Ông A, ngoài 50 tuổi, đang cân nhắc phẫu thuật cắt mí vì cảm thấy mí mắt cứ như sà xuống. Bất chợt, ông nhớ lại câu chuyện của người nổi tiếng B mà ông từng xem trên truyền hình. Sau khi trở lại với đôi mắt trông sắc nét hơn, B khi đó đã nói rõ như sau: “Tôi không cắt mí, mà là điều trị y khoa vì sụp mí⋯.” Ông A chợt nghi ngờ: “Dạo này hình như tầm nhìn cũng mờ đi hẳn, chẳng lẽ mình cũng bị sụp mí?”
Không ít trường hợp giống ông A, nhầm sụp mí với tình trạng mí mắt chảy xệ đơn thuần do lão hóa. Sụp mí là bệnh lý trong đó mí mắt sa xuống do sức nâng của cơ nâng mi bị yếu đi. Đặc trưng là khi mở mắt, bờ mí trên hạ thấp và che khuất trường nhìn.
Ngược lại, mí mắt chảy xệ do lão hóa là “vấn đề bên ngoài” khi da bị chùng nhão. Bề ngoài có thể trông tương tự, nhưng sụp mí xuất phát từ rối loạn chức năng cơ, nên nguyên nhân và cách điều trị khác nhau.
Giáo sư nhãn khoa Sa Ho-seok của Bệnh viện Asan Seoul cho biết: “Trong số các bệnh nhân lớn tuổi đến khám vì nghi ngờ sụp mí, cũng có không ít trường hợp thực tế lại không có vấn đề ở cơ nâng mi,” đồng thời nói thêm: “Nhiều ca chỉ là da chùng che phủ vùng bờ mí nơi lông mi mọc khiến trông như bị sụp, còn vị trí mí mắt tự thân vẫn bình thường.” Ông giải thích tiếp: “Những trường hợp này thường được gọi là ‘sụp mí giả’ hoặc ‘sụp mí giả tạo’.”
Trước khi đến bệnh viện để được chẩn đoán chính xác, có thể kiểm tra sơ bộ bằng một bài tự test đơn giản. Cách làm như sau: Hãy áp ngón trỏ và ngón giữa sát nhau, đặt vào đầu ngoài của lông mày, rồi nhẹ nhàng nâng lên theo hướng thái dương để giữ phần mí bị chùng. Trong trạng thái này, nếu mở mắt mà vẫn không có đủ trường nhìn hoặc vẫn khó mở mắt, có thể nghi ngờ sụp mí.
Giáo sư Sa giải thích: “Nếu ngay cả khi đã nâng phần da mí lên mà lực mở mắt vẫn yếu, khả năng cao là vấn đề chức năng cơ.”
Nếu là sụp mí chứ không phải mí mắt chảy xệ đơn thuần, cần điều trị để chỉnh sửa. Liên quan đến vấn đề này, Kormedi.com đã tổng hợp nội dung phỏng vấn Giáo sư Sa theo dạng Q&A.
Q1. Sụp mi nếu không điều trị mà cứ để mặc thì có sao không?
Nếu bỏ mặc, có thể phát sinh nhiều tác dụng phụ, vì vậy nên điều trị càng sớm càng tốt. Trước hết, khi bị sụp mí, diện mạo và tư thế có thể thay đổi. Ví dụ, khi trường nhìn trở nên bất tiện, có thể hình thành thói quen nhíu chặt trán để mở mắt to hơn, hoặc hơi ngẩng đầu và nhìn xuống. Lâu dần, trán có thể xuất hiện nếp nhăn sâu và cổ có thể đau. Thực tế, cũng có khá nhiều bệnh nhân sụp mí than phiền đau đầu. Nhiều người còn có vùng xương giữa lông mày và mắt bị lõm vào. Nếu tiếp tục để kéo dài, ngay cả khi chỉnh sửa bằng phẫu thuật sụp mí, vẫn có thể còn lại nếp nhăn lớn phía trên lông mày hoặc lông mày có thể bị sa xuống rõ rệt.
Ngoài ra, hiếm khi sụp mí làm giảm thị lực trực tiếp, nhưng ở người có loạn thị, mí mắt sa xuống có thể liên tục đè lên giác mạc khiến loạn thị nặng hơn. Trong một số trường hợp hiếm, đây cũng có thể là tín hiệu đe dọa tính mạng. Nếu mí mắt đột ngột sụp quá mức và kèm song thị (nhìn một vật thành hai), đó có thể là triệu chứng báo trước của bệnh mạch máu não. Khi đó cần điều trị ngay, không được chậm trễ.
Q2. Có thể điều trị bằng những phương pháp nào?
Điều trị cơ bản nhất của sụp mí là phẫu thuật. Phẫu thuật điển hình nhất là phẫu thuật cơ nâng mi; ngoài ra còn có phẫu thuật cơ trán (cơ vùng trán), phẫu thuật cơ Müller (một cơ phụ nhỏ ở mặt trong mí mắt) v.v. Điều quan trọng là xác định nguyên nhân gây sụp mí và trao đổi với bác sĩ chuyên khoa để quyết định phương pháp mổ - chẳng hạn mổ cơ nào sẽ cho kết quả tốt.
Ngoài phẫu thuật, đôi khi cũng dùng thuốc nhỏ mắt kích thích hệ thần kinh giao cảm. Loại thuốc này hiện vẫn chưa được bán thương mại trong nước, nhưng tại Mỹ, Nhật Bản… đã được kê cho bệnh nhân sụp mí mức độ nhẹ.
Q3. Người trẻ tuổi có thể mắc bệnh này không?
Có. Ví dụ, nếu dùng kính áp tròng cứng trong thời gian dài và hình thành thói quen kéo mí mắt lặp đi lặp lại khi đeo/tháo kính, lực nâng mí có thể yếu dần và gây sụp mí. Ngoài ra, trong số những người từng phẫu thuật glaucoma hoặc phẫu thuật võng mạc, cũng có trường hợp do sử dụng dụng cụ banh mi (dụng cụ giữ mắt mở lâu trong quá trình mổ) khiến mí mắt chịu tải và phát sinh sụp mí.
Q4. Có thể cắt mí thay cho phẫu thuật sụp mí không?
Hai phẫu thuật này khác nhau về chức năng và mục đích. Cắt mí là phẫu thuật thẩm mỹ, còn phẫu thuật sụp mí là phẫu thuật sửa vấn đề chức năng của mắt. Với các ca có rạch da vùng mí, đôi khi phẫu thuật được tiến hành theo cách vừa cắt mí vừa chỉnh sụp mí, hoặc trong lúc mổ sụp mí thì tạo nếp mí luôn. Tuy nhiên, về cơ bản mục đích của hai phẫu thuật là khác nhau và cắt mí không thể thay thế phẫu thuật sụp mí.
Q5. Phẫu thuật sụp mí có được bảo hiểm y tế chi trả không?
Nếu mí mắt sa xuống đến mức che khuất trường nhìn và gây vấn đề chức năng, bảo hiểm y tế sẽ chi trả. Trường hợp này áp dụng khi mí mắt che đồng tử và cản trở trung tâm trường nhìn khi nhìn thẳng, tức sụp mí ở mức nặng. Ngược lại, sụp mí nhẹ không che trường nhìn thì không thuộc đối tượng được bảo hiểm y tế chi trả.
