Эрүүл хүнсний төлөөлөлд тооцогддог бууцай, бүйлсэнд агуулагддаг байгалийн гаралтай нэгэн нэгдэл гэдэсний үрэвслийг хүндрүүлэх боломжтойг харуулсан судалгааны үр дүн гарлаа.
АНУ-ын Норт Каролинагийн их сургуулийн судалгааны баг олон улсын эрдэм шинжилгээний сэтгүүл 《Эс ба молекул хоол боловсруулах зам·элэг судлал》-д саяхан нийтэлсэн өгүүлэлдээ бууцай·манжин·бүйлс·какаод агуулагддаг оксалийн хүчил(оксалат) нь үрэвсэлт гэдэсний өвчний шинж тэмдгийг улам дордуулах боломжтойг тогтоосноо мэдээлсэн байна.
Оксалийн хүчил нь биед кальцитай нэгдсэн тохиолдолд бөөрний чулуу үүсгэж болзошгүй гэж өмнө нь дурдагдаж ирсэн. Харин гэдэсний үрэвсэлтэй холбоотой байж болохыг энэ удаагийн судалгаагаар анх удаа дэвшүүлжээ.
Үрэвсэлт гэдэсний өвчтэй хүмүүсийн оксалийн хүчил боловсруулах чадвар буурчээ
Үрэвсэлт гэдэсний өвчин гэдэг нь хоол боловсруулах замд шалтгаан нь тодорхойгүй архаг үрэвсэл үүсдэг эмгэг юм. Бүдүүн гэдэсний салстад үрэвсэл, шархлаа үүсдэг «шархлаат колит», амнаас хошного хүртэл хоол боловсруулах зам бүхэлдээ үрэвсдэг «Кроны өвчин» зэрэг нь түгээмэл.
Эдгээр өвчний яг тодорхой үүсэх шалтгаан одоогоор бүрэн тогтоогдоогүй ч гэдэсний бичил биетэнд үзүүлэх дархлааны хэвийн бус урвал нөлөөлдөг гэж ерөнхийдөө үздэг.
Судалгааны баг эхлээд шархлаат колит болон Кроны өвчтэй хүмүүсийн биеийн эдийн сорьц 440 орчмыг шинжилж, хооллолтын асуумжаар оксалийн хүчил хэрэглэх хэмжээг харьцуулжээ.
Үүний дүнд өвчтөнүүдийн оксалийн хүчил хэрэглэх хэмжээ нь нийт хүн амын дундажтай харьцуулахад их зөрүүгүй байв. Гэсэн ч биеийн эдийн сорьцод илүү их оксалийн хүчил илэрсэн байна. Ялангуяа гэдэс дотор оксалийн хүчлийг зөөвөрлөдөг уургууд бүгд мэдэгдэхүйц буурсан байжээ.
Мөн судалгааны баг Кроны өвчтэй 11 хүний өтгөний сорьцыг эрүүл хяналтын бүлгийн 4 хүний өтгөнтэй харьцуулахад, Кроны өвчтэй хүмүүсийн өтгөнөөс оксалийн хүчил илүү их илэрсэн байна. Иймээс гэдэс дотор архаг үрэвсэлтэй өвчтөнүүдийн оксалийн хүчил боловсруулах чадвар статистикийн хувьд утга бүхий хэмжээнд буурсан гэсэн дүгнэлтэд хүрчээ.
Амьтны туршилтаар үрэвсэл илт дордсон нь ажиглагдав
Эдийн сорьцын шинжилгээний үр дүнд тулгуурлан судалгааны баг «оксалийн хүчил хэрэглэх нь үрэвсэлт гэдэсний өвчнийг дордуулах боломжтой» гэсэн таамаг дэвшүүлж, амьтны туршилтыг зохион байгуулжээ.
Судалгааны баг туршилтын 40 хулганыг нийт дөрвөн бүлэгт хуваасан байна. Эхний бүлэгт ердийн хоол, ус өгсөн бол хоёр дахь бүлэгт оксалийн хүчил давамгайлсан хооллолт, ус өгчээ. Гурав дахь бүлэгт ердийн хоол дээр «гэдэсний салстад үрэвсэл үүсгэх эм»-ийг нэмэлтээр уулгасан бөгөөд дөрөв дэх бүлэгт оксалийн хүчил давамгайлсан хооллолт дээр үрэвсэл өдөөгч эм уулгасан байна.
Үр дүнд нь үрэвсэл хамгийн хүнд байсан бүлэг нь оксалийн хүчил давамгайлсан хооллолт дээр үрэвсэл өдөөгч эм уулгасан бүлэг байв. Бусад бүлгүүдэд үрэвслээс шалтгаалсан нас баралтын хувь хэмжээний зөрүү тийм ч их байгаагүй бол, оксалийн хүчил+үрэвсэл өдөөгч бүлгийн нас баралт үлдсэн гурван бүлгээс 40% өндөр гарчээ.
Түүнчлэн оксалийн хүчил+үрэвсэл өдөөгч бүлэгт хэрэглэснээс хойш 3 дахь өдрөөс жин бууралт илүү хурдан илэрч, бүдүүн гэдэсний урт богиноссон байна. Мөн эдгээр хулгана эдгэрэлтийн үе шатанд орсон үедээ ч үрэвслийн үзүүлэлт өндөр хэвээр хадгалагджээ.
Зөвхөн дархлааны эсүүдийг тусад нь ялган авсан туршилтад ч үр дүн адил байв. Оксалийн хүчил нь макрофагийг (нян, гаднын биетийг залгиж устгадаг дархлааны эс) өдөөн, үрэвслийн урвалыг илүү хүчтэй, хурдан болгодог нь тогтоогджээ.
Судалгааны баг «оксалийн хүчил нь гэдэсний салстын эсийг шууд үхүүлэх хорт урвал илрээгүй. Тиймээс эрүүл хүн бууцай, бүйлсийг бүрмөсөн хасах шаардлага огт байхгүй» гэж онцолсон байна.
Гэхдээ судалгааны баг «Кроны өвчин эсвэл шархлаат колиттой өвчтөнүүдийн хувьд ямар хоол хүнс хэрэглэх нь гэдэс доторх үрэвсэлд шууд нөлөөлөх боломжтой» гээд «цаашид хувь хүнд тохирсон эмчилгээний хоолны дэглэм санал болгохын тулд илүү нарийн төлөвлөсөн, өргөн хүрээний дараагийн судалгааг явуулахаар төлөвлөж байна» гэж мэдээлжээ.
