Нойр булчирхайн хорт хавдрыг нэг удаагийн цусны шинжилгээгээр оношлох боломж одоогоор бүрдээгүй байна. Дэлхийн олон орны эмч, эрдэмтэд уг хавдрыг эрт илрүүлэх арга эрэлхийлж, чихрийн шижин, хооллолт, элэг өөхлөлттэй холбоог судалсаар байна. Чихрийн шижинтэй холбоотой судалгааны үр дүн ч тасралтгүй гарч байна. Нойр булчирхай хоол боловсруулах фермент ялгаруулдаг эрхтэн учраас хооллолттой холбоотойг нь онцолдог судлаач олон. Элэг өөхөлсөн тохиолдолд зөвхөн элэгний төдийгүй нойр булчирхайн хорт хавдар үүсэх эрсдэл нэмэгдэж болзошгүйг нэгэн судалгаа харуулжээ.
Элэг удаан хугацаанд өөхөлбөл… Эмэгтэйчүүдийн нойр булчирхайн хорт хавдрын эрсдэл 2.3 дахин өндөр
Олон улсын эрдэм шинжилгээний 《 Cancer Medicine 》 сэтгүүлд саяхан нийтлэгдсэн өгүүлэлд элэг өөхөлсөн хүмүүсийн нойр булчирхайн хорт хавдраар өвчлөх эрсдэл эмэгтэйчүүдэд 2.30 дахин, эрэгтэйчүүдэд 1.71 дахин өндөр байгааг дурджээ. Элэг өөхлөлт оношлогдсон 254897 хүнийг багтаасан, 20–39 насны 4.09 сая орчим солонгос иргэний Үндэсний эрүүл мэндийн даатгалын албаны мэдээллийг урт хугацаанд дагаж судалсан үр дүн юм. Элэг өөхөлсөн хүмүүсийн элэгний хорт хавдрын эрсдэл эмэгтэйчүүдэд 2.88 дахин, эрэгтэйчүүдэд 2.39 дахин өндөр байснаас гадна нойр булчирхайн хорт хавдрын эрсдэл ч өсжээ.
Элэг өөхөлсөн даруйд богино хугацаанд хорт хавдар болж даамжрахгүй. Харин элэгний өөхлөлтийг эрт эмчлэхгүй бол элгэнд их хэмжээний өөх хуримтлагдаж, бодисын солилцооны тогтолцоо алдагдан, нас ахих тусам элэг болон нойр булчирхайн хорт хавдрын эрсдэл нэмэгдэж болно. Залуу байсан ч хооллолтоо тохируулж, дасгал хөдөлгөөн хийх зэргээр амьдралын хэв маягаа сайжруулан, цусан дахь глюкоз, өөх тосны үзүүлэлт болон элэгний үйл ажиллагаагаа хянах нь элэг, нойр булчирхайн хорт хавдрын эрсдэлийг бууруулахад чухал.
Нойр булчирхайн хорт хавдрыг эрт илрүүлэх сэжүүр?
Нойр булчирхай хоол боловсруулах шүүс болон инсулин ялгаруулах үндсэн хоёр үүрэгтэй. Солонгосын Нойр булчирхайн мэс заслын нийгэмлэгийн мэдээллээр нойр булчирхайн эсийн 95% нь хоол боловсруулах шүүс ялгаруулахад оролцдог. Тус эрхтэн нүүрс ус задалдаг амилаза, уураг задалдаг трипсин, өөх тос задалдаг липаза зэрэг фермент ялгаруулж, шим тэжээлийн боловсруулалт, шингээлтийг дэмждэг. Мөн цусан дахь глюкозыг бууруулдаг инсулин болон нэмэгдүүлдэг глюкагон дааврыг цусанд шууд ялгаруулна. Нойр булчирхайн эдгээр үйл ажиллагаа алдагдах нь чихрийн шижин үүсэхтэй шууд холбоотой. Эндээс нойр булчирхайн хорт хавдрыг эрт илрүүлэх сэжүүр олж болно.
Нойр булчирхайн хорт хавдрын шинж тэмдгүүд… Эрт илрүүлэх боломжтой юу?
Өвчтөн нойр булчирхайн хорт хавдрын шинж тэмдгийг өөрөө мэдэрч эхлэх үед өвчин нэлээд даамжирсан байдаг. Эхний үед шинж тэмдэг бараг илэрдэггүй бөгөөд хоол шингэхгүй байх зэрэг ходоод гэдэсний өвчний шинжтэй төстэй тул нойр булчирхайн хорт хавдар гэж сэжиглэх хүн цөөн. Хавдар даамжрахад өвчтөнүүдийн 40–70%-д хэвлийгээр өвдөх, жин буурах, шарлах шинж илэрдэг. Хамгийн түгээмэл шинж нь аюулхай буюу цээжний гол хэсгээр өвдөх юм. Цааш даамжирвал нуруу өвдөнө. Шарлах үед нүд, арьс шарлаж, шээс өтгөн хүрэн буюу коланы өнгөтэй болж, өтгөн саарал цагаан өнгөтэй болдог.
Өөх тос, илчлэг, нүүрс ус ихтэй хүнсийг хэтрүүлэн хэрэглэхээс зайлсхийх хэрэгтэй… Нойр булчирхайн эрүүл мэндээ тогтмол анхаарах нь чухал
Нойр булчирхайн эрүүл мэндийн төлөө өөх тос, илчлэг, нүүрс ус ихтэй хүнсийг хэтрүүлэн хэрэглэхгүй байх нь зүйтэй. Сахар ихтэй амттанг ойр ойрхон идвэл нойр булчирхай инсулин ялгаруулахын тулд хэт ачаалалтай ажиллахаас өөр аргагүй болдог. Нойр булчирхайн үйл ажиллагаа алдагдвал цусан дахь глюкозын зохицуулалт муудаж, хорт хавдар үүсэх эрсдэл нэмэгдэж болно. Шөнө орой их идээд унтвал нойр булчирхай хоол боловсруулах шүүс болон инсулин ялгаруулахын тулд шөнийн цагаар ч ачаалалтай ажиллана. Элгэнд хэт их өөх хуримтлагдах үед нойр булчирхайн хорт хавдрын эрсдэл нэмэгддэг нь үүнтэй холбоотой байж болох юм. Тамхи татахыг нойр булчирхайн хорт хавдрын эрсдэлт хүчин зүйл гэж үздэг ч сүүлийн үед хооллолтын нөлөө улам нэмэгдэж байна.
