Kết quả một nghiên cứu cho thấy: nếu phân tích ảnh X-quang vú vốn được thực hiện để tầm soát ung thư vú bằng chương trình trí tuệ nhân tạo (AI), có thể dự đoán cả nguy cơ mắc bệnh tim mạch. Nếu ứng dụng kết quả này, trong tương lai có thể xuất hiện chương trình chẩn đoán AI dành cho nữ giới, tích hợp giữa chụp X-quang vú và dự đoán bệnh tim mạch.
Đại học Emory (Mỹ) thử kết nối tầm soát X-quang vú với dự đoán bệnh tim mạch
Nhóm nghiên cứu do bác sĩ Harry Trivedi thuộc Trường Y Đại học Emory ở Atlanta (Mỹ) dẫn dắt đã dựa trên giả thuyết rằng việc quan sát ảnh X-quang vú có thể đánh giá lắng đọng canxi ở động mạch vú. Bởi trên ảnh X-quang vú cũng có thể nhìn thấy các lắng đọng canxi ở động mạch vú. Khi canxi lắng đọng ở lớp nội mạc mạch máu hoặc cholesterol tích tụ, mạch máu sẽ hẹp lại và trở nên cứng, dẫn đến xơ vữa động mạch. Vôi hóa động mạch hình thành do hậu quả của xơ vữa động mạch được xem là một chỉ dấu cho thấy nguy cơ mắc các bệnh tim mạch như nhồi máu cơ tim, suy tim, đột quỵ.
Nhóm nghiên cứu quan sát vôi hóa động mạch ở 123.762 phụ nữ đã tầm soát ung thư vú, rồi so sánh nguy cơ phát bệnh tim mạch theo mức độ vôi hóa.
Trước hết, nhóm nghiên cứu phân loại mức độ vôi hóa động mạch quan sát được trong mô vú thành: nặng, trung bình, nhẹ và không có.
Sau đó, họ dùng AI phân tích dữ liệu y tế đã tích lũy trước đây để khảo sát tỷ lệ mắc bệnh tim mạch theo mức độ vôi hóa động mạch. Cuối cùng, họ lần lượt so sánh tỷ lệ mắc bệnh giữa nhóm không có vôi hóa và các nhóm có vôi hóa nặng, trung bình, nhẹ.
Vôi hóa động mạch vú nặng: nguy cơ phát bệnh cao gấp 2-3 lần so với người không có
Kết quả cho thấy, nhóm có vôi hóa “nhẹ” có nguy cơ mắc bệnh tim mạch nghiêm trọng cao hơn khoảng 30% so với nhóm được phân loại “không có” vôi hóa. Nhóm có vôi hóa mức “trung bình” có nguy cơ cao hơn trên 70%, còn nhóm vôi hóa “nặng” có nguy cơ cao hơn tới 2-3 lần.
Nhóm nghiên cứu đã công bố kết quả này trên số ra ngày 09-03 của 《European Heart Journal (EHJ)》, tạp chí do Hội Tim mạch châu Âu (European Society of Cardiology·ESC) xuất bản. Bài được đăng với tiêu đề “AI can predict risk of serious heart disease from mammograms”.
Bác sĩ Trivedi nói với nhật báo The Independent (Anh) rằng “Chúng tôi phát hiện: càng thấy nhiều canxi ở động mạch vú thì nguy cơ xảy ra các bệnh tim nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy tim càng tăng”, đồng thời cho biết “Xu hướng này cũng tương tự ở phụ nữ dưới 50 tuổi, nhóm vốn được cho là có nguy cơ thấp”.
Tích hợp chụp nhũ ảnh và dự đoán bệnh tim mạch mà không cần thêm chi phí hay xét nghiệm
Bác sĩ Trivedi cho biết “Các nhà hoạch định chính sách y tế có thể cân nhắc phương án tích hợp chương trình tầm soát ung thư vú với chương trình dự đoán bệnh tim mạch dựa trên kết quả nghiên cứu lần này”, và nói thêm “Nếu làm như vậy, có thể mang lại lợi ích cho hàng chục triệu phụ nữ mà không cần thêm chi phí hay xét nghiệm”. Nhóm nghiên cứu đang lên kế hoạch thử nghiệm lâm sàng cho việc tích hợp. Theo dự đoán của nhóm, nếu dùng AI để tích hợp chụp nhũ ảnh và dự đoán bệnh tim mạch, có thể phát hiện thêm hàng nghìn bệnh nhân tim mạch mà các chương trình tầm soát hiện có chưa tìm ra.
Chênh lệch giới trong xét nghiệm và điều trị bệnh tim mạch
Trong khi đó, giáo sư Lori Daniel của Đại học California, San Diego (Mỹ) trong phần bình luận đăng kèm bài báo này trên EHJ đã chỉ ra rằng “Dù 2/3 phụ nữ 50-69 tuổi ở Liên minh châu Âu (EU) và gần 70% phụ nữ từ 45 tuổi trở lên ở Mỹ đã chụp nhũ ảnh, nhưng tỷ lệ phụ nữ biết chỉ số cholesterol của mình lại dưới 40%”. Nhận định này cho thấy: dù bệnh tim mạch là nguyên nhân tử vong hàng đầu ở phụ nữ trên toàn thế giới, nhưng so với nam giới, phụ nữ vẫn kém chủ động hơn trong việc xét nghiệm và điều trị.
