Зүрхний шигдээс туссан өвчтөнүүдийн урт хугацаанд хэрэглэдэг эмийн нэг нь ‘бета-хориглогч’ юм. Энэ эм зүрхний цохилтын давтамж, агших хүчийг бууруулж, зүрхний ачааллыг багасгадаг.
Гэвч стент тавих зэрэг зүрхний шигдээсийн эмчилгээ хөгжихийн хэрээр олон жилийн турш тогтсон эмчилгээний дадлыг дахин үнэлэх шаардлагатай гэсэн байр суурь хүчтэй болж байна. Эмчилгээний дараа зүрхний байдал тогтвортой болсон өвчтөн ч бета-хориглогчийг үргэлжлүүлэн уух ёстой юу гэдэг асуулт эндээс урган гарчээ.
Солонгос, Францын судлаачид хоёр улсад тус тус явуулсан том хэмжээний санамсаргүй хуваарилалттай клиник туршилтуудын өгөгдлийг нэгтгэн шинжилсний дүнд, зүрхний дутагдалгүй бөгөөд зүрхний үйл ажиллагаа тодорхой түвшинд хадгалагдсан өвчтөнүүд бета-хориглогчийг зогсоосон ч үргэлжлүүлэн хэрэглэсэн өвчтөнүүдтэй харьцуулахад урьдчилсан төлөв нь муудаагүй байна.
Samsung Seoul Hospital-ын зүрх судасны дотрын тасгийн профессор Хан Жү-ён, Чой Ги-хон болон Клиник эпидемиологийн судалгааны төвийн профессор Кан Дан-би нарын судалгааны баг Францын Парисын Нийтийн Эрүүл Мэндийн Систем (AP-HP)-ийн харьяа Сорбоннын их сургуулийн Питиэ-Сальпетриер эмнэлгийн профессор Жоан Сильвэн нарын багтай хамтран гаргасан энэхүү үр дүнгээ олон улсын эрдэм шинжилгээний сэтгүүл 《Ланцет(The Lancet)》-д нийтэлснээ 31-нд мэдэгдэв. Парисын Нийтийн Эрүүл Мэндийн Систем нь Сорбоннын их сургууль зэрэг их сургуулийн эмнэлгүүдийн бүлэгтэй хамтран ажилладаг бөгөөд 38 эмнэлэгтэй, Европ дахь хамгийн том хэмжээний эмнэлгийн сүлжээ юм.
Солонгос–Францын 6238 өвчтөний мэдээллийг нэгтгэн шинжиллээ
Энэ удаагийн судалгаанд Солонгосын ‘SMART-DECISION’ болон Францын ‘ABYSS’ клиник туршилтын өгөгдлийг ашиглав.
SMART-DECISION-ийг Samsung Seoul Hospital-ын судалгааны баг удирдан Солонгосын 25 эмнэлгийн байгууллагад хэрэгжүүлсэн. ABYSS-д Францын 49 эмнэлгийн байгууллага оролцсон. Хоёр судалгаа хоёулаа зүрхний шигдээсийн дараа байдал нь тогтворжсон өвчтөнд бета-хориглогчийг үргэлжлүүлэн хэрэглэх шаардлагатай эсэхийг шалгасан.
Хоёр судалгааг нэгтгэсэн нийт өвчтөн 6238 хүн байв. Бүгдэд нь зүрхний шигдээс үүсээд хамгийн багадаа 6 сар өнгөрсөн бөгөөд бета-хориглогчийг заавал хэрэглэх өөр шалтгаан байгаагүй. Мөн зүрхний дутагдалгүй, зүүн ховдлын шахалтын фракц (LVEF) нь 40% ба түүнээс дээш байсан. Зүүн ховдлын шахалтын фракц нь зүрх агших үед зүүн ховдолд байсан цуснаас хэр хэмжээгээр гадагш шахаж байгааг харуулдаг үзүүлэлт юм. Зүрхний насосны үйл ажиллагааг үнэлэхэд голчлон ашигладаг.
Судлаачид бета-хориглогчийг зогсоосон 3092 хүн, үргэлжлүүлэн хэрэглэсэн 3146 хүнийг ойролцоогоор 3 жилийн турш дагаж ажиглав. Нас баралт, зүрхний шигдээс, тархины харвалт, зүрх судасны өвчинтэй холбоотой хэвтэн эмчлүүлэлтийг нэгтгэн харьцуулахад, зогсоосон бүлэгт 17.2%, үргэлжлүүлсэн бүлэгт 15.9% тохиолдсон байна. Статистикийн хувьд тодорхой ялгаа ажиглагдаагүй.
Нас баралт болон зүрхний шигдээс эсвэл зүрхний дутагдлын улмаас хэвтэн эмчлүүлэхийг нэгтгэн дахин үнэлэхэд ч үр дүн бараг адил байв. Зогсоосон бүлэг 6.5%, үргэлжлүүлсэн бүлэг 6.4% байлаа.
Өөрөөр хэлбэл, зүрхний шигдээсийн эмчилгээ дууссаны дараа байдал нь тогтвортой болсон зарим өвчтөнд бета-хориглогчийг үргэлжлүүлэн хэрэглэх шаардлагатай эсэхийг дахин нягтлах үндэслэл нэгээр нэмэгдсэн гэсэн үг.
Профессор Чой Ги-хон “Өмнө нь зүрхний шигдээсийн эмчилгээ амаргүй байсан тул бета-хориглогчийг удаан хугацаанд хэрэглэх нь чухал байлаа” гээд “Сүүлийн үед стент зэрэг эмчилгээний арга сайжирснаар зүрхний шигдээсийн дараа зүрхний үйл ажиллагаа сэргэж, тогтвортой амьдрах өвчтөн олширсон” гэж хэлэв. Тэрээр “Ийм өвчтөнд шаардлагагүй эмийг зогсоож чадвал эмийг үргэлжлүүлэн уух ачааллыг ч бууруулж болно” гэж мэдэгдэв.
1960-аад оноос хэрэглэсэн эм⋯эмчилгээний технологи хөгжихийн хэрээр урт хугацааны хэрэглээний хэрэгцээг дахин үнэлж байна
Бета-хориглогч нь 1960-аад оноос клиник практикт хэрэглэгдэж эхэлсэн, удаан түүхтэй зүрх судасны эм юм. Зүрхний цохилтын давтамж болон агших хүчийг бууруулж, зүрхэнд шаардлагатай хүчилтөрөгчийн хэмжээг багасгана. Зүрхний шигдээсээс гадна стенокарди, аритми, цусны даралт ихсэлт, зүрхний дутагдлын эмчилгээнд ч хэрэглэдэг.
Эмийн үр нөлөө алга болсон гэсэн үг биш. Зүрхний агших үйл ажиллагаа сулдсан эсвэл зүрхний дутагдалтай өвчтөн, аритми эсвэл стенокарди зэрэг өөр шалтгаанаар бета-хориглогч шаардлагатай өвчтөнд энэ нь одоо ч чухал эмчилгээ хэвээр байна.
Өөрчлөгдсөн зүйл нь зүрхний шигдээсийн эмчилгээний орчин. Өмнө нь бета-хориглогчийн үр нөлөөг баталсан гол судалгаанууд нь өнөөдрийнх шиг бөглөрсөн титэм судсыг стентээр хурдан нээж, антиагрегант болон статин зэрэг эмийг идэвхтэй хэрэглэхээс өмнө хийгдсэн.
Эмчилгээний үр дүн сайжрахын хэрээр зүрхний үйл ажиллагаа сайн хадгалагдсан өвчтөн хүртэл бета-хориглогчийг удаан хугацаанд уух шаардлагатай эсэхийг дахин шалгах судалгаанууд үргэлжилж байна.
Солонгосын судалгаа 3-р сард NEJM-д нийтлэгдэв⋯25 байгууллагын 2540 хүн оролцсон
Энэ удаагийн хамтарсан судалгааны нэг тулгуур болох SMART-DECISION-ийг Samsung Seoul Hospital-ын судалгааны баг удирдсан.
Профессор Хан Жү-ён 2021 онд Эрүүл мэнд, халамжийн яамны ‘өвчтөн төвтэй эмнэлгийн технологийг оновчлох судалгааны хөтөлбөр’-ийн улсын дэмжлэгтэй төсөлд сонгогдсоны дараа Зүрхний шигдээсийн судалгааны нийгэмлэгтэй хамтран ойролцоогоор 5 жилийн хугацаанд судалгааг явуулсан.
Солонгосын 25 байгууллагаас зүрхний шигдээсийн дараа бета-хориглогчийг хамгийн багадаа 1 жилээс дээш хугацаанд хэрэглэсэн, байдал нь тогтвортой 2540 өвчтөнийг элсүүлэв. Дараа нь эмийг зогсоох бүлэг болон үргэлжлүүлэн хэрэглэх бүлэгт санамсаргүйгээр хуваарилж, урьдчилсан төлөвийг харьцуулсан.
Нас баралт, дахилтат зүрхний шигдээс, зүрхний дутагдлын улмаас хэвтэн эмчлүүлэхийг нэгтгэсэн гол үйл явдлын 4 жилийн тооцоолсон тохиолдлын хувь нь зогсоосон бүлэгт 7.2%, үргэлжлүүлсэн бүлэгт 9.0% байв. Зогсоосон бүлгийн үр дүн нь үргэлжлүүлсэн бүлгээс клиникийн хувьд дордохгүй гэсэн ‘non-inferiority’ шалгуурыг хангажээ.
Энэхүү судалгаа өнгөрсөн 3-р сард 《Нью-Ингландын Анагаах Ухааны Сэтгүүл(New England Journal of Medicine·NEJM)》-д нийтлэгдсэн. Америкийн Зүрх Судлалын Коллеж (ACC) мөн тэр сард АНУ-ын Нью-Орлеанс хотод болсон жилийн эрдэм шинжилгээний хурлаараа уг судалгааг хамгийн сүүлийн үеийн гол клиник судалгаа (Late-Breaking Clinical Trial) гэж танилцуулсан.
Францын ABYSS судалгаа өмнө нь арай өөр үр дүн гаргасан.
Францын 49 байгууллагад 3698 хүнийг хамруулан явуулсан энэ судалгаа 2024 онд NEJM-д нийтлэгдсэн. Тухайн үед гол үйл явдал зогсоосон бүлэгт 23.8%, үргэлжлүүлсэн бүлэгт 21.1% тохиолдсон.
Судлаачдын урьдчилан тогтоосон шалгуурыг хангаж чадаагүй тул бета-хориглогчийг зогсоосон нь үргэлжлүүлэн хэрэглэхээс муу биш гэдгийг нотолж чадалгүй үлдсэн.
Энэ удаагийн Солонгос–Францын хамтарсан судалгаа нь ийнхүү дүгнэлт нь зөрсөн хоёр клиник туршилтын өвчтөний өгөгдлийг нэгтгэн дахин шинжилсэн ажил юм. Арьс өнгө болон эмнэлгийн орчин өөр хоёр улсын 6238 өвчтөнийг хамтад нь харсан ч бета-хориглогчийг зогсоосон өвчтөнүүдэд гол клиник үйл явдал тодорхой хэмжээгээр нэмэгдсэнгүй.
NEJM-ийн дараа Lancet⋯эмчилгээний удирдамжийн хэлэлцүүлэгт нөлөөлөх үү
Европын Зүрх Судлалын Нийгэмлэг (ESC) ч энэ судалгаанд анхаарал хандууллаа.
Өнгөрсөн 30-нд Герман улсын Мюнхен хотод болсон ESC Congress 2026 дээр профессор Жоан Сильвэн SMART-DECISION болон ABYSS-ийн нэгтгэсэн дүн шинжилгээний үр дүнг танилцуулсан.
Samsung Seoul Hospital-ын судалгааны баг удирдсан Солонгосын судалгаа өнгөрсөн 3-р сард NEJM-д нийтлэгдсэний дараа, энэ удаагийн Солонгос–Францын хамтарсан судалгаа Lancet-д хэвлэгдэв. Зүрхний шигдээсийн дараа зүрхний үйл ажиллагаа тогтвортой өвчтөнд бета-хориглогчийг урт хугацаанд хэрэглэх шалгуурыг дахин хэлэлцэх үндэслэл дараалан нэмэгдэж байна гэсэн үг.
Үнэндээ зүрх судлалын салбарт зүрхний шигдээсийн дараа зүрхний үйл ажиллагаа сайн хадгалагдсан өвчтөнд бета-хориглогчийг хэр удаан хэрэглэх талаар хэлэлцүүлэг үргэлжилж байна. Сүүлийн үеийн АНУ-ын эмчилгээний удирдамж ч ийм өвчтөнд тохирох хэрэглээний хугацаа одоогоор тодорхой биш гэж үзэж байна.
Гэхдээ энэ үр дүнг бүх зүрхний шигдээсийн өвчтөнд нэгэн адил хэрэглэх ёсгүй.
Зүрхний дутагдалтай эсвэл зүрхний агших үйл ажиллагаа их хэмжээгээр буурсан өвчтөн, аритми эсвэл стенокарди зэрэг бета-хориглогч хэрэглэх өөр шалтгаантай өвчтөнүүд нь энэ судалгааны хамрах хүрээнээс өөр юм.
Судалгааны үр дүнг хараад өвчтөн өөрөө дур мэдэн эмээ зогсоож болохгүй. Бета-хориглогчийг гэнэт зогсоовол байдал дордох эрсдэлтэй тул зүрхний үйл ажиллагаа, цусны даралт, судасны цохилт, хавсарсан өвчин зэргийг үнэлсний дараа хариуцсан эмчтэйгээ зөвлөлдөн зогсоох эсэхийг шийдэх ёстой.
Профессор Хан Жү-ён “Энэ удаагийн том хэмжээний олон улсын хамтарсан судалгаагаар зүрхний шигдээсийн дараа өвчтөн тогтвортой байвал бета-хориглогчийн хэрэглээг зогсоож болох эмчилгээний шалгуурыг бүрдүүлэхэд нэг алхам ойртлоо” гээд “Эрүүл ухаанд нийцсэн, шинжлэх ухаанч шалгуурын дагуу зөвхөн зайлшгүй шаардлагатай өвчтөнд л эм хэрэглэх соёлыг төлөвшүүлэх боломж болоосой гэж хүсэж байна” гэж хэлэв.
