ống nội soi ổ bụng bằng tay trái và điều chỉnh tầm nhìn để vùng phẫu thuật nằm ở trung tâm màn hình. Tay phải cầm kẹp phẫu thuật, kéo và vén mô theo hướng mong muốn theo chỉ đạo của bác sĩ phẫu thuật chính.
GS Jeong nói: “Vì một robot hình người hỗ trợ phẫu thuật đảm nhiệm đồng thời tầm nhìn nội soi và kéo giữ mô, nên có thể phối hợp điều chỉnh liên thông giữa động tác giúp nhìn rõ vùng mổ và động tác bảo đảm không gian phẫu thuật cần thiết”.
Tuy vậy, đây là phần trình diễn trong môi trường mô phỏng bắt chước phẫu thuật mổ mở và phẫu thuật nội soi ổ bụng, không phẫu thuật trên bệnh nhân thật.
Cuộc đua robot phòng mổ mà toàn thế giới đang tham gia
Nỗ lực đưa robot hình người vào phòng mổ trên thế giới hiện mới ở giai đoạn khởi đầu.
Foxconn (Đài Loan) đã vận hành robot logistics “Nurabot” để vận chuyển thuốc và mẫu xét nghiệm trong bệnh viện. Ở mảng khác, hãng cùng Bệnh viện Cựu chiến binh Đài Trung (Taichung Veterans General Hospital) và Yuanhai Tech phát triển robot cộng tác “ScrubBot” có thể đưa dụng cụ phẫu thuật theo lệnh giọng nói của bác sĩ ngoại khoa, và giới thiệu tại Computex vào tháng 6 năm nay. Robot được xây dựng trên nền tảng AI cho robot “Isaac” của Nvidia, áp dụng chức năng nhận diện cảnh phẫu thuật và tự đánh giá động tác tiếp theo phù hợp với thay đổi tình huống.
Nvidia và Foxconn cho biết ScrubBot đã được sử dụng trong phòng mổ. Tuy nhiên, khác với Nurabot, họ không nêu cụ thể bệnh viện nào đã kiểm chứng và trong bao lâu. Xét riêng chức năng hiểu lệnh giọng nói của bác sĩ và đưa dụng cụ, có thể xem là đã xuất hiện ở nước ngoài trước.
Các robot do con người điều khiển để thao tác dụng cụ phẫu thuật cũng đang tăng tốc. Nhóm nghiên cứu tại UC San Diego (Mỹ) ngày 08/07 công bố trên tạp chí quốc tế “Nature” rằng họ đã thành công trong việc cắt bỏ túi mật của lợn bằng robot hình người được điều khiển từ xa bởi con người. Trong đó có một lần ca mổ được hoàn tất chỉ với 2 robot. Bản thân việc 2 robot phối hợp đã được kiểm chứng trong phẫu thuật động vật thực tế.
“Lần đầu trên thế giới” mà Bệnh viện Samsung Seoul nhấn mạnh là tổ hợp 2 robot cộng thêm bác sĩ con người, tức cả ba cùng phối hợp vận hành. Tuy nhiên, hiện vẫn là giai đoạn trình diễn trong môi trường mô phỏng, chưa phải phẫu thuật thực tế.
GS Jeong nêu điểm mạnh của robot này là có thể sử dụng nguyên trạng phòng mổ hiện có. Ông dự báo: “Không cần xây dựng phòng mổ riêng cho robot hình người hỗ trợ phẫu thuật; robot có thể tận dụng nguyên trạng phòng mổ và dụng cụ phẫu thuật vốn được thiết kế cho con người như hiện nay”, đồng thời nói thêm: “Sau khi thương mại hóa, có thể nhanh chóng áp dụng tại hiện trường phòng mổ mà không cần thay đổi môi trường riêng biệt”.
Dự án quốc gia 5 năm: Góp sức cho thực trạng thiếu nhân lực
Việc phát triển robot này bắt đầu khi Bệnh viện Samsung Seoul được chọn làm cơ quan chủ trì dự án ARPA-H phiên bản Hàn Quốc vào năm 2025.
Bệnh viện Samsung Seoul cùng Rainbow Robotics, Aiden Robotics, Hahaeho, Viện Khoa học Y học Hội tụ Samsung (Samsung Advanced Institute for Health Sciences & Technology), Đại học Quốc gia Seoul, Trung tâm Ung thư Quốc gia, Bệnh viện Đại học Quốc gia Jeonbuk lập liên danh “Orchestra” để cùng phát triển robot. Dự án do Bộ Y tế và Phúc lợi Hàn Quốc và K-Health Future Promotion Group thuộc Viện Phát triển Công nghiệp Y tế Hàn Quốc (KHIDI) hỗ trợ sẽ triển khai trong 54 tháng, từ tháng 7-2025 đến tháng 12-2029. Kinh phí R&D từ ngân sách nhà nước ở quy mô 13.835.000.000 won. Nếu vượt qua đánh giá cạnh tranh giai đoạn 1 vào cuối năm 2026, dự án sẽ chuyển sang giai đoạn 2.
GS Jeong nói: “Chúng tôi kỳ vọng có thể vận hành phẫu thuật ổn định hơn với nguồn nhân lực y tế hạn chế, đồng thời bù đắp khoảng trống nhân lực tại các tuyến y tế ban đêm–cấp cứu và các lĩnh vực y tế thiết yếu, nơi khó bảo đảm nhân sự hỗ trợ phẫu thuật có tay nghề”.
Ở phần cuối buổi trình diễn, ban tổ chức cũng bố trí thời gian để người tham gia trực tiếp điều khiển robot trong môi trường mô phỏng bắt chước phẫu thuật mổ mở.
