Khi mắc đái tháo đường, chức năng tiết insulin của tuyến tụy - cơ quan điều hòa đường huyết - đã suy giảm đáng kể. Vì insulin không còn thực hiện tốt vai trò của mình nên người bệnh phải dùng thuốc hoặc tiêm insulin. Ngoài ra, tuyến tụy còn tham gia vào quá trình tiêu hóa và hấp thu chất béo–protein–carbohydrate. Khi tuyến tụy bị tổn thương, các chức năng này có thể bị suy giảm rõ rệt. Vì sao tuyến tụy bị suy yếu? Mối liên quan với thực phẩm là rất lớn. So với trước đây, việc ăn nhiều thịt hơn dẫn đến tiêu thụ quá mức chất béo động vật và chất béo bão hòa, khiến các bệnh lý tuyến tụy gia tăng.
Sắp đến thời đại 10.000 bệnh nhân ung thư tuyến tụy: Sự thay đổi thói quen ăn uống là nguyên nhân?
Trong các bệnh phát sinh ở tuyến tụy, nghiêm trọng nhất vẫn là ung thư. Theo dữ liệu do Cơ quan Đăng ký Ung thư Trung ương công bố vào tháng 01 năm nay, riêng năm 2023 đã ghi nhận 9.748 ca ung thư tuyến tụy mới. So với năm 2021, tăng thêm hơn 1.000 ca. Dự báo sẽ còn tiếp tục tăng. Số bệnh nhân nam và nữ không chênh lệch nhiều: nam 4.925 người, nữ 4.823 người. Các yếu tố nguy cơ của ung thư tuyến tụy gồm hút thuốc, đái tháo đường, viêm tụy mạn, di truyền… Tương tự như xu hướng ung thư đại trực tràng tăng mạnh gần đây, thói quen ăn uống kiểu Mỹ–châu Âu như tiêu thụ quá nhiều chất béo động vật cũng đang tác động lớn.
Vì sao bệnh nhân nữ nhiều: “Trước đây chủ yếu ăn rau, nay thì khác”
Những thói quen ăn uống ảnh hưởng đến nguy cơ ung thư tuyến tụy gồm tiêu thụ quá mức thịt–chất béo–carbohydrate. Béo phì do các yếu tố này cũng là một nguy cơ. Theo tài liệu của Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh, việc ăn quá nhiều thịt chế biến sẵn (xúc xích–giăm bông–thịt xông khói…), carbohydrate và thịt đỏ; cũng như tiêu thụ quá mức bột mì trắng–đồ chiên rán–đường có thể làm tăng nguy cơ ung thư tuyến tụy. Ngược lại, các thực phẩm giàu chất xơ giúp giảm mỡ trong cơ thể như rau, trái cây, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, cá, thịt gà… có thể giúp giảm nguy cơ ung thư tuyến tụy.
Thường xuyên thất bại trong kiểm soát đường huyết cũng rất nguy hiểm: Tại sao?
Tuyến tụy là nơi tạo ra và tiết hormone điều hòa đường huyết (insulin). Nếu tình trạng tăng vọt đường huyết (hiện tượng “spike”) xảy ra thường xuyên, tuyến tụy khó tránh khỏi bị quá tải. Khi tình trạng này kéo dài, chức năng tiết insulin của tuyến tụy sẽ suy giảm. Khi đó có thể xuất hiện đái tháo đường cần dùng thuốc. Nếu gần đây đột nhiên thường xuyên bị “spike” đường huyết, hoặc đã mắc đái tháo đường lâu năm, việc tầm soát ung thư tuyến tụy sẽ an toàn hơn. Gần đây, mối liên quan giữa đái tháo đường và ung thư tuyến tụy ngày càng được chú ý. Theo Trung tâm Thông tin Ung thư Quốc gia, tỷ lệ mắc đái tháo đường ở bệnh nhân ung thư tuyến tụy lên tới tối đa 30%, cao hơn hơn 3 lần so với người bình thường (9%).
Triệu chứng ung thư tuyến tụy: Đau vùng giữa ngực, vàng da, thay đổi nước tiểu–phân
Ở giai đoạn sớm–trung gian của ung thư tuyến tụy hầu như không có triệu chứng. Khi xuất hiện đau, thường là bệnh đã tiến triển khá nhiều. Đau thường gặp nhất là đau vùng thượng vị - điểm lõm ở giữa ngay dưới ngực. Cơn đau có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí nào trong bụng và cũng có thể đau lưng. Có thể xuất hiện vàng da khiến mắt ngả vàng; nước tiểu chuyển nâu sẫm hoặc đỏ. Nếu có khó tiêu, phân nổi trên mặt nước, hoặc sụt cân trên 10% so với cân nặng thường ngày, cần nghi ngờ ung thư tuyến tụy. Cần xem xét các yếu tố nguy cơ đã nêu và quan tâm đến sức khỏe tuyến tụy trong sinh hoạt hằng ngày.
