Sáng thức dậy, vừa bước ra khỏi giường mà đột nhiên cổ chân mất lực, khó đặt chân xuống đất, thì cần nghĩ đến khả năng “chứng bàn chân rũ”.
Bàn chân rũ là triệu chứng điển hình của bệnh lý thần kinh mác, khi lực nâng cổ chân và các ngón chân suy yếu khiến lúc đi bộ hoặc leo cầu thang, mũi chân bị quệt xuống sàn hoặc không thể nhấc chân đúng cách. Bệnh lý thần kinh mác là một bệnh lý thần kinh ngoại biên xảy ra khi dây thần kinh mác, vốn điều khiển vận động cổ chân và các ngón chân ở vùng phía ngoài gối, bị chèn ép từ bên ngoài.
Số bệnh nhân mắc bệnh lý thần kinh ngoại biên đến bệnh viện vì đau đột ngột không rõ nguyên nhân như bàn chân rũ đang tăng lên mỗi năm. Theo thống kê của Cơ quan Đánh giá & Thẩm định Bảo hiểm Y tế, số bệnh nhân bệnh lý thần kinh ngoại biên tăng từ 26.938 người năm 2020 lên 30.967 người năm 2024, tức tăng 14,9% trong 4 năm.
Giáo sư Yang Jin-seo, Khoa Phẫu thuật Thần kinh, Bệnh viện Hallym University Chuncheon Sacred Heart, cho biết: “Bệnh lý thần kinh mác có các biểu hiện rất dễ bị nhầm với đột quỵ hoặc bệnh lý cột sống”, đồng thời nói thêm: “Nếu chụp MRI não và cột sống không phát hiện bất thường đáng kể nhưng vẫn không nhấc được cổ chân, thì có thể là bệnh lý thần kinh ngoại biên”.
Ông nhấn mạnh: “Tổn thương thần kinh nếu chẩn đoán muộn có thể làm giảm hiệu quả phẫu thuật hoặc khiến thời gian hồi phục kéo dài, vì vậy việc được chẩn đoán chính xác sớm là rất quan trọng”.
Bệnh lý thần kinh mác thường xảy ra do thói quen sinh hoạt và tư thế. Ví dụ, duy trì tư thế đè ép một bên chân trong lúc ngủ trong thời gian dài, hoặc có thói quen ngồi xếp bằng trên sàn trong thời gian lâu và lặp lại, có thể khiến dây thần kinh bị chèn ép liên tục và dẫn đến bệnh.
Cũng cần tránh nằm nghiêng ngủ trên nền cứng sau khi uống rượu. Trong trạng thái say, ngay cả khi dây thần kinh mác ở phía ngoài gối bị chèn ép trong thời gian dài, người bệnh cũng khó nhận ra cơn đau, và điều này có thể dẫn đến tổn thương thần kinh.
Khi mắc bệnh lý thần kinh mác, giai đoạn đầu thường được điều trị bảo tồn như mang nẹp cổ chân, dùng thuốc như thuốc chống viêm giảm đau, và vật lý trị liệu. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng lên, có thể tiến hành điều trị phẫu thuật như phẫu thuật giải ép đường hầm xơ.
Để phòng ngừa bệnh lý thần kinh mác, khi ngồi hoặc nằm lâu trên nền cứng cần thường xuyên thay đổi tư thế, và khi ngủ nên nằm sao cho phía ngoài gối không bị đè ép.
Giáo sư Yang khuyên: “Khi xuất hiện triệu chứng bàn chân rũ, đó có thể là tín hiệu cảnh báo bất thường thần kinh chứ không đơn thuần là giảm sức cơ, vì vậy điều quan trọng là đến bệnh viện kịp thời để không bỏ lỡ thời điểm điều trị”.
