Царсны царцмаг идэхээр 20–30 насныхан дугаарлаж байна. Сүүлийн үед Сөүл хотын Манвондон дахь царсны царцмагаар дагнасан нэгэн газар аяганд хийж, хялбархан идэх боломжтой “аягатай царцмагтай будаа”-гаараа залуусын дунд ам дамжин алдаршжээ. Ажлын өдөр ч нээхээс нь өмнө үйлчлүүлэгчид хүлээдэг “нээлтийн дугаарлалт” тасрахгүй байна.
Урьд нь солонгос хоолны хачир, эсвэл ууланд алхсаны дараа иддэг хүнс гэж үздэг байсан царсны царцмагийг өдгөө залуус ч зориуд зорьж идэх болжээ. Намрын сэрүүн цаг ирсэн энэ үед улирлын царсны самраар хийдэг уг царцмагийн шим тэжээл болон амттай идэх аргыг танилцуулъя.
Усны агууламж 89%, 100 г тутамд 46 ккал…Намрын хөнгөн зоог
Намар бол царсны самар боловсордог улирал. Царс модны үр жимс болох царсны самар намар хүрэнтэн боловсорч, газарт унаж эхэлдэг. Царсны самарт өвөрмөц аргуун амт оруулдаг таннин агуулагддаг бөгөөд царцмаг хийхдээ усанд хэд хэдэн удаа дэвтээж, аргуун амтыг нь арилгадаг.
Дараа нь нарийн нунтаглаж, тунадасыг нь суулган цардуул гаргаж авна. Үүнийг усанд найруулж буцалгаад хөргөхөд царсны царцмаг бэлэн болно. Энэ явцад таннины нэлээд хэсэг мөн арилна. Бэлэн болсон царсны царцмаг уян зөөлөн бүтэцтэй. Цэвэрхэн амттай бөгөөд үл ялиг гашуувтар амтагдана.
Царсны царцмагийн гол онцлог нь эзлэхүүнтэйгээ харьцуулахад илчлэг багатайд оршино. Хүнс, эмийн аюулгүй байдлын яамны нийтийн хоолны шим тэжээлийн мэдээллээр царсны царцмаг 100 г тутамд 46 ккал агуулдаг. Ус нь 88.6 г буюу нийт жингийн 89%-ийг эзэлнэ. Өөх тос ердөө 0.3 г, нүүрс ус 10.4 г, уураг 0.3 г орчим байдаг.
Илчлэг бага байхад усны өндөр агууламж нөлөөлдөг. Царсны самраас гаргаж авсан цардуулыг устай хамт буцалган царцаахад царцмагийн онцлог уян бүтэц бий болдог. Ус ихтэй учраас ижил жинтэй хэмжээг идсэн ч авах илчлэг нь харьцангуй бага.
Ялангуяа хэвлийн өөхөө хянахын тулд ганц төрлийн хүнсэнд найдахаас илүүтэй өдөрт авах нийт илчлэгээ тохируулах нь чухал. Царсны царцмаг илчлэг багатай тул жингээ хянах хоолны цэсэнд хэрэглэхэд тохиромжтой.
Гүйсний дараа ‘аягатай царцмагтай будаа’ нэг аягыг идэх үү?…Будаа‧амтлагчийн хэмжээг анхаарах хэрэгтэй
Сүүлийн үед SNS-д олны анхаарлыг татсан ‘аягатай царцмагтай будаа’ нь хүмүүсийн сайн мэдэх царцмагтай будааг аяганд хийж, хялбархан идэх боломжтой болгосон хоол юм. Цахим орчинд гүйж дууссаныхаа дараа хөнгөн хооллохоор зорьж очсон гэх сэтгэгдлээс эхлээд аягатай царцмагтай будааг авч, Хан мөрний Манвон цэцэрлэгт хүрээлэнд иддэг гэх хүмүүсийн яриа үргэлжилж байна.
Гүйлт болон аягатай царцмагтай будааг хослуулсан арга хэмжээ хүртэл зохион байгуулагдах болжээ. Ихэвчлэн хоолны газарт иддэг байсан царцмагтай будаа ийнхүү авч явах боломжтой болж, залуусын шинэ хоолны сонголт болжээ.
Гэхдээ царсны царцмаг нь царсны самраас гаргаж авсан цардуулыг үндсэн түүхий эд болгон хийдэг нүүрс усны хүнс юм. 100 г тутамд 10 г орчим нүүрс ус агуулдаг тул их хэмжээгээр идвэл нүүрс усны хэрэглээ мөн нэмэгдэнэ. Ялангуяа царцмагтай будаагаар идэхдээ будаа эсвэл гоймон нэмбэл нүүрс ус ихтэй хүнсийг давхардуулан хэрэглэнэ.
Тиймээс царцмагтай будааг нэг удаагийн хоол болгон идэх бол хажуугаар нь хэрэглэх хүнсээ тохируулах нь зүйтэй. Царсны царцмаг дээр кимчи, далайн байцайны үйрмэг, өргөст хэмх зэргийг тавьж, хүйтэн эсвэл халуун шөл нэмж иддэг. Царцмагийн хэмжээ хангалттай бол будаагаа ердийнхөөс багасгаж болно. Үүн дээр өндөг, дүпү зэрэг уурагтай хүнс нэмбэл шим тэжээлийн бүтцийг тэнцвэржүүлэх боломжтой.
‘Амталсан царцмаг’ хэлбэрээр идвэл царцмагийн цэвэрхэн амтыг хадгалахын зэрэгцээ олон төрлийн ногоог хамт хэрэглэх боломжтой. Царсны царцмагийг идэхэд тохиромжтой хэмжээгээр хэрчиж, өргөст хэмх·навчит салат·периллагийн навч зэрэг ногоог хангалттай нэмэхэд болно.
Царцмагтай будаа эсвэл амталсан царцмаг идэхдээ амтлагчийн хэмжээг ч анхаарах хэрэгтэй. Шар буурцгийн сүмсээр хийсэн амтлагчийг ихээр хийх эсвэл худалдаанд бэлэн байдаг хүйтэн гоймонгийн шөл шиг давсалсан шөлийг их хэмжээгээр хэрэглэвэл нэг удаагийн хоолноос авах натрийн хэмжээ нэмэгдэж болно. Гүнжидийн тос болон периллагийн тос нь сайхан үнэр, амт нэмдэг ч илчлэг өндөртэй тул ихээр хийхийн оронд үнэр оруулах төдий хэмжээгээр хэрэглэх нь зүйтэй.
