Thực phẩm bổ sung được nhiều người dùng để tăng cường sức khỏe đôi khi lại có thể gây hại cho cơ thể. Nếu không tuân thủ đúng cách sử dụng, hoặc dù không thiếu dưỡng chất vẫn uống một cách “bắt buộc”, rắc rối có thể phát sinh.
Dược sĩ Kim Kyung-eun, người hoạt động trên mạng xã hội với biệt danh “Dược sĩ Taeri”, đăng video về “4 loại thực phẩm bổ sung làm hỏng gan”. Bà nhấn mạnh đây là “những loại có thể gây rắc rối nếu dùng lâu dài”, đồng thời dặn: “Hãy nhớ kỹ 4 loại này và cẩn trọng”.
Vitamin B3 niacin liều cao, cẩn trọng khi dùng từ 1000mg/ngày trở lên
Dược sĩ Kim nói “nhiều người mua ‘vitamin B3 niacin liều cao’ qua kênh mua hàng trực tiếp từ nước ngoài để hạ cholesterol”, nhưng “khi niacin vào cơ thể từ 1000mg/ngày trở lên, nó có thể kích thích tế bào gan và làm tăng nhanh các chỉ số gan”.
Niacin là một vitamin thiết yếu, cần cho quá trình chuyển hóa carbohydrate và chất béo thành năng lượng. Thành phần này giúp duy trì chức năng da và thần kinh, đồng thời hỗ trợ chuyển hóa bình thường của tế bào. Như dược sĩ Kim đề cập, ở liều thông thường của thực phẩm bổ sung là 15~50mg, niacin nhìn chung không gây vấn đề lớn.
Tuy nhiên, nếu dùng với mục đích cải thiện lipid máu ở mức từ 1000mg/ngày trở lên, nguy cơ độc tính với gan có thể xuất hiện. Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) cũng khuyến cáo rằng khi dùng niacin từ 1000mg/ngày trở lên, nguy cơ tác dụng phụ—including độc tính với gan—có thể tăng, vì vậy cần sử dụng dưới sự giám sát của nhân viên y tế.
Chiết xuất trà xanh catechin liều cao, uống trà xanh thì an toàn
Dược sĩ Kim giải thích: “Catechin uống dưới dạng trà xanh thì tốt cho chống oxy hóa và an toàn”, nhưng “trong số các chiết xuất cô đặc dạng viên, những sản phẩm liều cao là một trong các thành phần đã được báo cáo rất nhiều ca tổn thương gan ở nước ngoài”.
Trà xanh giúp giảm tổn thương tế bào và viêm, đồng thời có tác động tích cực đến sức khỏe tim mạch. Nó cũng có thể hỗ trợ giảm mỡ cơ thể và ổn định đường huyết. Tuy nhiên, câu chuyện sẽ khác nếu dùng catechin ở liều cao. LiverTox thuộc Viện Y tế Quốc gia Mỹ cũng báo cáo rằng chiết xuất trà xanh hiếm khi có liên quan đến các trường hợp tổn thương gan cấp tính, suy gan…
Lý do chính xác vì sao các sản phẩm chiết xuất trà xanh catechin hàm lượng cao gây tổn thương gan vẫn chưa được làm rõ. Một khả năng đáng chú ý được nhắc đến là “stress oxy hóa”. Catechin vốn là chất chống oxy hóa giúp giảm stress oxy hóa, nhưng khi nồng độ quá cao, nó có thể tác động ngược. Điều này có thể làm tổn thương màng tế bào và DNA, đồng thời gây biến tính protein. Theo lập luận này, trong quá trình đó, tế bào gan—vốn phải đảm nhiệm chức năng giải độc—có thể không chịu nổi stress oxy hóa và bị tổn thương.
Vitamin A tốt cho mắt nhưng dùng lâu có thể gặp vấn đề
Vitamin A là vitamin tan trong chất béo, cần thiết cho việc duy trì thị lực và chức năng miễn dịch. Nó giúp mắt thích nghi tốt trong môi trường tối, đồng thời giữ cho da và niêm mạc khỏe mạnh. Vitamin A cũng đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng và biệt hóa tế bào, cũng như chức năng miễn dịch bình thường.
Tuy nhiên, dược sĩ Kim lưu ý: “Vitamin A tan trong chất béo nên được dự trữ trong cơ thể và đặc biệt có thể tích lũy ở gan”, và “với người trưởng thành, nếu dùng vitamin A từ 3000mg RAE/ngày trở lên trong thời gian dài sẽ tạo gánh nặng cho gan”. Bà cũng khuyên: “Cần kiểm tra xem vitamin tổng hợp và sản phẩm bổ mắt đang dùng có bị trùng thành phần hay không”.
Garcinia: ngay cả ở liều khuyến nghị thông thường vẫn có thể rủi ro tùy cơ địa
Thành phần chiết xuất từ quả Garcinia cambogia bắt đầu được chú ý khi được biết đến là có lợi cho việc ăn kiêng. Nguyên nhân là có kết quả nghiên cứu cho thấy hoạt chất axit hydroxycitric (HCA) trong vỏ có tác dụng ức chế tổng hợp chất béo. Tuy nhiên, hiệu quả của thành phần này có thể khác nhau tùy từng người, vì vậy cần cân nhắc cơ địa, bệnh nền… khi sử dụng.
Dược sĩ Kim khuyến cáo: “Tùy cơ địa, đã có báo cáo các trường hợp tăng chỉ số gan hoặc tổn thương gan”, đồng thời nhấn mạnh “những người vốn có chỉ số gan cao hoặc thường xuyên uống rượu cần thận trọng hơn”. Nếu tiếp tục uống sản phẩm với mục đích giảm mỡ cơ thể, có thể xảy ra các trường hợp chỉ số gan tăng. Ngoài ra, cũng đã ghi nhận các vấn đề đường tiêu hóa như buồn nôn, nôn khan và nôn.
