Нөхөр, хүүхэд нь гэртээ өдөржин байвал эхнэр, ээж нь ямар байдалд орох бол? Нөхөр нь эрт тэтгэвэрт гарч, хүү нь одоо ч ажилд орохоор бэлтгэж байна. Өдөржин гэртээ байсан ч хүн бүр хоол ундаа өөрсдөө бэлдэж, гурван хоолоо шийддэг бол ачаалал бага. Харин бүхнийг дунд эргэм насны ээжид даатгавал түүнд дэндүү хүнд тусна. Сүүлийн үед «зүгээр л амарч байгаа» залуусын ажилгүйдэл анхаарал татаж байгаа ч дунд эргэм насныхны эрт тэтгэвэрт гарах асуудал мөн ноцтой байна. Гэртээ байгаа ч гэрийн ажилд заавал оролцох хэрэгтэй. Хоол хийх, аяга таваг угаах, цэвэрлэгээ хийх ажлыг өөрсдөө хариуцвал бүр сайн.
50 нас хүрэхээсээ өмнө тэтгэвэрт гарч байна… Үндсэн ажлаа дэндүү эрт орхидог
Солонгосын Эрүүл мэнд, нийгмийн асуудлын судалгааны хүрээлэнгийн 26-ны өдөр нийтэлсэн тайланд дурдсанаар, 55–59 насны ажилтнуудын хамгийн удаан ажилласан үндсэн ажлаа орхисон дундаж нас 46.6 байжээ (2024 оны байдлаар). Эрэгтэй, эмэгтэй хүмүүсийн хоорондын ялгаа ч их байна. 55–59 насны эрэгтэйчүүд үндсэн ажлаасаа 48.2 насандаа гарсан бол эмэгтэйчүүд 45.4 насандаа буюу 2.8 жилээр эрт ажлаа орхижээ. Өмнө нь нийтлэгдсэн Үндэсний мэдээллийн газрын статистикт ч 55–64 насныхны үндсэн ажлаасаа гарсан дундаж насыг 49 орчим гэж тооцсон байна. Энэ нь хуулиар тогтоосон 60 насны тэтгэврийн босгоос нэлээд зөрүүтэй үзүүлэлт юм.
Тэтгэвэрт гарсныхаа дараа түр болон өдрийн ажил сольсоор… «Хүүхэд маань одоо ч сурч байгаа»
Ихэнх төрийн өмчит компани, зарим томоохон компани хуулиар тогтоосон тэтгэврийн насыг баталгаажуулдаг. Харин жижиг компаниудад бизнесийн нөхцөл муудах, бүтцийн өөрчлөлт хийх, орон тоо цомхотгох зэрэг шалтгаанаар эрт тэтгэвэрт гарах тохиолдол цөөнгүй. Гол асуудал нь ажлаас гарсных нь дараа эхэлдэг. Дахин ажилд орох хэцүү бөгөөд ажил олдсон ч өмнөх ажлынхтай дүйцэхүйц цалин авахад бэрх. 55 нас орчимд түр болон өдрийн ажил, мэргэжил шаардахгүй хөдөлмөрийн ажлын эзлэх хувь эрс нэмэгддэг гэж шинжилжээ. Хүүхэд нь одоо ч сурч байгаа бол их хэмжээний мөнгө шаардагдаж болно. Залуусын ажилд орох бэрхшээл улам даамжирч байгаа нь ч том дарамт болж байна. Амьдралын зардал хамгийн их шаардлагатай үедээ хүмүүс ажлаа алдаж байна.
Орлогогүй үеийг хэрхэн давах вэ?
Үндсэн ажлаасаа гарсныхаа дараа удаан хугацаанд ажилгүй байж, тэтгэвэргүй амьдрах тохиолдол ч олон. 60∼64 насныхны талаас илүү хувь нь улсын, мэргэжлийн, тэтгэврийн болон хувийн тэтгэвэр зэрэг ямар ч тэтгэмж авдаггүй нь судалгаагаар тогтоогджээ. Тэд орлогын асар их тасалдалтай тулгарч байна. Улсын тэтгэвэр авч эхлэхээс өмнөх 60–62 насныхны тэтгэвэр авдаггүй хүмүүсийн хувь 75.7 хувьд хүрсэн байна (Үндэсний мэдээллийн газрын мэдээлэл). Тэтгэвэрт гарсныхаа дараа эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлээ төлөхөд хүртэл хүндрэлтэй болж, амьжиргааны зардлаа арай ядан бүрдүүлж мэднэ. Хэд хэдэн цагийн ажил хийсэн ч гэр бүлийн баяр, гашуудлын зардал гаргахад дарамттай байдаг.
Ээж нь цэвэршилтийн насандаа… «Хүү минь, гэртээ тоглоом тоглоод л суухаа боль!»
Нөхөр нь тэтгэвэрт гарахын өмнөх болон дараах үед эхнэр нь цэвэршилтийн үеийг туулж байх нь олонтаа. Бие нь сульдаж, сэтгэл хөдлөл нь ч огцом өөрчлөгдөж болно. Нөхөр нь гэртээ өнгөрөөх цагаа багасгаж, гадагш гарч идэвхтэй байх хэрэгтэй. Дунд эргэм насны ээжүүд ажилд орохоор бэлтгэж буй хүүгээ гэртээ зөвхөн тоглоом тоглоод суух бус, ажил хайх үйл явцдаа бүх анхаарлаа хандуулаасай гэж хүсдэг. Хоол хийх, аяга таваг угаах, цэвэрлэгээ хийх ажлыг өөрөө хариуцвал бүр сайн.
Цэвэршилтийн үеийг туулж буй ээж нас биед хүрсэн хүүхдээ тэтгэж, арчлах нь дэндүү хүнд. Солонгосын нийт хорт хавдартай өвчтөнүүдийн тал хувийг 50, 60 насныхан эзэлдэг. Цэвэршилтийн дараах үр дагавраас шалтгаалан харвалт (тархины шигдээс, тархины цус алдалт) болох эрсдэл ч нэмэгддэг. Юуны өмнө эрүүл мэнддээ анхаарах хэрэгтэй. Хүнд өвчин тусвал их хэмжээний зардал гарна. Өтөл насныхаа хамгийн чухал бэлтгэл бол эрүүл мэндээ хамгаалах явдал юм.
