Nhiều người tin rằng dùng omega-3 đều đặn sẽ cải thiện sức khỏe não bộ, hỗ trợ phòng ngừa sa sút trí tuệ, nhưng kết quả thử nghiệm lâm sàng kéo dài 2 năm cho thấy không có cải thiện đáng kể.
Nhóm của tiến sĩ Hussein Naji Yassine thuộc Keck Medicine, Đại học Nam California (USC) công bố trên tạp chí quốc tế 〈eBioMedicine〉 rằng omega-3 bổ sung dưới dạng dầu cá (fish oil) thực sự đã được vận chuyển tới não, nhưng không giúp cải thiện trí nhớ hay chức năng nhận thức, đồng thời cũng không làm chậm các thay đổi ở não liên quan đến bệnh Alzheimer.
Nhóm nghiên cứu tiến hành thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, mù đôi, đối chứng giả dược trong 2 năm trên 365 người trưởng thành 55–80 tuổi có nguy cơ cao mắc bệnh Alzheimer. Tất cả người tham gia đều là những người hầu như không ăn cá; khoảng một nửa (47%) mang gene APOE4, vốn được xem là yếu tố nguy cơ di truyền mạnh nhất của Alzheimer khởi phát muộn.
Người tham gia uống hằng ngày thực phẩm bổ sung dầu cá omega-3 chứa 2000mg DHA (axit docosahexaenoic) hoặc giả dược. Để kiểm tra liệu thực phẩm bổ sung có thực sự tới được não hay không, nhóm nghiên cứu đo nồng độ DHA trong dịch não tủy bao quanh não và tủy sống. Kết quả cho thấy sau 6 tháng sử dụng, nồng độ DHA tăng trung bình 17%, qua đó xác nhận omega-3 bổ sung đã được vận chuyển tới não.
Tuy nhiên, việc vào tới não không đồng nghĩa với cải thiện chức năng não. So sánh trí nhớ và khả năng tư duy tại thời điểm bắt đầu nghiên cứu và sau 2 năm cho thấy nhóm dùng omega-3 không khác nhóm dùng giả dược về điểm số các bài kiểm tra chức năng nhận thức.
Kết quả tương tự cũng xuất hiện trên chụp cộng hưởng từ (MRI) não. Nhóm nghiên cứu phân tích kích thước hồi hải mã – vùng đóng vai trò quan trọng trong hình thành trí nhớ – nhưng thực phẩm bổ sung omega-3 không làm chậm tốc độ teo nhỏ của hồi hải mã. Teo hồi hải mã là một chỉ dấu điển hình để đánh giá lão hóa não và nguy cơ bệnh Alzheimer.
Tiến sĩ Yassine, người dẫn dắt nghiên cứu, nói: “Ai cũng mong có một giải pháp duy nhất để phòng bệnh Alzheimer, nhưng nghiên cứu này không đưa ra được bằng chứng rằng thực phẩm bổ sung dầu cá bảo vệ sức khỏe não bộ”. Ông cũng cho biết: “Omega-3 là dưỡng chất quan trọng để tạo các kết nối giữa tế bào não, nhưng chưa xác nhận được bằng chứng rằng chỉ uống thực phẩm bổ sung là có thể phòng bệnh Alzheimer”.
Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh họ không phủ nhận vai trò của omega-3. Tổng hợp các nghiên cứu trước đây cho thấy omega-3 có thể phát huy hiệu quả tốt hơn khi nằm trong một thói quen ăn uống lành mạnh – như chế độ ăn Địa Trung Hải – kết hợp cá, dầu ô liu, rau, các loại hạt… thay vì chỉ dùng dưới dạng viên.
Ngoài nghiên cứu này, nhóm cũng nhấn mạnh rằng để giảm nguy cơ sa sút trí tuệ, lối sống lành mạnh như tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc, ăn uống cân bằng là quan trọng nhất. Tiến sĩ Yassine nói: “Giống như ô tô cần được kiểm tra định kỳ mới chạy bền, não bộ cũng được bảo vệ hiệu quả nhất bằng việc chăm sóc sức khỏe đều đặn”.
Trong thời gian tới, nhóm dự kiến tiếp tục nghiên cứu xem tuổi tác, yếu tố di truyền, tình trạng sức khỏe và thói quen ăn uống ảnh hưởng như thế nào đến việc não bộ sử dụng omega-3.
