Không có bộ phận nào trên cơ thể con người là không quý giá. Trong đó, có một bộ phận luôn âm thầm trợ giúp và cho phép chúng ta tận hưởng một cuộc sống thường nhật tiện nghi giống như không khí vậy, thế nhưng nếu không thực sự bị tổn thương, chúng ta lại chẳng thể nhận ra sự quý giá của nó. Đó là “đôi tay”.
Tất nhiên, cũng có những người thấu hiểu rất rõ “giá trị của đôi tay”. Với ông Woo Sang-hyun, giám đốc Bệnh viện W - một cơ sở tiêu biểu tại Hàn Quốc trong lĩnh vực phẫu thuật bàn tay thuộc chuyên khoa chỉnh hình - khớp, đôi tay cũng là điểm khởi đầu trong quá trình thăm khám bệnh nhân.
Nhiều bệnh nhân sau tai nạn, khi bị chấn thương ở tay, đã đến bệnh viện đầu tiên nhưng phẫu thuật hoặc điều trị tiếp theo không thuận lợi. Họ phải chuyển tuyến lần 2 hoặc lần 3 rồi mới tìm đến Bệnh viện W. Ông Woo bắt đầu việc khám chữa bằng cách nắm lấy bàn tay của họ. Vừa truyền hơi ấm, ông nói: “Trong thời gian qua anh/chị đã vất vả rồi”, đồng thời nghĩ trước tiên xem mình có thể làm gì cho bệnh nhân.
Ông giải thích tầm quan trọng của đôi tay như sau.
“Bàn tay của chúng ta là một cơ quan vô cùng tinh tế, đồng thời cũng vô cùng quý giá. Những cơ quan quan trọng khác được bảo vệ bởi da, xương, mỡ… nhưng ở bàn tay, xương nằm ở trung tâm, còn bên ngoài là các dây thần kinh và mạch máu được bao bọc bởi lớp da mỏng, nên rất khó được bảo vệ.”
Ông Woo nhấn mạnh: “Bàn tay dùng quá nhiều cũng có vấn đề, mà ngược lại dùng quá ít cũng là vấn đề”.
Đặc biệt, với người Hàn Quốc dành trung bình 5 giờ mỗi ngày để dùng smartphone, sức khỏe đôi tay không phải chuyện của ai khác. Khi cầm một chiếc smartphone lớn hơn cả lòng bàn tay trong thời gian dài, toàn bộ dây thần kinh và mạch máu dồn về cổ tay, khiến ta cảm thấy căng và mỏi. Cả bàn tay bị quá tải. Ông Woo lưu ý: “Sau khoảng 20 phút sử dụng, đừng quên thả lỏng bàn tay và cổ tay”.
- Việc sử dụng bàn tay quá ít cũng trở thành vấn đề mang ý nghĩa như thế nào?
“Điều đó có nghĩa là sau khi bị thương ở ngón tay và nhận phẫu thuật đơn giản hoặc bó bột, việc hoàn toàn không cử động ngón tay không phải là cách bảo vệ mà trái lại sẽ làm hỏng ngón tay đó. Vì vậy, sau phẫu thuật nhất định phải sử dụng một cách phù hợp. Nếu chỉ chú trọng bảo vệ để phục hồi ngón tay bị thương mà không dùng, ngón tay đó sẽ có “hiệu ứng ăn kiêng”, trở nên gầy đi so với các ngón khác. Khi đó sẽ không còn lực, kéo theo bất tiện trong sinh hoạt hằng ngày. Do đó, dù ban đầu có hơi khó chịu, vẫn cần tập thói quen dùng cùng lúc với các ngón khác khi sử dụng tay.”
-Những triệu chứng nào có thể phát sinh do không sử dụng ngón tay?
“Triệu chứng điển hình chính là CRPS (Complex Regional Pain Syndrome, hội chứng đau vùng phức tạp). Với người bình thường, đó không phải kích thích gì, nhưng chỉ cần cổ áo chạm nhẹ, có gió thổi, thậm chí nước ấm vừa phải chạm vào, não cũng có thể hiểu nhầm thành “cơn đau dữ dội như bị dao cứa”. Dĩ nhiên, đội ngũ y tế chuyên khoa phẫu thuật bàn tay của Bệnh viện W có thể phân biệt đây là quá trình hồi phục đơn thuần hay là dấu hiệu báo trước của CRPS. Bản thân bệnh nhân cũng không được lơ là việc sử dụng tay phù hợp trong quá trình hồi phục hoặc phục hồi chức năng.”
-Dù không bị chấn thương, nhưng nếu ngón tay bị cứng hoặc đau không rõ nguyên nhân thì nên làm gì?
“Nếu từ 50 tuổi trở lên, có thể cần điều trị ngón tay vì rất nhiều nguyên nhân khác nhau. Trước hết hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa để được thăm khám, sau đó mới nhận phục hồi chức năng hoặc điều trị tại bệnh viện gần nhà. Nếu nghĩ “không có gì” rồi chỉ điều trị bằng thuốc, có thể bỏ lỡ “thời điểm vàng” điều trị, khiến bệnh nặng thêm hoặc chịu thiệt hại về tài chính. Tư vấn bác sĩ chuyên khoa là ưu tiên hàng đầu.”
-Nếu gặp tai nạn bất ngờ làm chấn thương ngón tay hoặc cánh tay, ngay lập tức nên làm gì?
“Ai cũng dễ hoảng hốt, nhưng càng như vậy thì càng quan trọng phải đến bệnh viện chuyên khoa, thay vì đến bệnh viện gần nhà hay bệnh viện quen. Với nối ghép bàn tay hoặc tái tạo vi phẫu, “thời điểm vàng” cũng quan trọng, nhưng “địa điểm vàng” - tức đi đâu - còn quan trọng hơn. Bệnh viện W cho biết, nếu từ bất cứ nơi nào trên toàn quốc như đảo Jeju, Jeolla, Gangwon… mà có thể đến trong tối đa 36 giờ, thì vẫn có thể phẫu thuật để trở lại trạng thái như trước.”
- Trường hợp bệnh nhân đến bệnh viện đầu tiên mà nơi đó không xử lý đúng cách, liệu có để lại di chứng nghiêm trọng không?
“Gần đây, một phụ nữ ngoài 20 tuổi từ Busan đến, bị kính cứa lòng bàn tay khoảng 1cm, nhưng sau phẫu thuật lần 1 và lần 2, gân bị dính lại và để lại sẹo lớn, rồi mới tìm đến Bệnh viện W. Một xử trí vốn có thể đơn giản đã biến thành ca phẫu thuật khó, thậm chí phải tính đến tạo hình. Đây là trường hợp đáng tiếc cho thấy rõ vì sao không nên chỉ đến bệnh viện gần nhà hay bệnh viện quen, mà cần tìm bệnh viện chuyên khoa. Cũng vào thời điểm tương tự, có một em nhỏ đã phẫu thuật và điều trị lần 1, lần 2 tại một bệnh viện lớn ở khu vực thủ đô nhưng tình trạng không tốt, nên gia đình đưa đến bệnh viện. Mẹ của em bé hối hận vì ngay từ đầu không tìm đến Bệnh viện W. Kế hoạch là gây tê tại chỗ vùng phẫu thuật và tiến hành mổ khi em bé ngủ, để có thể sớm nhất trở lại trong vòng tay cha mẹ.”
- Việc phẫu thuật dị tật bẩm sinh như nhiều ngón (thừa ngón) và dính ngón nên được tiến hành như thế nào là tốt nhất?
“Phẫu thuật dị tật nhiều ngón và dính ngón không đơn thuần là phẫu thuật cải thiện hình dáng. Đây là công việc xử lý “thời điểm vàng của tăng trưởng”, gắn trực tiếp với chức năng bàn tay suốt đời của trẻ. Cần thực hiện tái tạo tinh vi vào thời điểm tối ưu để các em có thể tận hưởng mọi khoảnh khắc thường ngày mà không có khuyết tật.”
-Nghe nói gần đây ông đang được đánh giá là tái thiết lập tiêu chuẩn điều trị tổn thương đám rối thần kinh cánh tay….
“Đám rối thần kinh cánh tay (Brachial Plexus) là một bó thần kinh khổng lồ xuất phát từ các đốt sống cổ, đi qua vai và nách, đảm nhiệm vận động và cảm giác của toàn bộ cánh tay và bàn tay. Nếu bị chấn thương khiến nó bị kéo giãn, rách, hoặc bị nhổ bật hoàn toàn khỏi tủy sống, người bệnh sẽ không thể nâng vai, không thể gập khuỷu tay, và không thể cử động các ngón tay. Ngoài ra, cảm giác ở cánh tay hoặc bàn tay có thể giảm hoặc mất hẳn; người bệnh chỉ thấy như cánh tay bị treo ở vai, đôi khi còn kèm đau thần kinh dữ dội. Đây là lĩnh vực gần như không có thông tin về việc nên đến bệnh viện nào, đến mức trong phẫu thuật tay hoặc tay - cánh tay, có ví von rằng nó giống như “ung thư”. Hiện ở Hàn Quốc cũng chưa có bệnh viện nào xử lý chuyên sâu. Vì thế, đây càng là lĩnh vực tôi muốn chinh phục.”
