Bác sĩ chuyên khoa Dị ứng – Miễn dịch lâm sàng, Giáo sư Kwon Hyuk-soo của Bệnh viện Asan Seoul đã chia sẻ về những món ông tuyệt đối không bao giờ ăn sống.
Gần đây, Giáo sư Kwon Hyuk-soo xuất hiện trên YouTube “Tri thức một mâm” và chỉ ra mức độ nguy hiểm của việc ăn thực phẩm chưa được nấu chín. Ông nói rằng các loại nội tạng như gan bò, dạ lá sách tuyệt đối không ăn sống, vì “khi bò ăn thức ăn chăn nuôi… nếu bị nhiễm ký sinh trùng (giun đũa chó), thì con người có thể lại ăn phải thứ đó”. Ông nói thêm: “So với trước đây, số bệnh nhân mắc bệnh do giun đũa chó đã giảm rất nhiều. Thức ăn chăn nuôi nhập khẩu đều được tiệt trùng, còn thức ăn chăn nuôi trong nước cũng được quản lý vệ sinh nên đúng là đã giảm đáng kể, nhưng nguy cơ vẫn còn”, đồng thời nhấn mạnh: “Vì vậy, tôi khuyến nghị không nên ăn những thứ chưa nấu chín như gan sống, dạ lá sách, dạ múi khế…”.
Khi người dẫn chương trình, phát thanh viên Shin Young-il hỏi: “Có trường hợp ăn sống rồi tử vong không?”, Giáo sư Kwon Hyuk-soo đáp: “Có. Với bệnh do giun đũa chó, nếu tình trạng tăng bạch cầu ái toan trở nên nặng, nó có thể làm tắc mạch máu. Khi đó có thể hình thành huyết khối ở tim, rồi di chuyển lên não gây đột quỵ, hoặc gây nhồi máu cơ tim và nhiều bệnh lý mạch máu khác, dẫn đến đột tử. Ngoài ra còn có thể gây suy gan, khó thở”. Ông giải thích thêm: “Không phải ký sinh trùng trực tiếp giết mình, mà nguy cơ nằm ở tình trạng viêm thứ phát do nó gây ra, có thể phá hủy cơ thể”.
Vì sao ăn sống gan bò, dạ lá sách, dạ múi khế lại nguy hiểm?
Nếu ăn sống gan bò, dạ lá sách, dạ múi khế… chưa được nấu chín, như lời Giáo sư Kwon Hyuk-soo, có thể bị nhiễm giun đũa chó. Tình trạng này được gọi là bệnh do giun đũa chó. Đây là bệnh nhiễm trùng trong đó ấu trùng giun đũa chó xâm nhập vào cơ thể người, di chuyển đến nhiều cơ quan như gan, phổi, mắt, hệ thần kinh trung ương… và gây viêm. Giun đũa chó là một loại giun tròn ký sinh trong ruột chó hoặc mèo.
Theo tài liệu năm 2022 của 〈Sức khỏe và Bệnh tật hằng tuần〉 do Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) phát hành, trong các ca bệnh ký sinh trùng lây truyền qua thực phẩm tại Hàn Quốc, báo cáo nhiễm giun đũa chó chiếm tỷ lệ cao. Việc gia tăng số lượng thú cưng và văn hóa ẩm thực ưa chuộng đồ sống (thực phẩm chưa nấu chín) được chỉ ra là những yếu tố tạo môi trường thuận lợi cho lây nhiễm.
Trên thực tế, tại Hàn Quốc, việc ăn gan bò sống từ lâu đã được xem là một đường lây nhiễm quan trọng của giun đũa chó. Dù nhiều trường hợp nhiễm có thể không có triệu chứng và tự qua đi, nhưng tùy cơ quan bị xâm nhập có thể xuất hiện ho, khó thở, đau bụng, tổn thương gan, triệu chứng ở mắt, triệu chứng thần kinh…
Điều đáng lo không chỉ là bản thân ấu trùng giun đũa chó, mà còn là tình trạng bạch cầu ái toan tăng quá mức do phản ứng của cơ thể. Bạch cầu ái toan là một loại bạch cầu tham gia vào nhiễm ký sinh trùng và phản ứng dị ứng. Khi xét nghiệm máu cho thấy tăng vượt một ngưỡng nhất định, được xem là tăng bạch cầu ái toan. Tăng bạch cầu ái toan nặng không chỉ gây tổn thương các cơ quan như phổi, tim, gan mà còn có thể kèm theo huyết khối (bệnh lý hình thành cục máu đông trong mạch) và thuyên tắc (tình trạng dị vật như huyết khối làm tắc mạch). Nếu không điều trị, có thể tử vong do biến chứng tim mạch.
Suy gan hoặc khó thở cũng có thể xảy ra khi ấu trùng di chuyển đến gan và phổi, tạo ra viêm ái toan, thâm nhiễm, áp-xe… làm suy giảm chức năng cơ quan.
Nghi ngờ nhiễm bệnh: xác nhận bằng xét nghiệm máu và chẩn đoán hình ảnh
Việc xác định có nhiễm giun đũa chó hay không rất khó chỉ bằng xét nghiệm phân thông thường, vì trong cơ thể người, giun đũa chó không phát triển thành giun trưởng thành để đẻ trứng theo cơ chế đó. Do vậy, xét nghiệm huyết thanh học nhằm kiểm tra kháng thể trong máu thường được sử dụng. Phương pháp điển hình là xét nghiệm miễn dịch hấp phụ liên kết enzyme (ELISA), tức kiểm tra bằng xét nghiệm máu xem đã từng có phản ứng miễn dịch với giun đũa chó hay chưa. Bên cạnh đó, chẩn đoán còn dựa trên tăng bạch cầu ái toan trong xét nghiệm máu, siêu âm/CT và các xét nghiệm hình ảnh khác để xác định tổn thương gan – phổi, cùng với việc đánh giá tiền sử gần đây có ăn gan bò sống hoặc thịt sống/nội tạng sống hay không.
Điều trị sẽ khác nhau tùy mức độ nhiễm và việc có xâm nhập cơ quan hay không. Theo một bài báo về điều trị tăng bạch cầu ái toan đăng trên tạp chí của Hội Nội khoa Hàn Quốc, nhiều trường hợp bệnh do giun đũa chó có thể tự hồi phục; tuy nhiên, nếu nồng độ kháng thể huyết thanh cao, có hội chứng ấu trùng di chuyển nội tạng, hoặc tăng bạch cầu ái toan nặng, thì sẽ điều trị bằng thuốc tẩy giun như albendazole và trong một số trường hợp khuyến nghị phối hợp steroid. Vì vậy, khó có thể khẳng định rằng “uống thuốc tẩy giun có sẵn ở nhà là sẽ giải quyết được”. Đặc biệt, nếu nghi ngờ xâm nhập gan, phổi, mắt hoặc hệ thần kinh, cần thăm khám để quyết định loại thuốc, thời gian dùng thuốc, cũng như việc theo dõi chức năng gan và xét nghiệm máu.
Để phòng ngừa nhiễm giun đũa chó, điều cốt lõi là không ăn sống các loại nội tạng như gan bò, dạ lá sách, dạ múi khế. Nếu ăn nội tạng, cần nấu chín kỹ đến tận phần trung tâm.
