Điều chỉnh chế độ ăn và duy trì vận động là nền tảng để kiểm soát đường huyết và béo phì. Tránh ăn quá nhiều, đặc biệt là tinh bột, đồng thời vận động hợp lý sẽ giúp đường huyết ổn định hơn, vòng eo cũng bớt tích mỡ. Tuy nhiên, nếu đã thực hiện tương đối tốt những thói quen này mà vẫn được chẩn đoán thuộc nhóm nguy cơ cao đái tháo đường (giai đoạn tiền đái tháo đường), nhiều người sẽ băn khoăn: vấn đề nằm ở đâu? Khi đó, cần nhìn lại các yếu tố khác có thể khiến “đường huyết tăng vọt” (tăng nhanh) xảy ra thường xuyên và vòng eo dày lên.
Ngủ gật khi xem video... giấc ngủ chập chờn gây bất lợi cho đường huyết
Ông A ở tuổi trung niên có thói quen xem video trên giường. Nếu ngủ thiếp đi trong lúc xem, ông sẽ tỉnh dậy giữa chừng, tắt đèn trong phòng ngủ rồi cố ngủ lại. Dù ở độ tuổi 50 và trước đây tương đối khỏe mạnh, gần đây ông được chẩn đoán tiền đái tháo đường. Tài liệu của Hiệp hội Đái tháo đường Hàn Quốc nêu rõ căng thẳng, thiếu thời gian ngủ hoặc tình trạng ngủ chập chờn kéo dài cũng có thể khiến đường huyết tăng vọt. Dĩ nhiên, chế độ ăn (tiêu thụ quá nhiều carbohydrate - đường), thiếu vận động, di truyền, béo phì, lão hóa… vẫn là những nguyên nhân quan trọng. Ngoài ra, đường huyết còn có thể chịu tác động của tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, bất thường tiết hormone (tuyến yên, tuyến giáp…), bệnh nhiễm trùng (viêm tụy, viêm gan…), thuốc (thuốc trị đau dây thần kinh, thuốc dị ứng…).
Trong phòng ngủ có TV, điện thoại thông minh... ai là người không để thiết bị điện tử?
Việc nhiều người nổi tiếng như các người mẫu hàng đầu không đặt TV, điện thoại thông minh và các thiết bị điện tử trong phòng ngủ cũng liên quan đến kiểm soát đường huyết và béo phì. Ngủ khi bật đèn có thể trở thành một nguyên nhân gây tăng đường huyết đột ngột. Nhiều nghiên cứu đăng trên các tạp chí học thuật quốc tế liên tục ghi nhận phơi nhiễm ánh sáng kéo dài có mối tương quan với mức đường huyết, tình trạng kháng insulin và tỷ lệ mắc đái tháo đường. Nếu thói quen ngủ bật đèn kéo dài, chức năng tiết insulin của tế bào beta ở tuyến tụy có thể bị rối loạn. Vì vậy, phòng ngủ cần được che chắn ánh sáng để hỗ trợ giấc ngủ sâu.
Không kiểm soát được căng thẳng... vì sao đường huyết tăng vọt và tăng cân?
Trong quản lý đường huyết và béo phì, kiểm soát căng thẳng cũng giữ vai trò quan trọng. Khi căng thẳng tích tụ lâu dài, đường huyết có thể tăng do tăng tiết hormone vỏ thượng thận và sức đề kháng suy giảm. Cortisol, hormone căng thẳng, cũng là một nguyên nhân gây tăng cân. Khi bị căng thẳng, nhiều người có xu hướng tìm đến đồ ăn nhiều hơn. Việc vòng eo của phụ nữ mãn kinh dày lên so với thời trẻ cũng liên quan đến thói quen sinh hoạt như vậy và sự tiết hormone. Cần kiểm soát căng thẳng thông qua nghe nhạc, tập luyện…
Điều quan trọng nhất trong kiểm soát đường huyết là gì?
Ngủ sâu 7~8 giờ là yếu tố quan trọng trong phòng ngừa - quản lý đái tháo đường. Giấc ngủ chất lượng giúp hệ thần kinh tự chủ, vốn chi phối các chức năng thiết yếu như hô hấp, thân nhiệt, huyết áp… hoạt động ổn định. Con người được thiết kế để hoạt động ban ngày và ngủ ban đêm. Nếu đi ngược nhịp sinh học này, insulin có thể không được tiết ra bình thường. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất trong kiểm soát đường huyết vẫn là chế độ ăn. Cần ăn cơm ngũ cốc, bánh mì nguyên cám và giảm đồ ngọt. Ăn đủ rau (chất xơ) và protein để ức chế tình trạng đường huyết tăng vọt. Vận động cơ thể trong khoảng 30 phút~1 giờ sau bữa ăn sẽ giúp kiểm soát đường huyết.
