Theo dữ liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) được chuyên trang y tế - sức khỏe của Anh “MedicalXpress” dẫn lại, mỗi năm tại Mỹ có khoảng 4000~5000 người tử vong vì tai nạn đuối nước. Bác sĩ Rohit Shenoi, chuyên khoa Nhi - Thanh thiếu niên tại Bệnh viện Nhi Texas (Mỹ), đồng thời làm việc trong lĩnh vực Cấp cứu Nhi, nói: “Khi xảy ra tai nạn dưới nước, chỉ vài giây cũng có thể quyết định sống còn”, và nhấn mạnh “cứu hộ nhanh và hồi sức tim phổi quyết định việc sống hay chết, cũng như nguy cơ tàn tật suốt đời”. Ông đưa ra nhận định này trong cuộc phỏng vấn với MedicalXpress. Ông cũng là tác giả chính của bản cảnh báo về rủi ro khi vui chơi dưới nước do Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ (AAP) công bố gần đây.
Thực tế, thống kê cho thấy đuối nước khi vui chơi dưới nước là mối nguy đặc biệt chết người đối với trẻ em. Đuối nước là nguyên nhân tử vong số 1 ở trẻ 1~4 tuổi, đồng thời nằm trong nhóm nguyên nhân tử vong hàng đầu ở trẻ 5~14 tuổi. Tai nạn đuối nước ở trẻ nhỏ đôi khi xảy ra ngay cả trong bồn tắm, nhưng phần lớn xảy ra tại hồ bơi hoặc các vùng nước tự nhiên như hồ, sông, biển.
Tình hình tại Hàn Quốc cũng không thể chủ quan. Theo dữ liệu “Giám sát điều tra chấn thương dựa trên khoa cấp cứu” của Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc, trong số bệnh nhân đến khoa cấp cứu vì tai nạn vui chơi dưới nước tại Hàn Quốc, trẻ 9 tuổi trở xuống chiếm khoảng 30% tổng số, cao nhất trong tất cả nhóm tuổi. Mức độ nguy hiểm do lơ là trong môi trường vui chơi dưới nước cũng thể hiện qua thống kê của chính phủ. Theo thống kê tai nạn vui chơi dưới nước vào mùa hè trong 5 năm gần đây (2019~2023) của Bộ Nội vụ và An toàn, trong tổng số 122 người tử vong, hơn 80% gặp nạn do bơi kém, bất cẩn về an toàn, bơi khi uống rượu…
Ông Stu Leonard, CEO chuỗi siêu thị thực phẩm Stew Leonard’s tại Mỹ, đơn vị hỗ trợ chi phí học bơi cho trẻ em và triển khai các hoạt động phòng ngừa đuối nước, cho biết: “Khi người giám hộ trông trẻ gần hồ bơi, cần tắt điện thoại và tập trung quan sát thì mới có thể ngăn những tai nạn xảy ra chỉ trong chớp mắt”. Sau khi mất người thân vì tai nạn đuối nước, ông đã thành lập một quỹ liên quan đến an toàn khi vui chơi dưới nước và nỗ lực phòng ngừa các vụ đuối nước.
Dựa trên khuyến nghị của các chuyên gia bơi lội, bài viết tổng hợp 3 cách hiệu quả cần thiết để bảo vệ tính mạng trẻ em tại hồ bơi.
1. Giám sát sát sao, không rời mắt quá 10 giây
Khi trẻ rơi xuống nước, nhiều trường hợp không thể vùng vẫy mạnh hay hét lớn mà lặng lẽ chìm xuống. Vì vậy, người lớn cần dừng hẳn việc dùng smartphone hay trò chuyện và liên tục theo dõi trẻ đang vui chơi dưới nước. Đặc biệt với trẻ nhỏ hoặc trẻ bơi chưa tốt, người giám hộ phải để trẻ chơi trong phạm vi chỉ cần với tay là chạm tới ngay.
2. Mặc áo phao đúng cách và không được quá tin vào thiết bị
Cần cho trẻ mặc áo phao phù hợp với cân nặng. Đặc biệt phải chọn sản phẩm có chứng nhận an toàn. Để áo không bị tuột trồi lên, cần buộc chặt dây đai giữa hai chân (dây sinh mệnh). Cũng cần nhớ rằng phao tay hoặc phao tròn thông thường là đồ chơi dưới nước dễ bị lật. Không được mù quáng tin vào chúng rồi lơ là việc giám sát và quan sát.
3. Dạy “bơi sinh tồn” để có thể cầm cự đến khi lực lượng cứu hộ tới
Cần dạy trẻ các kỹ thuật bơi sinh tồn giúp bảo toàn tính mạng ngay cả trong tình huống nguy hiểm, gồm “nổi lá” và “thở âm ba”. Việc học cách co người để giữ thân nhiệt và cầm cự lâu trong nước cũng rất quan trọng. Cách chắc chắn và hiệu quả nhất để bảo vệ tính mạng trẻ khi vui chơi dưới nước là cho trẻ tham gia các lớp học bơi.
◇ “Nổi lá” là gì? = Là phương pháp thả lỏng cơ thể, nằm ngửa nổi trên mặt nước như chiếc lá, duy trì lực nổi nhờ không khí trong phổi và chờ lực lượng cứu hộ. Để thực hiện “nổi lá”, duỗi thẳng hai tay qua đầu theo tư thế giơ tay. Càng duỗi tay, nhờ sự dịch chuyển trọng tâm và nguyên lý đòn bẩy, phần thân dưới càng dễ nổi lên. Mắt nhìn thẳng lên bầu trời, cằm hơi nâng lên. Để làm phần thân dưới vốn nặng trở nên “nhẹ” hơn và nổi trên nước, hãy hơi co gối một cách thoải mái.
Nước biển có độ mặn cao có tỷ trọng khoảng 1.025, lớn hơn tỷ trọng của nước ngọt (1.0) nên cơ thể dễ nổi hơn. Ngay cả trong nước ngọt như hồ bơi, nếu hít đầy hơi thì tỷ trọng có thể giảm xuống 0.97, khiến cơ thể nhẹ hơn nước. Khi thở, cần duy trì trạng thái giữ 70~80% không khí trong phổi để không dễ bị chìm. Khi hít vào, lồng ngực nở ra giúp cơ thể nổi tốt hơn.
◇ “Thở âm ba” là gì? = Đây là kỹ thuật nền tảng của phương pháp thở khi bơi dành cho người mới. Khi bơi, thở ra bằng mũi dưới nước, rồi ngẩng đầu lên khỏi mặt nước để hít vào bằng miệng. Động tác cốt lõi là thở ra dài bằng mũi dưới nước để ngăn nước tràn vào mũi.
Khi đầu bị ngập nước, phát âm “ưm~” qua mũi hoặc thở ra đều và dài. Lúc này phải liên tục thở ra bằng mũi thì nước mới không vào. Ngay khoảnh khắc mặt nhô lên khỏi mặt nước, hé miệng nhỏ và thở mạnh, nhanh phần không khí còn lại kèm âm “pa~”, đồng thời hít không khí mới vào bằng miệng. Tuy nhiên, tốt hơn là thở tự nhiên và yên lặng như bình thường, không cần phát ra âm thanh. Vì nếu phát âm khi thở, khoảng thời gian hít vào sẽ ngắn lại.
Câu hỏi thường gặp
Q1. Trẻ nhỏ rơi xuống nước nhưng không la hét hay vùng vẫy thì vẫn có nguy cơ đuối nước không?
A1. Có. Tai nạn đuối nước thực tế xảy ra rất âm thầm. Khi rơi xuống nước, trẻ theo bản năng chỉ tập trung vào việc thở nên không thể la hét hay vẫy tay cầu cứu. Bề ngoài có thể trông như trẻ đang bơi hoặc chơi bình thường, vì vậy người giám hộ phải theo dõi thường xuyên.
Q2. Dùng phao tròn thông thường hoặc phao tay thì có thể yên tâm không?
A2. Không thể yên tâm. Phao tròn thông thường hoặc phao tay bán trên thị trường không phải là thiết bị cứu sinh bảo đảm an toàn 100%. Chúng chỉ là đồ chơi dưới nước. Đặc biệt, phao tròn thông thường rất dễ bị lật, có thể dẫn đến tai nạn trẻ bị kẹt úp ngược trong nước. Bắt buộc cho trẻ mặc áo phao đã được chứng nhận phù hợp với cân nặng, và để trẻ chơi trong khoảng cách người giám hộ có thể với tay chạm tới.
Q3. “Bơi sinh tồn” khác gì so với bơi thông thường và nên học từ khi nào?
A3. Bơi thông thường nhằm mục tiêu tiến về phía trước, còn bơi sinh tồn là kỹ thuật giúp trụ trên mặt nước lâu nhất có thể cho đến khi lực lượng cứu hộ tới. “Nổi lá” và “thở âm ba” thuộc nhóm này. Xét đến sự phát triển nhận thức và thể chất của trẻ, bắt đầu dạy bơi sinh tồn một cách bài bản từ sau khi trẻ tròn 4 tuổi sẽ hiệu quả.
