Vào những ngày nóng bức, người ta thường ra nhiều mồ hôi và dễ mệt mỏi. Khi tim đập nhanh hoặc trằn trọc mất ngủ, không ít người dễ nghĩ đơn giản là do thời tiết.
Tuy nhiên, nếu đã nghỉ ngơi đầy đủ mà cảm giác hồi hộp và run tay vẫn không thuyên giảm, đồng thời ăn uống không hề giảm nhưng cân nặng lại sụt, cần nghĩ đến khả năng cường giáp.
Tuyến giáp là cơ quan hình cánh bướm nằm ở phía trước cổ. Cơ quan này tạo ra hormone tuyến giáp, giúp điều hòa tốc độ tiêu hao năng lượng, thân nhiệt và nhịp tim… Cường giáp xảy ra khi hormone này được tiết ra quá mức cần thiết, khiến nhiều chức năng của cơ thể hoạt động quá mức.
Cần chú ý nếu cảm giác thèm ăn không đổi nhưng cân nặng vẫn giảm
Triệu chứng tiêu biểu là đặc biệt khó chịu đựng với cái nóng và ra nhiều mồ hôi. Người bệnh có thể bị đánh trống ngực hoặc mạch đập không đều. Run tay, cảm giác lo âu, dễ kích thích, mất ngủ cũng có thể xuất hiện.
Một dấu hiệu quan trọng khác là cân nặng giảm dù cảm giác thèm ăn vẫn như bình thường, thậm chí tăng lên. Số lần đi tiêu có thể tăng hoặc xuất hiện tiêu chảy; ở phụ nữ, lượng kinh nguyệt có thể giảm hoặc chu kỳ trở nên không đều.
Những triệu chứng này cũng có thể gặp khi trời nóng, mệt mỏi hoặc căng thẳng. Tuy vậy, nếu nhiều triệu chứng cùng kéo dài, không nên chỉ quy cho thời tiết mà cần đi kiểm tra.
Nguyên nhân thường gặp nhất là bệnh Graves
Nguyên nhân phổ biến nhất của cường giáp là bệnh Graves. Đây là bệnh tự miễn, khi hệ miễn dịch vốn có nhiệm vụ bảo vệ cơ thể lại kích thích nhầm tuyến giáp, khiến tuyến này tạo hormone quá mức.
Các khối u trong tuyến giáp tự sản xuất nhiều hormone, gọi là “U độc”, cũng có thể là nguyên nhân. Tình trạng nhiều nhân cùng tiết hormone quá mức được gọi là “bướu giáp đa nhân độc”.
Khi tuyến giáp bị viêm, cường giáp cũng có thể xuất hiện tạm thời. Nguyên nhân là do hormone vốn được dự trữ trong tuyến giáp thoát ra máu.
Xét nghiệm máu để kiểm tra nồng độ hormone
Xét nghiệm máu là quan trọng nhất để chẩn đoán. Khi bị cường giáp, hormone kích thích tuyến giáp (TSH) - chất gửi tín hiệu cho tuyến giáp sản xuất hormone - thường giảm, còn nồng độ hormone tuyến giáp tăng.
Để xác định nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm kháng thể liên quan tuyến giáp và siêu âm. Khi cần thiết, có thể thực hiện thêm xạ hình tuyến giáp bằng đồng vị phóng xạ. Đây là xét nghiệm đánh giá phần nào của tuyến giáp hoạt động mạnh đến mức nào.
Dù triệu chứng tương tự nhau, phương pháp điều trị sẽ khác tùy nguyên nhân. Đây là lý do vì sao chẩn đoán chính xác cần được thực hiện trước tiên.
Chọn giữa thuốc, i-ốt phóng xạ và phẫu thuật
Với bệnh Graves, bác sĩ quyết định phương án điều trị dựa trên tuổi, triệu chứng, kích thước tuyến giáp, bệnh kèm theo và tình trạng mang thai… Người bệnh sẽ được lựa chọn phương pháp phù hợp trong số: điều trị bằng thuốc kháng giáp ức chế tạo hormone tuyến giáp, điều trị i-ốt phóng xạ và phẫu thuật cắt tuyến giáp.
Tại Hàn Quốc, điều trị bằng thuốc kháng giáp là phổ biến nhất. Trong quá trình điều trị, người bệnh cần xét nghiệm máu định kỳ và điều chỉnh liều thuốc theo nồng độ hormone.
Nếu xuất hiện tác dụng phụ của thuốc hoặc bệnh tái phát sau điều trị, có thể cân nhắc i-ốt phóng xạ hoặc phẫu thuật. Trường hợp tuyến giáp rất to hoặc phát hiện kèm nhân nghi ngờ ung thư cũng tương tự.
Rất khó phòng ngừa hoàn toàn cường giáp chỉ bằng thay đổi lối sống. Tuy nhiên, người từng mắc bệnh tuyến giáp hoặc có tiền sử gia đình, người có nhân tuyến giáp hoặc bướu giáp (tuyến giáp to) cần theo dõi kỹ các triệu chứng.
Người cao tuổi, phụ nữ sau sinh và người đang dùng thuốc có chứa i-ốt cũng cần lưu ý nguy cơ rối loạn chức năng tuyến giáp. Tốt nhất nên tránh dùng quá mức thực phẩm chức năng giàu i-ốt hoặc sản phẩm cô đặc từ rong biển mà không trao đổi với nhân viên y tế.
Giáo sư Kim Kyung-jin, Khoa Nội tiết, Bệnh viện Anam thuộc Đại học Korea, nhận định: “Cường giáp có triệu chứng giống mệt mỏi, căng thẳng hoặc biểu hiện do nắng nóng nên có thể bị chẩn đoán muộn”, đồng thời nói thêm: “Nếu không điều trị và để kéo dài, bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng như rối loạn nhịp tim, suy tim, loãng xương… Vì vậy, nếu có tình trạng hồi hộp kéo dài, run tay hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, cần làm xét nghiệm chính xác”.
Giáo sư Kim nhấn mạnh: “Ngay cả sau khi được chẩn đoán, nếu định kỳ kiểm tra nồng độ hormone tuyến giáp và điều trị đều đặn theo chỉ dẫn của nhân viên y tế, có thể kiểm soát hiệu quả triệu chứng và biến chứng”.
