БНСУ-ын 7 эмнэлгийн 1003 өвчтөнийг хамарсан судалгаагаар зүрхний бичил судасны үйл ажиллагаа алдагдсан бүлгийн нас баралт, зүрхний шигдээс, дахин судасжуулах эмчилгээ болон зүрхний дутагдлын улмаас эмнэлэгт хэвтэх нийлмэл эрсдэл үйл ажиллагаа хадгалагдсан бүлгийнхээс 1.94 дахин өндөр байжээ.
Зүрх бүх биеэр цус шахдаг ч зүрхний булчин өөрөө мөн цусан хангамж авах шаардлагатай. Иймээс зүрхний гадаргуугаар дамждаг том титэм артериас гадна зүрхний булчин даяар тархсан жижиг судаснууд ч хэвийн ажиллах ёстой. Судалгаагаар бичил судасны үйл ажиллагаа муудсан өвчтөнүүдийн нас барах, зүрхний шигдээс болох зэрэг эрсдэл бусад өвчтөнийхөөс ойролцоогоор 2 дахин өндөр байгааг тогтоожээ.
Самсунг Сөүлийн эмнэлэг титэм артерийн бичил судасны үйл ажиллагааны алдагдалтай өвчтөний цаашдын эрсдэлийг тодорхойлоход “бичил судасны эсэргүүцлийн нөөц (MRR)” тустайг харуулсан судалгааны үр дүнг 7-ны өдөр танилцуулав.
Самсунг Сөүлийн эмнэлгийн Зүрх судасны тасгийн профессор И Жү Мён, Чоннамын Үндэсний их сургуулийн эмнэлгийн Зүрх судасны тасгийн профессор И Сын Хон, Ан Жүн Хо, Хон Ён Жүн нарын хамтарсан судалгааны баг БНСУ-ын 7 эмнэлгийн 1003 өвчтөнд хийсэн шинжилгээний үр дүнгээ 8-р сарын 28-нд олон улсын 《Европын зүрхний сэтгүүл (European Heart Journal)》-д цахимаар нийтэлжээ.
Том судасны шинжилгээгээр тайлбарлах боломжгүй цээжний өвдөлтийн үед бичил судсыг ч шалгах шаардлагатай
Титэм артерийн бичил судасны үйл ажиллагааны алдагдал (CMD) гэдэг нь зүрхний булчинд цус хүргэдэг жижиг судас шаардлагатай үед хангалттай тэлж чадахгүй болохыг хэлнэ.
Том титэм артерид илэрхий нарийсал байхгүй ч бичил судас зохих ёсоор хариу үйлдэл үзүүлэхгүй бол зүрхний булчинд очих цус, хүчилтөрөгч дутагдаж болно. Үүнийг “зүрхний булчингийн ишеми” гэж нэрлэдэг. Цээж өвдөж болох ч ердийн титэм артерийн ангиографиар шалтгааныг нь тогтооход хүндрэлтэй тохиолдол бий.
Өнөөг хүртэл бичил судасны үйл ажиллагааг титэм артерийн цусны урсгалын нөөц (CFR), бичил судасны эсэргүүцлийн индекс (IMR) зэрэг үзүүлэлтээр үнэлж ирсэн.
Сүүлийн үед өргөн судалж буй үзүүлэлтүүдийн нэг нь “бичил судасны эсэргүүцлийн нөөц (MRR·Microvascular Resistance Reserve)” юм. Энэ үзүүлэлт зүрхэнд илүү их цус шаардлагатай үед бичил судас эсэргүүцлээ хэр хэмжээнд бууруулж чадахыг харуулдаг. Үзүүлэлт бага байх тусам шаардлагатай үед цусны урсгалыг нэмэгдүүлэх чадвар муудсаныг илтгэнэ.
MRR-ийг энэ судалгаагаар анх бий болгосонгүй. Уг ойлголт болон хүний биед хийсэн анхны баталгаажуулалтын үр дүнг 2021 онд танилцуулсан бөгөөд дараагийн судалгаагаар 2.5-ыг бичил судасны үйл ажиллагааны алдагдлыг ялгах босго болгон санал болгосон.
Энэ удаа судлаачид MRR үзүүлэлт өвчтөнүүдийн бодит эмнэлзүйн үр дүнтэй холбоотой эсэхийг 1000 гаруй хүний мэдээлэлд тулгуурлан шалгажээ.
Өвчтөнүүдийн 33.3%-д MRR 2.5 буюу түүнээс бага байв
Судалгааны баг 2022 оны 4-р сараас 2024 оны 11-р сар хүртэл зүрхний ишемийн өвчтэй байж болзошгүй гэсэн үндэслэлээр титэм артерийн ангиографи болон физиологийн шинжилгээ хийлгэсэн 1003 өвчтөний мэдээлэлд дүн шинжилгээ хийжээ. Зүрхний ишемийн өвчин гэдэг нь зүрхний булчинд шаардлагатай хэмжээний цус, хүчилтөрөгч хүрэхгүйгээс үүсдэг эмгэг юм.
Шинжилсэн титэм артериудын аль нэгэнд MRR 2.5 буюу түүнээс бага гарсан бол бичил судасны үйл ажиллагааны алдагдалтай гэж ангилжээ.
Үр дүнд нь 334 хүн буюу нийт өвчтөний 33.3% нь бичил судасны үйл ажиллагааны алдагдалтай бүлэгт багтав. Үлдсэн 669 хүнийг бичил судасны үйл ажиллагаа хадгалагдсан бүлэгт ангилжээ.
Өвчтөнүүдийн ажиглалтын хугацааны медиан 1.9 жил байв. Энэ хугацаанд бүх шалтгаант нас баралт, зүрхний шигдээс, судсыг дахин нээх эсвэл тойруулах мэс заслыг багтаасан дахин судасжуулах эмчилгээ, зүрхний дутагдлын улмаас эмнэлэгт хэвтсэн тохиолдлыг нэгтгэн үнэлэв.
Ийм асуудал бодитоор үүссэн өвчтөний тоо бичил судасны үйл ажиллагааны алдагдалтай бүлэгт 47, үйл ажиллагаа хадгалагдсан бүлэгт 49 байжээ.
Гэхдээ энэ нь өвчтөний тоог шууд хувааж гаргасан хувь биш юм. Өвчтөн бүрийн ажиглалтын хугацаа ялгаатайг тусгасан 2 жилийн тооцоолсон тохиолдлын түвшин бичил судасны үйл ажиллагааны алдагдалтай бүлэгт 18.2%, үйл ажиллагаа хадгалагдсан бүлэгт 8.6% байв.
Олон эрсдэлт хүчин зүйлийг тооцсон ч эрсдэл 1.78 дахин өндөр
Бичил судасны үйл ажиллагааны алдагдалтай бүлэгт нас баралт, зүрхний шигдээс, дахин судасжуулах эмчилгээ, зүрхний дутагдлын улмаас эмнэлэгт хэвтэх нийлмэл эрсдэл үйл ажиллагаа хадгалагдсан бүлгийнхээс 1.94 дахин өндөр байлаа. Энэ нь нас зэрэг өвчтөний бусад эрсдэлт хүчин зүйлийг залруулахаас өмнөх үр дүн юм.
Эмнэлзүйн олон хувьсагчийг хамтад нь тооцсоны дараа ч ялгаа хэвээр үлджээ. Бичил судасны үйл ажиллагааны алдагдалтай бүлгийн эрсдэл үйл ажиллагаа хадгалагдсан бүлгийнхээс 1.78 дахин өндөр байв.
Энэ үр дүн MRR нь зөвхөн бичил судасны үйл ажиллагааг илэрхийлэх шинжилгээний үзүүлэлт бус, цаашид зүрх судасны хүндрэл үүсэх магадлал өндөр өвчтөнүүдийг тодорхойлоход ашиглах боломжтойг харууллаа.
Гэхдээ MRR бага байснаас үүдэн нас баралт эсвэл зүрхний шигдээсийн эрсдэл нэмэгдсэн гэж шууд дүгнэх боломжгүй. Энэ нь хоёр үзэгдлийн хамаарлыг судалсан ажиглалтын судалгаа юм. MRR-д тулгуурлан эмчилгээг өөрчилснөөр нас баралт, зүрхний шигдээсийг бодитоор бууруулж чадах эсэхийг хараахан тогтоогоогүй байна.
Титэм артерид илэрхий нарийсалгүй ч цээж давтан өвдвөл бичил судсыг шалгах хэрэгтэй
Энэ судалгаанаас өвчтөнд өгөх мэдээлэл тодорхой байна. Титэм артерийн ангиографиар том судас хүчтэй нарийссан хэсэг илрээгүй ч зүрхний бүх судасны үйл ажиллагаа хэвийн гэж дүгнэж болохгүй.
Том титэм артерид илэрхий нарийсалгүй атлаа дасгал хийх эсвэл шатаар өгсөх үед цээж өвдөх, амьсгаадах шинж давтагдвал бичил судасны үйл ажиллагааны алдагдлыг боломжит шалтгааны нэг болгон шалгаж болно.
Гэхдээ цээж өвдсөн хүн бүр MRR шинжилгээ хийлгэх шаардлагатай гэсэн үг биш. MRR нь эрүүл мэндийн ердийн үзлэгээр хэмждэг үзүүлэлт биш юм. Зүрхний ишемийн өвчний сэжигтэй, титэм артерийн ангиографи болон физиологийн шинжилгээ шаардлагатай өвчтөнд тодорхойлдог үзүүлэлт билээ.
5-р сард 《The Lancet》 сэтгүүлд нийтэлсэн судалгааны 1003 өвчтөнийг дахин шинжилжээ
Энэ судалгаанд хамрагдсан 1003 өвчтөн нь судалгааны багийн өнгөрсөн 5-р сард 《The Lancet》 сэтгүүлд нийтэлсэн БНСУ-ын 7 эмнэлгийн олон төвт бүртгэлийн “FLOW-CMD” судалгааны оролцогчид юм. FLOW-CMD нь титэм артерийн цусны урсгал болон бичил судасны үйл ажиллагааг илэрхийлэх олон үзүүлэлтийг хэмжиж, бичил судасны үйл ажиллагааны алдагдал өвчтөний цаашдын төлөвтэй хэрхэн холбоотойг судалдаг.
Тухайн судалгаанд титэм артерийн цусны урсгалын нөөц болон бичил судасны эсэргүүцлийн индекс гэсэн уламжлалт шинжилгээний хоёр үзүүлэлтийг хамтад нь ашигласан. Титэм артерийн цусны урсгалын нөөц 2.0-оос бага бөгөөд бичил судасны эсэргүүцлийн индекс 25 буюу түүнээс их бол бичил судасны үйл ажиллагааны алдагдалтай гэж ангилжээ.
Энэ шалгуураар 1003 хүний 163 буюу 16.3% нь бичил судасны үйл ажиллагааны алдагдалтай байв.
Энэ удаа ижил өвчтөнүүдийг MRR 2.5 буюу түүнээс бага гэсэн шалгуураар дахин шинжилсэн. Үр дүнд нь нийт өвчтөний 33.3% буюу 334 хүнийг бичил судасны үйл ажиллагааны алдагдалтай гэж ангилжээ.
Гэхдээ 33.3% нь 16.3%-аас өндөр гэх шалтгаанаар MRR өвчтөнүүдийг илүү нарийвчлалтай илрүүлсэн гэж үзэх боломжгүй. Учир нь хоёр шалгуур бичил судасны үйл ажиллагааг өөр өөр аргаар үнэлдэг.
Профессор И Сын Хон “Өмнө нь олон үзүүлэлтийг хамтад нь харгалзан үнэлж ирсэн бичил судасны үйл ажиллагааны алдагдлыг ‘бичил судасны эсэргүүцлийн нөөц’ гэсэн нэг үзүүлэлтээр илүү хялбар үнэлэх боломжийг санал болголоо” гээд “Шинэ үнэлгээний үзүүлэлт өвчтөний бодит эмнэлзүйн үр дүнтэй холбоотойг тогтоосон нь чухал ач холбогдолтой” гэж хэлэв.
Судалгааны удирдагч, профессор И Жү Мён “Титэм артерийн бичил судасны үйл ажиллагааны алдагдлыг зөвхөн титэм артерийн ангиографиар илрүүлэхэд хүндрэлтэй. Тиймээс өвчтөн цээж өвдөж буйгаа хэлсэн ч шалтгааныг нь тодорхой тогтооход бэрх тохиолдол бий” гээд “Энэ судалгаа бичил судасны үйл ажиллагааны алдагдлыг илүү нарийвчлалтай оношилж, эрсдэлийг үнэлэх шинэ шалгуур боловсруулахад тусална гэж найдаж байна” хэмээн мэдэгдэв.
Судалгааны үр дүнг 8-р сарын 28-нд Германы Мюнхен хотод болсон Европын Зүрх судлалын нийгэмлэгийн жил тутмын эрдэм шинжилгээний хурал (ESC Congress 2026)-ын “Титэм артерийн бичил судасны өвчний менежментийн хамгийн сүүлийн үеийн эмнэлзүйн судалгаа” хуралдаанд мөн танилцуулжээ.
