Таргалалтын эмчилгээний эм нь олон төрлийн өвчний шинж тэмдгийг намжаахад тустай болох нь тогтоогдсоор байна.
Глюкагонтой төст пептид-1 буюу GLP-1 бүлгийн таргалалтын эмчилгээний эм нь бие дэх хоолны дуршил зохицуулах дааварт нөлөөлж, цатгалан мэдрэмжийг нэмэгдүүлэн хоолны дуршлыг дардаг. Үүний ачаар жин хасах, цусан дахь сахарын түвшнийг зохицуулах зэрэг олон үр дүн хүлээж болохын зэрэгцээ таргалалт, чихрийн шижинтэй холбоотой архаг өвчний хүндрэл үүсэх эрсдэл ч буурна.
Олон судалгаагаар GLP-1 бүлгийн эм хэрэглэсний дараа зүрх судасны өвчин, бөөрний өвчин, сэтгэцийн хомсдол зэрэг өвчин үүсэх эрсдэл буурдаг нь аль хэдийн нотлогджээ. Мөн бүх биеийн үрэвслийн явцыг бууруулж, бодисын солилцооны эрүүл мэндийг сайжруулдаг гэсэн үр дүн гарсан байна.
Таргалалтын эмчилгээний эм бие махбодод өргөн хүрээтэй нөлөө үзүүлдэг энэ үед тус бүлгийн эмийн гол төлөөлөгч болох Wegovy (үйлдвэрлэгч: Novo Nordisk), Mounjaro (үйлдвэрлэгч: Eli Lilly)-г спортын допингийн бодисын жагсаалтад оруулах боломжийн талаар ч зарим хүн ярьж байна.
Тамирчин жин хасах эм хэрэглэвэл допинг гэж үзэх үү
Өнгөрсөн оны сүүлээр Америкийн теннисчин Серена Уильямс Mounjaro хэрэглэж байсан туршлагаа илчилсэн.
Опра Уинфригийн подкастад оролцох үеэрээ тэрбээр «Тамирчны замналынхаа туршид миний дийлж чадаагүй цорын ганц өрсөлдөгч бол жин байсан. Өдөрт найман цаг зааланд бэлтгэл хийсэн ч жингээсээ өчүүхэн ч хасаж чадаагүй. Харин эм хэрэглэснээс хойш бие, сэтгэл минь илүү хөнгөн болсон мэт санагдсан» хэмээн ярьжээ.
Теннисний түүхэн дэх хамгийн амжилттай тамирчдын нэг гэж үнэлэгддэг Уильямс эм хэрэглэсэн тухайгаа хэлсний дараа спортын хөгжөөн дэмжигчид эргэлзсэн байр суурь илэрхийлэв. Тамирчинд давуу тал олгодог эмийг допингийн бодист тооцож, хатуу хяналт тавьдаг. Уильямс хүнд бэлтгэлээр ч хүрч чадаагүй жин хасах үр дүнг эм амархан бий болгосон бол үүнийг үнэхээр шударга үйлдэл гэж үзэж болох эсэх талаар маргаан өрнөсөн юм.
Гэхдээ үүнийг дэмжих байр суурь ч бий. Арга нь өөр боловч Уильямс цаг хугацаа, мөнгө зарцуулж жингээ хассан, эрүүл мэндээ сайжруулсан гэх үндсэн мөн чанар өөрчлөгдөөгүй гэсэн тайлбар юм.
Одоогоор мэргэжлийн спортын допингийн эсрэг байгууллагуудын аль нь ч жин хасах зорилгоор таргалалтын эмчилгээний эм хэрэглэхийг хориглоогүй байна. Тодорхой эмийг допингийн бодист тооцохын тулд △ тухайн эм мэргэжлийн тамирчны амжилтыг өчүүхэн ч болов нэмэгдүүлдэг эсэх △ хэрэглэсний дараах биеийн байдал нь спортын үзэл санааг зөрчих хэмжээнд шударга өрсөлдөөнд саад болдог эсэх △ тамирчны эрүүл мэндэд бодит аюул учруулдаг эсэх гэсэн гурван нөхцөлийг хангасан байх ёстой.
Өнөөдрийг хүртэл Wegovy, Mounjaro эдгээр шалгуурыг хангадаг гэсэн шууд нотолгоо гараагүй байна.
«Зарим спортод допингийн жагсаалтад оруулах боломжтой гэж үзэж байна»
Гэвч зарим спортын төрөлд «эмийн тусламжтайгаар» жин хасах нь асуудал дагуулах магадлалтай.
Италийн Монцино зүрх судлалын төвийн профессор Массимо Маффелли саяхан BBC-д өгсөн ярилцлагадаа «Олон спортод “жингийн ангилал” гэсэн ойлголт байдаг бөгөөд жинд хатуу хязгаар тогтоодог. Ийм төрөлд өрсөлддөг тамирчин таргалалтын эмчилгээний эм хэрэглэвэл хэвийн бус давуу тал олж авна гэж үзэх ёстой» хэмээн мэдэгджээ.
Жингийн ангилал гэдэг нь ойролцоо жинтэй тамирчдыг хооронд нь өрсөлдүүлэхээр зэрэглэлд хуваахыг хэлнэ. Үүнийг ихэвчлэн тулааны спорт, халз тулаан болон хүндийг өргөлт зэрэг хүчийг хэмждэг төрөлд хэрэглэдэг. Хөдөлгөөний ачаалал жинтэй шууд хамааралтай учир ур чадварыг шударгаар сорихын тулд тамирчдыг зөвхөн ижил жингийн ангилалд багтсан өрсөлдөгчтэй нь тоглуулдаг тогтолцоо юм.
Профессор Маффелли «Жингийн ангиллыг зөвхөн “жин”-ээр тогтоодог. Дээд ангиллын тамирчин эм хэрэглэж, жингээ хэт их хасвал харьцангуй доод ангиллын тамирчидтай өрсөлдөх боломжтой болно. Ийм нөхцөлд шударга өрсөлдөөн явагдаж чадах эсэх нь эргэлзээтэй» хэмээн нэмж хэлэв.
Канадын Торонтогийн их сургуулийн дотоод шүүрлийн эмгэг судлаач доктор Даниэл Дракер мөн «Wegovy, Mounjaro нь биеийн үрэвслийг бууруулж, булчинд очих цусны урсгалыг сайжруулах зэрэг бүх бие махбодод нөлөөлдөг. Мэргэжлийн тамирчдыг хамруулсан эмнэлзүйн туршилт огт байхгүй тул болгоомжтой хандах хэрэгтэй. Гэхдээ дасгалын дараах нөхөн сэргэлтэд огт нөлөөгүй гэж хэлэхэд хэцүү» гэж үзэж байна.
Дэлхийн допингийн эсрэг агентлаг (WADA) нөхцөл байдлыг одоогоор болгоомжтой ажиглаж байна. GLP-1 бүлгийн эмүүд WADA-гийн хяналтын жагсаалтад багтсан. Тус агентлаг эдгээр эмийг буруугаар ашиглах боломжийг ажигласны дараа болгоомжтой арга барилаар шийдвэрлэх байр суурьтай байна.
