Khi bụng, lưng hoặc hông liên tục đau hay có cảm giác bụng căng đầy mà lại lầm tưởng là đau bụng thông thường hoặc mỏi người rồi bỏ qua, có thể rơi vào tình huống khẩn cấp bất cứ lúc nào. Nguyên nhân có thể đến từ phình động mạch chủ bụng đang tiến triển.
Phình động mạch chủ bụng là tình trạng động mạch chủ — mạch máu lớn nhất đưa máu từ tim đi khắp cơ thể — phình giãn bất thường. Khi thành động mạch chủ mỏng dần và tiếp tục phình lên như quả bóng, mạch máu có thể không chịu nổi áp lực bên trong và bị vỡ.
Giáo sư Cho Jin-hyun (Khoa Phẫu thuật Mạch máu, Bệnh viện Đại học Kyung Hee tại Gangdong) cho biết: “Khi phình động mạch chủ bụng vỡ sẽ gây xuất huyết ồ ạt, nguy hiểm đến mức hơn một nửa bệnh nhân có thể tử vong trước cả khi đến được bệnh viện”, đồng thời nhấn mạnh: “Khi phát hiện phình động mạch chủ bụng, việc theo dõi định kỳ và kiểm soát các yếu tố nguy cơ là rất quan trọng”.
Theo thống kê của Cơ quan Đánh giá và Thẩm định Bảo hiểm Y tế, số bệnh nhân được khám chữa vì phình động mạch chủ bụng đã tăng mạnh từ 10.630 người năm 2020 lên 15.650 người năm 2025.
Phình động mạch chủ bụng thường không có triệu chứng rõ rệt trước khi vỡ nên rất khó nhận biết. Trên thực tế, nhiều người vẫn sinh hoạt bình thường, hầu như không đau đáng kể, và chỉ tình cờ phát hiện khi khám sức khỏe định kỳ hoặc trong quá trình kiểm tra bệnh khác. Giáo sư Cho nhấn mạnh: “Nếu thuộc nhóm nguy cơ cao phình động mạch chủ bụng, cần cân nhắc tầm soát sớm như siêu âm bụng hoặc chụp CT để kiểm tra kích thước và hình dạng mạch máu”.
Nam giới từ 65 tuổi trở lên có tiền sử hút thuốc là nhóm nguy cơ cao điển hình của phình động mạch chủ bụng. Người có bệnh nền như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, xơ vữa động mạch hoặc có tiền sử gia đình cũng nên chủ động tầm soát sớm trước khi xuất hiện triệu chứng.
Nếu phát hiện phình động mạch chủ bụng, tùy theo đường kính động mạch chủ bụng hoặc tốc độ mạch máu giãn lớn, bác sĩ có thể chỉ định can thiệp như phẫu thuật mổ mở hoặc đặt stent. Gần đây, liệu pháp lai (hybrid) kết hợp ưu điểm của mổ mở và điều trị bằng stent cũng đang được áp dụng. Giáo sư Cho giải thích: “Đây là cách vừa giảm phạm vi phẫu thuật vừa nâng hiệu quả điều trị, có thể áp dụng chọn lọc tùy theo cấu trúc mạch máu và tình trạng toàn thân của bệnh nhân”.
Sau khi can thiệp hoặc phẫu thuật, người bệnh cần quản lý tốt lối sống để giảm nguy cơ tái phát. Trên hết, bắt buộc phải bỏ thuốc lá. Giáo sư Cho khuyến cáo: “Hút thuốc làm yếu thành mạch và gây viêm, vì vậy nhất định phải cai thuốc”, đồng thời nói thêm: “Ngoài ra, cần kiểm soát huyết áp và cholesterol, và phải kết hợp tập luyện đều đặn”.
