Có một nghiên cứu cho thấy việc chia sẻ ký ức với những người bạn lâu ngày gặp lại trong hội lớp giúp khơi dậy lòng biết ơn đối với cuộc sống. Nhóm nghiên cứu từ Đại học Virginia Commonwealth đã thực hiện ba thí nghiệm về xu hướng nhớ lại và lòng biết ơn trên 300 sinh viên (74% là nữ) và cho biết kết quả như vậy.
Theo kết quả nghiên cứu, hành động hồi tưởng những kỷ niệm đẹp trong quá khứ thông qua việc gặp lại hoặc hát hò, mơ mộng không chỉ dừng lại ở việc nhớ lại quá khứ mà còn giúp nâng cao cảm giác kết nối với người khác và lòng biết ơn đối với cuộc sống. Nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát và thí nghiệm nghe nhạc với các tham gia viên, và cho biết những khoảnh khắc gợi nhớ lại ký ức giúp họ nhìn lại các mối quan hệ xã hội của mình, và sự gắn kết này là cơ chế chính giúp nâng cao lòng biết ơn đối với trải nghiệm cuộc sống.
Điều thú vị là quan điểm về nỗi nhớ trong quá khứ. Một sinh viên y khoa Thụy Sĩ vào thế kỷ 17 đã tạo ra thuật ngữ nỗi nhớ (Nostalgia) và định nghĩa nó là một căn bệnh não do sự sắp đặt của quỷ dữ. Quan điểm tiêu cực này, được đưa ra khi nghiên cứu một nhóm lính đánh thuê mắc chứng nỗi nhớ, đã không biến mất trong tâm lý học trong hàng trăm năm.
Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu này đã phát hiện ra rằng nỗi nhớ thực sự là một trải nghiệm tích cực mang lại lợi ích tâm lý. Họ cũng phân tích rằng việc cố ý xem lại những bức ảnh cũ hoặc nghe nhạc gợi nhớ có thể nâng cao cảm giác hạnh phúc tâm lý tổng thể. Nghiên cứu này được thực hiện trên sinh viên đại học Virginia Commonwealth (từ 18 đến 63 tuổi, độ tuổi trung bình là 19,9).
Kết quả nghiên cứu này (Nostalgia and gratitude: The mediating role of social connectedness) đã được công bố gần đây trên tạp chí học thuật quốc tế 《Tính cách và sự khác biệt cá nhân (Personality and Individual Differences)》.
Hội lớp có thể có ảnh hưởng tâm lý tích cực như vậy, nhưng trong thực tế, nó cũng có thể trở thành một nơi gây ra căng thẳng và cảm giác thiếu thốn nghiêm trọng. Đặc biệt, đối với người trung niên và cao niên, hội lớp có thể biến thành nơi chứng minh và so sánh cuộc sống của mỗi người, vượt ra ngoài việc chỉ đơn thuần là giao lưu.
Khó khăn phổ biến nhất mà mọi người gặp phải trong hội lớp là căng thẳng do sự tự khen của một số người. Những thành tựu cá nhân như sự giàu có kinh tế, danh tiếng xã hội, thăng tiến trong công việc, cũng như việc con cái vào học tại các trường danh tiếng hoặc làm việc tại các tập đoàn lớn là những chủ đề không thể thiếu. Đặc biệt, việc tự khoe khoang rằng họ vẫn được công nhận năng lực và kiếm được nhiều tiền ngay cả sau khi nghỉ hưu tạo ra cảm giác tự ti cho những người bạn cùng lớp có cuộc sống bình thường hơn. Sự khao khát thể hiện này dẫn đến sự so sánh với người khác và có thể là nguyên nhân chính làm giảm lòng tự trọng của nhiều người.
Thực tế, việc so sánh với người khác có tác động tiêu cực đến sức khỏe tâm thần đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu. Theo lý thuyết so sánh xã hội của nhà tâm lý học xã hội Mỹ Leon Festinger, con người có bản năng đánh giá bản thân thông qua việc so sánh với người khác. Hơn nữa, khi so sánh với những đối tượng có vẻ vượt trội hơn, họ dễ cảm thấy cảm giác thiếu thốn và trầm cảm. Đặc biệt, trong một xã hội như Hàn Quốc, nơi tiêu chuẩn thành công rất đồng nhất, thành công của bạn cùng lớp có thể khiến bạn cảm thấy thất bại.
Cũng có không ít trường hợp những người nổi tiếng được công chúng yêu mến giữ khoảng cách với hội lớp hoặc các buổi gặp gỡ riêng tư. Người sáng lập Apple, Steve Jobs, không chỉ trong những năm tháng khó khăn của tuổi trẻ mà suốt cuộc đời, ông gần như không xuất hiện tại các buổi hội lớp trung học. Nữ diễn viên Hollywood Angelina Jolie đã từng tiết lộ trong một cuộc phỏng vấn rằng cô không giao lưu với bạn cùng lớp vì những ký ức bị bắt nạt trong thời học sinh.
Bằng cách chọn thành tựu hiện tại hoặc hướng tới tương lai, hoặc sự cô lập cá nhân thay vì bị ràng buộc bởi các mối quan hệ trong quá khứ, họ có thể hoàn toàn chặn đứng cảm giác mệt mỏi và sự phân biệt đối xử đến từ sự so sánh. Có nên đi hội lớp hay không? Việc cân nhắc giữa sự ấm áp của ký ức (nỗi nhớ) và sự lạnh lẽo của thực tại (căng thẳng so sánh) là điểm khởi đầu cho quyết định.
[Câu hỏi thường gặp]
Q1. Tôi cảm thấy buồn khi chỉ đi hội lớp, có phải tôi có vấn đề không?
A1. Hoàn toàn không phải vậy. Về mặt tâm lý xã hội, con người có bản năng xác nhận giá trị bản thân thông qua việc so sánh với người khác. Đặc biệt, tiêu chuẩn thành công đồng nhất trong xã hội Hàn Quốc dễ dàng kích thích sự so sánh lên trên và gây ra cảm giác thiếu thốn. Cảm giác căng thẳng này là phản ứng tâm lý rất tự nhiên, vì vậy bạn không cần phải tự trách mình.
Q2. Có cách nào để chỉ tận hưởng những tác động tích cực của nỗi nhớ như trong nghiên cứu không?
A2. Nếu bạn cảm thấy ngại ngùng với các buổi gặp mặt trực tiếp như hội lớp, tôi khuyên bạn nên tham gia các hoạt động gợi nhớ một mình. Chỉ cần xem lại album ảnh cũ hoặc thưởng thức những bản nhạc mà bạn thích hồi nhỏ cũng đủ. Theo nghiên cứu, những hoạt động này hoạt động như một cơ chế phục hồi cảm giác kết nối xã hội và nâng cao lòng biết ơn đối với cuộc sống mà không cần so sánh trực tiếp với người khác, từ đó mang lại sự ổn định tâm lý.
Q3. Khi nghe bạn cùng lớp khoe khoang, tôi nên có tâm lý như thế nào?
A3. Cần có sự tách biệt giữa thành tựu của bạn cùng lớp và những thiếu sót của bản thân. Thay vì bị lung lay bởi những tiêu chuẩn nhân tạo của thành công của người khác, hãy tập trung vào chính sự gắn kết cảm xúc mà mối quan hệ trong quá khứ mang lại, hoặc nếu cần, giữ khoảng cách hợp lý với các buổi gặp mặt cũng là một cách thông minh để bảo vệ sức khỏe tâm lý.
