Các chuyên gia béo phì trên toàn thế giới đã đề xuất một nghiên cứu dài hạn quy mô lớn để kiểm chứng liệu việc sử dụng thuốc điều trị béo phì có thể làm giảm sự xuất hiện của ung thư hay không.
Béo phì làm tăng mức độ viêm mạn tính trong cơ thể và gây mất cân bằng hormone. Vì vậy, người ta cho rằng béo phì có liên quan trực tiếp đến sự xuất hiện của ít nhất 13 loại ung thư. Các loại ung thư liên quan đến béo phì bao gồm: ung thư đại trực tràng, ung thư thực quản, ung thư gan, ung thư túi mật, ung thư tụy, ung thư dạ dày, ung thư vú ở phụ nữ sau mãn kinh, ung thư nội mạc tử cung, ung thư buồng trứng, ung thư tuyến giáp, ung thư thận, u não, đa u tủy và nhiều loại khác.
Gần đây, hy vọng đã xuất hiện khi các thuốc điều trị béo phì thế hệ mới ra đời, chẳng hạn như ‘Wegovy’ của Novo Nordisk (hoạt chất semaglutide) hay ‘Mounjaro’ của Eli Lilly (hoạt chất tirzepatide).
Hoạt chất của Wegovy mô phỏng sự tác động lên hormone điều hòa cảm giác thèm ăn trong cơ thể (glucagon-like peptide-1, GLP-1), giúp tối đa hóa cảm giác no và ức chế sự thèm ăn. Người ta cho biết khi dùng trong 68 tuần, Wegovy có thể giúp giảm cân trung bình khoảng 15%. Mounjaro là thuốc tác động đồng thời lên GLP-1 và GIP (thụ thể giúp thúc đẩy tiết insulin và điều chỉnh đường huyết); khi dùng trong 72 tuần, có thể kỳ vọng mức giảm cân trung bình từ 20% đến 22,5%.
Xét rằng phẫu thuật giảm cân - thường được biết đến là phương pháp hiệu quả nhất đối với bệnh nhân béo phì nặng - có thể làm giảm khoảng 30% trọng lượng cơ thể trong vòng 1 đến 2 năm, thì khả năng đạt hiệu quả gần tương đương chỉ bằng điều trị bằng thuốc cũng đang mở ra.
Vì vậy, từ năm ngoái, các tổ chức chuyên gia quốc tế như Hiệp hội Nghiên cứu Béo phì châu Âu đã đưa ra ý kiến rằng: “Thông qua một nghiên cứu quy mô lớn theo dõi dài hạn bệnh nhân béo phì ít nhất hơn 10 năm, cần kiểm chứng mức độ có thể giảm các bệnh ung thư liên quan đến béo phì khi sử dụng thuốc điều trị béo phì.”
Tuy nhiên, nhược điểm của các nghiên cứu theo dõi dài hạn quy mô lớn như vậy là áp lực về thời gian và chi phí quá lớn. Theo Hiệp hội Nghiên cứu Béo phì châu Âu, để nghiên cứu này có thể cung cấp đủ bằng chứng nhằm được đưa vào các hướng dẫn điều trị tiêu chuẩn quốc tế, cần tuyển ít nhất 50.000 người tham gia. Và để theo dõi họ trong hơn 10 năm thì chi phí sẽ rất “khổng lồ”.
Cuối cùng, ban chuyên gia đa quốc gia của Hiệp hội Nghiên cứu Béo phì châu Âu - gồm 21 bác sĩ chuyên khoa về béo phì và ung thư - đã thống nhất tiến hành một nghiên cứu sơ bộ với quy mô nhỏ hơn. Kế hoạch là chia 5.000 bệnh nhân thành nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm, sau đó mô phỏng mức độ nguy cơ phát sinh ung thư của họ giảm xuống trong khoảng nửa năm; dựa trên kết quả đó để quyết định liệu có tiến hành thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn và dài hạn hay không.
Kết quả nghiên cứu sơ bộ lần này, do Đại học Manchester (Vương quốc Anh) chủ trì, dự kiến sẽ được công bố lần đầu tại “Hội nghị Khoa học Hiệp hội Nghiên cứu Béo phì châu Âu (ECO2026)” tổ chức ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 5 tới. Vì tùy theo kết quả của nghiên cứu này mà sẽ quyết định việc có triển khai hay không thử nghiệm lâm sàng dài hạn và quy mô lớn nhất liên quan đến thuốc điều trị béo phì, nên ngay từ bây giờ sự quan tâm đã đang thu hút sự chú ý lớn.
Bác sĩ Matthew Harris, thuộc Đại học Manchester - người dẫn dắt nhóm chuyên gia - cho biết: “Chúng tôi kỳ vọng đây sẽ là cơ hội để ngăn ngừa hàng chục vạn ca ung thư trên toàn thế giới.”
