Бүсэлхийн хагалгаанд орсон ч өгзөг эсвэл хөл нь үргэлжлэн өвдөх, бадайрах тохиолдол бий.
Гэхдээ үүнийг шууд хагалгаа буруу болсон гэж дүгнэх боломжгүй. Мэдрэл нуруунаас гадагш гарах нарийн сувгийн орчимд анх оношлогдоогүй эмгэг голомт үлдсэн байх магадлалтай.
Нанүри эмнэлгийн Нурууны төвийн захирал Жон Юн-гё энэ сарын 23-нд Сөүл хотын Сэжон их сургуулийн Гвангэтогийн ордонд болсон ‘2026 оны Солонгосын мэдрэлийн мэс заслын эмнэлгүүдийн холбооны 12 дахь эрдэм шинжилгээний хурал’-д нурууны завсрын нүхний эмгэгийг оношлох, нурууны дурангаар эмчлэх стратегиа танилцууллаа. Сэдэв нь ‘Дурангийн хандалтаар нурууны завсрын нүхний эмгэгийг эмчлэх тохиолдол (Foraminal Pathology Unlocked: Case for Endoscopic Access)’ байв.
Жон захирал бодит өвчтөнүүдийн эмчилгээний жишээн дээр тулгуурлан эмгэгийн байрлалыг хэрхэн тогтоодог, дурангаар хэрхэн хүрч ажилладгийг тайлбарлав.
Мэдрэл гарч өнгөрөх ‘гарц’ нарийсвал өгзөг·хөл хүртэл өвдөнө
Нурууны дотор явж байсан мэдрэл нь нугалам хоорондын жижиг нүхээр дамжин гадагш гардаг. Энэ сувгийг ‘нурууны завсрын нүх’ гэдэг. Өөрөөр хэлбэл мэдрэл нуруунаас гарах ‘гарц’ юм.
Нас ахихын хэрээр дискний өндөр намсах, үе мөч ба шөрмөс зузаарах үед энэ гарц нарийсах боломжтой. Мэдрэл дарагдвал бүсэлхий төдийгүй өгзөг, гуя, шилбэ хүртэл өвдөх эсвэл бадайрах шинж үргэлжилж болно.
Асуудал нь нурууны завсрын нүх орчмын зарим хэсэг нурууны гүнд байрладагт оршино. Ялангуяа завсрын нүхний дотор тал ба нугасны суваг хажуугаар шүргэлцдэг зарим зайг нүдээр шалгах, эсвэл мэс заслын багаж оруулах амаргүй. Нурууны мэс заслын салбарт үүнийг ‘далд бүс (Hidden zone)’ гэж нэрлэдгийн учир нь энэ.
Гэхдээ ‘Hidden zone’ нь нурууны завсрын нүхийг бүхэлд нь хэлдэггүй. Мэдрэл дайран өнгөрдөг гүн хэсгүүдийн дундаас эмгэгийг илрүүлэх, эмчлэхэд онцгой хүндрэлтэй бүсийг заана.
Бүсэлхийн хагалгааны дараа өвдөлт үргэлжиллээ гээд бүгд ‘хагалгааны бүтэлгүйтэл’ биш
Бүсэлхийн хагалгааны дараа ч өвдөлт арилахгүй, эсвэл дахин сэдрэх байдлыг өмнө нь түгээмэлээр ‘бүтэлгүйтсэн бүсэлхийн хагалгааны хам шинж (Failed Back Surgery Syndrome)’ гэж нэрлэдэг байсан.
Нэрнээсээ харахад хагалгаа өөрөө бүтэлгүйтсэн мэт сонсогддог ч бодит шалтгаан нь ганц биш.
Диск дахин цүлхийх, эсвэл мэдрэлийн орчимд сорвижилтын эд үүсэх боломжтой. Нуруу тогтворгүй болох, эсвэл өөр хэсэгт шинээр мэдрэл дарагдах тохиолдол ч бий. Анхны хагалгааны үед хангалттай шийдэгдээгүй нурууны завсрын нүхний нарийсал мөн шалгах ёстой шалтгаануудын нэг.
Хагалгааны дараа ч өвдөлт үлдвэл дахин хагалгаа гэж түрүүлж бодохоосоо өмнө өвдөлт хаанаас эхэлснийг дахин тогтоох үйл явц чухал. Аль хэсэг өвдөж байгаа, ямар байрлалд сэдэрдэг, бадайрал хөлийн аль хэсэг хүртэл үргэлжилж байгааг нарийвчлан ажиглах хэрэгтэй.
MRI-ийн ганц зурагт тулгуурлаад шалтгааныг олоход бэрх үе бий
Нурууны завсрын нүхний эмгэгийг дүрс оношилгоогоор л дүгнэхэд хүндрэлтэй тохиолдол ч байдаг. MRI дээр суваг нарийссан харагдсан ч бодит өвдөлттэй заавал тохирно гэсэн үг биш. Харин эсрэгээрээ өвчтөн тод өвдөлт гомдоллож байхад дүрс дээр шалтгаан тодорхой харагдахгүй байх ч боломжтой.
Тиймээс эмч зөвхөн MRI-ийг хараад шийдэхгүй. Өвдөлт тархах байрлал, мэдрэхүйн бууралт, булчингийн хүчний өөрчлөлт, байрлалаас хамаарч шинж тэмдэг хэрхэн өөрчлөгдөж байгааг хамтад нь үнэлдэг.
Жишээлбэл, бүсэлхийн хагалгаанд орсны дараа ч нэг талын өгзөгнөөс хөл эсвэл тавхай руу өвдөлт, бадайрал үргэлжилж байвал мэдрэл гарч өнгөрөх сувгийн орчимд асуудал байгаа эсэхийг дахин шалгах шаардлагатай.
Мэдээж зөвхөн ийм шинжээр нурууны завсрын нүхний нарийслыг шууд батлах боломжгүй. Диск дахин сэдрэх, эсвэл өөр хэсгийн нарийсал зэрэгт ч төстэй шинж илэрч болно.
Жижиг зүслэгээр дуран оруулж, мэдрэл дарах хэсгийг нүдээр шалгана
Жон захирал энэ удаагийн эрдэм шинжилгээний хуралд нурууны завсрын нүхний гүн хэсгийн эмгэгийг нурууны дурангаар эмчилсэн бодит тохиолдол, мэс заслын аргаа танилцууллаа.
Нурууны дурангийн мэс засал нь жижиг зүслэг хийсний дараа нарийн дуран болон мэс заслын багаж оруулж, мэдрэл дарагдаж буй хэсгийг шууд харж байгаад авах арга юм. Эрүүл булчин, үе мөчийг өргөнөөр зүсэлгүйгээр эмгэг голомт хүртэл хүрч ажиллах боломжтой нь давуу тал.
Ялангуяа бүсэлхийн нугаламын хамгийн доод үе ба аарцаг нийлдэг L5-S1 хэсэг нь ойролцоох аарцгийн яс, үе мөчний улмаас дуран оруулахад амаргүй. Жон захирал энэ өдөр уг хэсэгт хүрэх арга, бодит эмчилгээний жишээ, мэс заслын явцад гарч болох хүндрэлүүдийг тайлбарлав.
Гэхдээ нурууны дурангийн мэс засал бүх өвчтөнд тохирохгүй. Нарийсалтын хүрээ өргөн, эсвэл нуруу өөрөө тогтворгүй бол өөр мэс заслын арга илүү зохимжтой байж болно.
Эцэст нь эмчилгээний аргыг сонгохоос өмнө хамгийн түрүүнд нягтлах зүйл нь өвдөлтийн шалтгаан юм. Мэдрэл яг хаана дарагдаж байгааг нарийн тогтоож чадвал эрүүл эдийн гэмтлийг багасган, шаардлагатай хэсгийг л эмчлэх боломжтой.
Жон Юн-гё захирал “Нурууны завсрын нүх нь мэдрэл дайран өнгөрдөг чухал суваг боловч анатомийн хувьд гүнд байрладаг тул эмгэгийг анзааралгүй өнгөрөөхөд амархан хэсэг” гээд “Нурууны дурангийн эмчилгээнд өвдөлтийн шалтгааныг яг таг тогтоож, эрүүл эдийн гэмтлийг хамгийн бага түвшинд барин, шаардлагатай хэсэг хүртэл нарийвчлалтай хүрч ажиллах нь чухал” гэж хэлэв.
Тэрээр мөн “Ялангуяа бүсэлхийн хагалгааны дараа ч шинж тэмдэг үргэлжилж буй өвчтөнүүд өвдөлтийн шалтгааныг дахин нарийн баталгаажуулах нь чухал” гээд “Олон төрлийн клиникийн туршлага, мэс заслын арга барилыг хуримтлуулж, илүү нарийвчлалтай, хамгийн бага инвазив эмчилгээг үзүүлнэ” гэж мэдэгдэв.
