Nhiều người dùng thuốc chống đông hằng ngày để phòng ngừa hoặc điều trị huyết khối, đồng thời uống thêm omega-3 hoặc vitamin E nhằm cải thiện tuần hoàn hay chống oxy hóa.
Nếu bạn không đổi thuốc nhưng lại dễ bầm tím hoặc chảy máu nướu nhiều hơn, nguyên nhân có thể đến từ loại thực phẩm bổ sung mới thêm vào.
Tùy cách phối hợp, phản ứng của cơ thể có thể thay đổi.
Vì sao dùng cùng nhau lại cho kết quả khác?
Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cảnh báo rằng một số thực phẩm bổ sung có thể ảnh hưởng đến quá trình hấp thu, chuyển hóa và thải trừ của thuốc, khiến hiệu lực thuốc tăng quá mức hoặc giảm xuống.
Thuốc và thực phẩm bổ sung dùng chung các “đường” hấp thu ở ruột và các enzym chuyển hóa ở gan. Trong quá trình này, một bên có thể làm thay đổi tác dụng của bên kia, khiến hiệu lực thuốc mạnh hơn hoặc yếu đi, đồng thời nguy cơ tác dụng phụ cũng thay đổi. Thực phẩm bổ sung không chỉ là thứ “cộng thêm hiệu quả”, mà là một biến số có thể tác động đến hiệu lực và độ an toàn của thuốc.
Các chế phẩm vitamin và khoáng chất được bào chế theo đơn hoặc được cấp phép như thuốc là những sản phẩm đã được công nhận hiệu lực điều trị. Ngược lại, thực phẩm chức năng chỉ là thực phẩm được công nhận tính năng, không được phép quảng bá tác dụng điều trị hay phòng bệnh.
Thuốc chỉ có thể mua tại nhà thuốc, nhưng thực phẩm chức năng được bán không chỉ ở nhà thuốc mà còn tại các cửa hàng bán lẻ đời sống như Olive Young, Daiso và cả trực tuyến. Dù thuốc (bao gồm chế phẩm vitamin và khoáng chất) và thực phẩm chức năng có thể được đặt cạnh nhau trên kệ nhà thuốc, tiêu chuẩn áp dụng và phạm vi kỳ vọng hoàn toàn khác nhau.
Tại Hàn Quốc, Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm (MFDS) thẩm định trước để công nhận tính năng của thực phẩm chức năng. Tại Hoa Kỳ, thực phẩm bổ sung (dietary supplement) được quản lý theo cơ chế hậu kiểm và do nhà sản xuất chịu trách nhiệm khi đưa ra thị trường. Dù hệ thống và cơ chế quản lý khác nhau, rủi ro khi dùng đồng thời hai nhóm sản phẩm này trên thực tế không hề thấp.
Một nghiên cứu do nhóm Đại học Y Tehran (Iran) công bố hồi tháng 2 trên tạp chí quốc tế 《Aging Clinical and Experimental Research》 cũng xác nhận những trường hợp như vậy.
Theo dõi hơn 21.000 người trưởng thành từ 50 tuổi trở lên trong 16 năm cho thấy, tỷ lệ xảy ra tương tác (hiện tượng làm thay đổi tác dụng của nhau) khi dùng đồng thời thuốc và thực phẩm bổ sung là 4,8% — tức khoảng 5/100 người. Ở người mắc đái tháo đường hoặc tăng huyết áp, tỷ lệ xuất hiện tương tác cao hơn lần lượt 2,8 lần và 2,2 lần so với người không mắc.
Trường hợp phổ biến nhất là dùng vitamin E cùng aspirin, chiếm 2,3% trong các trường hợp thuộc nhóm nguy cơ tương tác. Phối hợp magiê và kali với thuốc huyết áp cũng được nêu là một kiểu điển hình. Tuy nhiên, do đây là nghiên cứu quan sát nên khó khẳng định quan hệ nhân quả.
Hàn Quốc cũng không ngoại lệ: Số báo cáo bất lợi tăng gấp 3 trong 3 năm
Không chỉ nghiên cứu ở nước ngoài, tại Hàn Quốc xu hướng này cũng thể hiện rõ qua số liệu.
Theo Viện Thông tin An toàn Thực phẩm, số báo cáo về sự cố bất lợi liên quan thực phẩm chức năng tăng từ 1.117 trường hợp năm 2022 lên 3.551 trường hợp năm 2025 - tăng hơn gấp 3 chỉ trong 3 năm. Trong các nhóm sản phẩm liên quan sự cố bất lợi, các sản phẩm bổ sung dinh dưỡng mà người dân tìm mua nhiều nhất như vitamin và khoáng chất đứng đầu.
MFDS cũng cảnh báo rằng nếu dùng thuốc cùng thực phẩm chức năng, có thể phát sinh tương tác ngoài dự kiến trong quá trình hấp thu, chuyển hóa và thải trừ.
Đang dùng thuốc huyết áp hoặc thuốc chống huyết khối mà vẫn bổ sung omega-3?
Nếu đang dùng thuốc chống đông đường uống warfarin, cần đặc biệt thận trọng khi phối hợp thực phẩm bổ sung, vì chỉ một thay đổi nhỏ cũng có thể dẫn đến nguy cơ chảy máu. Warfarin là thuốc làm chậm đông máu bằng cách ức chế tác dụng của vitamin K. Nếu dùng cùng thực phẩm chức năng chứa nhiều vitamin K, hiệu lực của warfarin có thể giảm.
Thuốc huyết áp cũng không phải ngoại lệ. Nếu đang dùng một số thuốc huyết áp như thuốc lợi tiểu giữ kali, việc uống thêm viên bổ sung kali có thể làm nồng độ kali trong máu tăng quá cao.
Ngược lại, vitamin E, omega-3 và hồng sâm có tác dụng ức chế kết tập tiểu cầu; nếu dùng cùng thuốc chống đông có thể làm tăng nguy cơ chảy máu. Nếu bạn dễ bầm tím hoặc chảy máu nướu nhiều hơn, hãy kiểm tra lại chính tổ hợp đang dùng.
Thực phẩm chức năng cũng "xung đột" lẫn nhau: Uống chung có thể làm giảm hấp thụ
Vitamin D thường có mặt đồng thời trong nhiều loại thực phẩm chức năng. Nó có thể được đưa vào cùng lúc trong multivitamin, chế phẩm canxi, sản phẩm hỗ trợ mắt… nên nguy cơ tăng lượng nạp vào một cách không chủ ý là khá cao.
Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), thừa vitamin D có thể gây tăng canxi máu; nặng hơn có thể dẫn đến rối loạn chức năng thận hoặc loạn nhịp tim. Mức tối đa dung nạp ở người trưởng thành là 4.000 IU/ngày. “Khuyến nghị nhu cầu dinh dưỡng cho người Hàn Quốc 2025” do Bộ Y tế và Phúc lợi và Hội Dinh dưỡng Hàn Quốc công bố cũng ở mức tương tự.
Vấn đề không chỉ là quá liều. Các khoáng chất như canxi, sắt, magiê và kẽm được hấp thu qua những con đường tương tự ở ruột; nếu dùng cùng lúc, chúng có thể cạnh tranh lẫn nhau khiến lượng hấp thu thực tế không tăng như kỳ vọng.
Nếu đang dùng thuốc, hãy kiểm tra trước khi chọn thực phẩm bổ sung
Nếu đang dùng thuốc chống đông, cần đánh giá nguy cơ chảy máu trước khi bổ sung thêm omega-3, vitamin E và hồng sâm.
Vitamin D có thể bị trùng lặp trong nhiều sản phẩm, vì vậy cần cộng tổng lượng nạp vào để kiểm tra.
Nếu đang dùng thuốc tuyến giáp, khuyến nghị cách canxi và magiê ít nhất 2 giờ và cách chế phẩm sắt ít nhất 4 giờ. Nguyên tắc cơ bản là uống thuốc tuyến giáp khi bụng đói.
Nếu đang mang thai, cần tránh dùng liều cao vitamin A nguồn gốc động vật (retinol) vì có nguy cơ gây dị tật thai nhi.
Nếu dự định tặng thực phẩm bổ sung cho bố mẹ hoặc bạn đời, hãy kiểm tra trước các thuốc mà người nhận đang dùng. Nếu họ đang dùng thuốc, nên tham khảo dược sĩ hoặc bác sĩ trước khi bổ sung thêm thực phẩm bổ sung.
Thực phẩm bổ sung không phải cứ “tốt cho cơ thể” là có thể thêm vào vô điều kiện. Tùy tổ hợp với thuốc đang dùng, cả lợi ích lẫn rủi ro đều có thể thay đổi.
