Ước tính riêng năm 2021, trên toàn thế giới có 1,14 triệu người tử vong do nhiễm vi khuẩn kháng kháng sinh.
Tuy nhiên, việc cần ngăn chặn chủng kháng thuốc nào trước lại khác nhau tùy từng quốc gia. Ngày 8, nhóm nghiên cứu do các giáo sư Kim Jeong-yeon và Yoon Young-kyung (Khoa Bệnh truyền nhiễm, Bệnh viện Anam thuộc Đại học Korea) dẫn dắt cho biết họ đã đánh giá một cách có hệ thống mức độ rủi ro của 17 tác nhân gây bệnh kháng kháng sinh tại Hàn Quốc, đồng thời lần đầu đề xuất thứ tự ưu tiên ứng phó ở cấp quốc gia.
Tình trạng kháng kháng sinh khác nhau giữa các nước. Quy mô phát sinh, hình thái lây lan và điều kiện điều trị cũng không giống nhau. Vì vậy, có ý kiến cho rằng nếu chỉ dựa vào các danh mục ưu tiên do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các tổ chức ở nước ngoài xây dựng thì khó phản ánh đầy đủ bối cảnh trong nước.
Nhóm nghiên cứu tổng hợp dữ liệu giám sát kháng kháng sinh cấp quốc gia, dữ liệu lâm sàng từ 5 bệnh viện đại học trong nước, bằng chứng từ tài liệu và ý kiến chuyên gia để lựa chọn 17 tác nhân gây bệnh kháng thuốc.
Có 8 hạng mục đánh giá. Nhóm xem xét toàn diện từ tỷ lệ mắc, tỷ lệ tử vong trong bệnh viện, gánh nặng bệnh tật, xu hướng gia tăng kháng thuốc, khả năng lây truyền, khả năng phòng ngừa, khả năng điều trị cho đến triển vọng phát triển kháng sinh mới.
Phương pháp xếp thứ tự ưu tiên bằng cách đồng thời cân nhắc nhiều tiêu chí như vậy được gọi là phân tích ra quyết định đa tiêu chí (MCDA). Đợt đánh giá này có tổng cộng 56 người tham gia, từ chuyên gia lâm sàng các khoa bệnh truyền nhiễm và nhi khoa–thanh thiếu niên đến các nhà nghiên cứu dược học và chính sách y tế.
Nhóm nghiên cứu chia 17 chủng thành ba mức theo thứ hạng. Gồm 3 chủng nguy hiểm nhất cần “ứng phó khẩn cấp”, tiếp theo là 7 chủng “quản lý ưu tiên”, và 7 chủng còn lại thuộc nhóm “giám sát”.
Ba chủng cần ứng phó khẩn cấp là Klebsiella pneumoniae kháng carbapenem, Acinetobacter baumannii kháng carbapenem và Enterococcus faecium kháng vancomycin. Hai tác nhân đầu cũng thuộc nhóm xếp hạng cao nhất trong danh mục WHO công bố năm 2024, cho thấy kết quả đánh giá tương đồng.
Tuy nhiên, Enterococcus kháng vancomycin trước đó chỉ ở mức tương đối thấp trong danh mục của WHO, trong khi ở đánh giá trong nước lại được phân loại vào nhóm cao nhất là “ứng phó khẩn cấp”. Đây là điểm cho thấy cần có đánh giá riêng phản ánh đặc điểm phát sinh và lây lan tại Hàn Quốc.
Giáo sư Kim Jeong-yeon nói: “Nghiên cứu này có ý nghĩa ở chỗ không chỉ liệt kê các tác nhân kháng kháng sinh trong nước theo thứ tự rủi ro đơn thuần, mà còn xây dựng được một hệ thống có thể xác định ưu tiên bằng cách cân nhắc đồng thời nhiều yếu tố như nguy cơ tử vong, khả năng lây truyền, gánh nặng bệnh tật và khả năng điều trị”.
Giáo sư Yoon Young-kyung nhấn mạnh: “Trong ứng phó kháng kháng sinh, thay vì phân bổ cùng một nguồn lực cho mọi tác nhân gây bệnh, điều quan trọng là ưu tiên quản lý những tác nhân có rủi ro cao trong bối cảnh trong nước”, đồng thời cho biết: “Chúng tôi kỳ vọng nghiên cứu này sẽ được sử dụng như căn cứ khoa học để quyết định thứ tự ưu tiên trong chính sách kháng kháng sinh cấp quốc gia, bao gồm kiểm soát nhiễm khuẩn và giám sát, sử dụng kháng sinh hợp lý, cũng như nghiên cứu–phát triển thuốc điều trị”.
Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh hệ thống đánh giá này không phải là một bảng xếp hạng cố định chỉ dùng một lần. Khi xuất hiện vi khuẩn kháng thuốc mới, khi số ca của một tác nhân cụ thể tăng lên hoặc khi có thuốc điều trị mới, có thể phản ánh các dữ liệu liên quan để xếp lại thứ tự ưu tiên.
Nghiên cứu này là công trình hợp tác liên ngành được Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) và Viện Nghiên cứu Y tế Quốc gia hỗ trợ, đăng trên số tháng 9-2026 của tạp chí quốc tế 《The Lancet Regional Health – Western Pacific》.
