
Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ tử vong đứng số 1 trên toàn cầu, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). “Kẻ giết người thầm lặng” này khiến khoảng 10,8 triệu người tử vong sớm mỗi năm.
Tại Hàn Quốc, tăng huyết áp cũng luôn nằm trong nhóm nguyên nhân tử vong hàng đầu. Theo Cơ quan Đánh giá & Thẩm định Bảo hiểm Y tế, trong 5 năm từ 2019 đến 2023, tổng số bệnh nhân tăng huyết áp đã tăng 14,1%, tương đương mức tăng trung bình 3,4% mỗi năm. Nhân dịp trước Ngày Thế giới Phòng chống Tăng huyết áp (17-05), hãy cùng tìm hiểu những hiểu lầm và định kiến xoay quanh tăng huyết áp.
Không có triệu chứng thì không cần điều trị?
Thực tế, tăng huyết áp phần lớn không có triệu chứng đặc hiệu. Vì vậy, nhiều người không điều trị hoặc tự ý ngừng thuốc. Nhưng điều đáng lo thực sự là các biến chứng. Bệnh có thể gây biến chứng ở tim hoặc thận, liên quan trực tiếp đến tính mạng, đồng thời là nguyên nhân của bệnh động mạch vành hoặc đột quỵ. Khoảng 73% bệnh nhân đến bệnh viện vì tăng huyết áp đang phải chịu các biến chứng. Để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm từ sớm, cần theo dõi và quản lý huyết áp đều đặn.
Huyết áp trở lại bình thường sau khi uống thuốc thì có thể ngừng thuốc?
Tăng huyết áp một khi đã xuất hiện thì cần chú ý điều trị và quản lý huyết áp suốt đời. Với nhiều bệnh khác, khi uống thuốc và khỏi thì có thể ngừng thuốc, nên người bị tăng huyết áp cũng dễ nghĩ như vậy. Thực tế có người vẫn duy trì huyết áp bình thường trong một thời gian khá dài dù không dùng thuốc. Tuy nhiên, đa số sẽ tăng huyết áp trở lại trong vài tháng và phải quay lại bệnh viện.
Huyết áp thấp nguy hiểm hơn huyết áp cao?
Huyết áp thấp cũng cần được chú ý tương tự tăng huyết áp. Tuy vậy, trừ trường hợp chảy máu đột ngột dẫn đến mất máu nhiều, huyết áp thấp khó được xem là tình trạng nguy hiểm đến mức đe dọa tính mạng. Thực tế, khác với tăng huyết áp, tỷ lệ tử vong do huyết áp thấp không cao. Nhiều người dễ cho rằng mình bị huyết áp thấp khi thấy chóng mặt, mặt tái, hoặc mệt mỏi, thiếu sức… nếu đo thấy huyết áp hơi thấp; nhưng phần lớn là do căng thẳng hoặc làm việc quá sức. Nhìn chung, mức huyết áp thấp như vậy thường không phải vấn đề lớn.
Người trẻ tuổi có thể ngó lơ bệnh cao huyết áp?
Về mặt thống kê, tăng huyết áp xuất hiện nhiều hơn hẳn ở người cao tuổi. Nhưng lý do khiến tăng huyết áp nguy hiểm là biến chứng, và biến chứng do tăng huyết áp có thể xảy ra bất kể tuổi tác. Đặc biệt gần đây, tăng huyết áp đang tăng nhanh ngay cả ở nhóm thanh niên béo phì. Nhiều người trẻ có tiền sử gia đình, hoặc dù không béo phì nhưng chỉ số huyết áp vẫn cao.
Người bị tăng huyết áp không được vượt quá 140/90mmHg?
Mục tiêu quản lý chung của người bị tăng huyết áp là huyết áp tâm thu dưới 140mmHg, huyết áp tâm trương dưới 90mmHg, vì từ mức vượt ngưỡng này thường được coi là cần điều trị tăng huyết áp. Tuy nhiên, đây chỉ là mục tiêu tối thiểu; ngay cả khi vượt khỏi phạm vi bình thường, nếu không làm tăng các nguy cơ khác thì cũng không cần quá lo lắng. Dẫu vậy, khi huyết áp biến động đáng kể, nhất định cần đến bệnh viện để kiểm tra tình trạng của bản thân.
Tăng huyết áp là bệnh của đàn ông?
Tăng huyết áp gặp ở nam giới nhiều hơn nữ. Nhưng điều đó không có nghĩa phụ nữ an toàn trước nguy cơ tăng huyết áp. Chỉ là tỷ lệ thấp hơn tương đối so với nam giới.
Thậm chí, phụ nữ có tim nhỏ hơn nam, nhịp tim nhanh hơn và chịu ảnh hưởng hormone lớn, từ chu kỳ kinh nguyệt, việc tránh thai, mang thai và sinh nở, cho đến giai đoạn mãn kinh. Do đó, nguy cơ phát sinh tăng huyết áp có thể tăng lên do thuốc tránh thai, tăng huyết áp do thai kỳ, hoặc suy giảm sức khỏe sau mãn kinh. Khi tỷ lệ phụ nữ uống rượu và hút thuốc tăng, tăng huyết áp do thay đổi lối sống cũng đang gia tăng. Đặc biệt, cũng có kết quả nghiên cứu cho thấy sau tuổi 60, tỷ lệ hiện mắc tăng huyết áp giữa nam và nữ không còn khác biệt, hoặc ở nữ thậm chí nhỉnh hơn một chút.
Ngoài ra, ở phụ nữ cũng thường gặp trường hợp “tăng huyết áp áo choàng trắng”, tức huyết áp bình thường trong sinh hoạt hằng ngày nhưng chỉ tăng cao khi đo trước mặt bác sĩ hoặc trong phòng khám.
Thông tin tham khảo: Giám đốc y vụ Cho Jong-dae, rung tâm Tăng huyết áp và Tiểu đường, Bệnh viện Ulsan Eliya (Nội khoa).
