Sự khởi phát và tiến triển của đái tháo đường tuýp 2 liên quan đến lối sống như tăng cân, kiểm soát ăn uống kém, thiếu vận động… Vì vậy, nhóm nguy cơ cao (như tiền đái tháo đường) cần chú ý quản lý lối sống để ngăn bệnh xuất hiện (theo tài liệu của Hiệp hội Tiểu đường Hàn Quốc). Nhiều nghiên cứu cho thấy giảm cân giúp cải thiện chỉ số đường huyết. Dĩ nhiên vẫn có trường hợp đái tháo đường ở người gầy, nhưng nếu quản lý để không rơi vào tình trạng thừa cân, có thể tránh các đợt tăng đường huyết đột ngột và bảo vệ tuyến tụy.
Tình trạng "Spike" đường huyết lặp đi lặp lại: Độc tố cho tuyến tụy
Vì sao tăng đường huyết lại có hại cho tế bào beta của tuyến tụy? Có thể gọi đây là “độc tính đường”. Nghĩa là các đợt tăng vọt đường huyết lặp lại sẽ tác động như chất độc đối với tuyến tụy. Nếu thời gian phơi nhiễm với tăng đường huyết kéo dài, ngay cả sau khi tình trạng tăng đường huyết được cải thiện, nguy cơ biến chứng vẫn có thể tăng. Cách cơ bản nhất để cải thiện kiểm soát đường huyết và giảm gánh nặng cho tế bào beta tuyến tụy là giảm lượng calo nạp vào và tăng hoạt động thể chất. Điều này được khuyến cáo không chỉ cho người bệnh đái tháo đường mà cả nhóm nguy cơ cao như tiền đái tháo đường.
Đường huyết lúc đói vs Đường huyết sau ăn: Lý do tăng cao là gì?
Nếu đường huyết sau bữa ăn cao, cần kiểm tra xem có ăn vượt mức khuyến nghị các nhóm giàu carbohydrate như ngũ cốc–tinh bột (cơm, khoai tây, khoai lang, bánh mì…), trái cây và sữa hay không. Carbohydrate được tiêu hóa trong vòng 2–3 giờ sau khi ăn và làm tăng đường huyết sau bữa ăn. Nếu đường huyết trước bữa ăn cao, hãy xem lại có ăn quá nhiều nhóm giàu protein như thịt, cá, đậu phụ… hay không. Protein được tiêu hóa và hấp thu chậm, có thể làm tăng đường huyết trước bữa ăn kế tiếp sau khoảng 5–6 giờ. Cũng cần nghĩ đến khả năng gần đây vận động hoặc hoạt động thể chất ít hơn bình thường.
Nguyên tắc cơ bản để kiểm soát đường huyết là gì?
Nếu có tăng huyết áp hoặc tăng mỡ máu (rối loạn lipid máu), thường cũng kèm đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường. Lý do là các tình trạng này có chung những nguyên nhân như béo phì, thói quen sống không lành mạnh, yếu tố di truyền… Nếu tình trạng béo phì kéo dài, insulin sẽ khó hạ đường huyết hiệu quả, đồng thời chức năng tiết insulin của tuyến tụy cũng suy giảm dần, dẫn đến đái tháo đường. Cần ngăn việc nạp quá nhiều carbohydrate (bao gồm đường) và chất béo. Thiếu vận động gây béo phì, làm yếu cơ và suy giảm miễn dịch. Quản lý căng thẳng và ngủ đủ giấc cũng có lợi cho việc kiểm soát đường huyết.
