн аль алинд 28.7%-иар өссөн байна. Харин аэробик дасгал тогтмол хийх хувь аль алинд нь буурчээ. Эрэгтэйчүүдийнх 2.0, эмэгтэйчүүдийнх 3.2 хувийн нэгжээр буурсан байна. Тогтмол алхдаг хүмүүсийн хувь ч эрэгтэйчүүдийн дунд 2.6, эмэгтэйчүүдийн дунд 2.5 хувийн нэгжээр багасжээ. Чихэрлэг хоолонд дуртай хүмүүс мөн нэмэгдсэн байна. Байгалийн гаралтай болон нэмэлт сахарыг багтаасан нийт сахарын хэрэглээ нь нийт илчлэгийн 20%-иас давсан хүмүүс эрэгтэйчүүдийн 11.9%, эмэгтэйчүүдийн 18.4%-ийг эзэлжээ.
Ийнхүү тослог, чихэрлэг хоолонд дуртай атлаа дасгал хөдөлгөөн хийдэггүй хүмүүс нэмэгдэж байна. Энэ нь эрүүл мэндэд аюулын дохио юм. Цусан дахь холестерин ихсэх эмгэгийн тархалт 10 жилийн өмнөхөөс 47%-иар өссөн нь амьдралын хэв маяг ийн өөрчлөгдсөнтэй холбоотой. Улмаар цусан дахь өөх тос ихсэх, судас хатуурах, зүрхний өвчин, цус харвалт зэрэг судасны өвчинд хүргэж болзошгүй.
Өлөн үед сахар ихтэй хүнс хэрэглэвэл… цусан дахь сахар огцом өсөж, жин нэмэх эрсдэлтэй
Өглөө эсвэл үдээс хойш өлөн байхдаа сахартай ундаа залгилдаг хүмүүс бий. Өлөн үед шимэгдэлт маш хурдан явагддаг тул цусан дахь сахар түргэн өсөж болно. Цусан дахь сахар огцом өсөх үзэгдэл ойр ойрхон давтагдвал биед өөх хуримтлагдаж, эцэст нь жин нэмэхэд хүргэнэ. Хийжүүлсэн ундаа төдийгүй жимсний шүүсний зарим бүтээгдэхүүн ч сахар ихтэй. Сүүлийн үед зарим хоолны газар хачиртаа хүртэл их сахар хийдэг нь цусан дахь сахараа хянаж буй хүмүүст хүндрэл учруулж байна. Сахарыг хэтрүүлэн хэрэглэх нь цусан дахь өөх тос ихсэх зэрэг судасны өвчний эрсдэлийг мөн нэмэгдүүлдэг.
Өлөн дээрээ гоймонг түрүүлж, хурдан идвэл… цусан дахь сахар, жингээ хянахад сөрөг нөлөөтэй
Хоолны газарт гоймон эсвэл талх ирмэгц бараг залгих шахам хурдан иддэг хүмүүс бий. Гоймонд дуртай хүн ингэж байнга идвэл цусан дахь сахараа хянахад сөрөг нөлөөтэй. Гурилан хоол идэхээсээ өмнө ногоо идэж гэдсээ дүүргэх нь зүйтэй ч нийтийн хоолны олон газарт ногооны хачир бага байдаг. Тухайлбал, жажанмён зардаг зарим газарт даршилсан цагаан лууван, багахан сонгино л өгдөг. Харин калгүксүтэй хамт кимчи өгвөл хангалттай идэх нь зүйтэй. Эслэг нь цусан дахь сахарын өсөлтийг удаашруулж, триглицеридийг бууруулдаг.
Өлөн үед эхлээд ногоо, дараа нь уурагтай хүнс (өндөг, дүпү, загас, мах зэрэг) идэх нь зүйтэй. Эцэст нь будаа, гоймон, талх зэрэг нүүрс ус агуулсан хүнс идэх нь цусан дахь сахар болон жингээ хянахад тустай. Ийм хооллох арга хэдийнэ өргөн танигдсан. Гол нь хэрэгжүүлэх явдал юм.
